Ts 50/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 11 lutego 2021 r. Pozycja 18 POSTANOWIENIE z dnia 18 sierpnia 2020 r. Sygn. akt Ts 50/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: 1) art. 77 § 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów po - wszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ) z art. 10 ust. 2, art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1, a rt. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol s kiej; 2) art. 915 ust awy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kod eks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43 , poz. 296 ) z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 i art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunał u Konstytucyjnego 13 marca 2020 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z wyboru, wystąpił z żądaniem na tle następującego stanu faktycznego. Sąd Rejonowy w T. I Wydział Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) na rozprawie, która odbyła się 16 sierpnia 2019 r. (w sprawie o sygn. akt [… ] ), oddalił wniosek skarżącego o zobowiązanie dłużnika do złożenia spisu zestawienia wynagrodzenia w sposób opisany we wni osku. Pismem z 19 sierpnia 2019 r. skarżący wniósł o uzasadnienie tego orzeczenia i nadesłanie mu jego odpisu z uzasadnieniem. Postanowieniem z 11 września 2019 r. (sygn. ak t j w. ) sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia. W skazaws zy na art. 356 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) Sąd Rejonowy zwrócił uwagę na t o, że rozstrzygnięcia zawarte w postanowieniach niekończących postępowania w sprawie, wy danych na posiedzeniach jawnych , wpisuje się do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji , jeżeli nie przy sługuje na nie zażalenie . Z kolei zgodnie z art. 517 w związku z art. 357 § 1 k.p. c. postanowienia OTK ZU B/202 1 Ts 50/20 poz. 18 2 ogłoszone na p osiedzeniu jawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlegają zaskarżeniu. Na postanowienie dowodowe (tj. wydane w trybie art. 236 k.p.c.) zażalen ie nie przysługuje, w związku z tym nie wym aga ono uzasadnienia. Sąd zauważył, że w sprawie, w związku z którą został złożony wniosek, motywy swojej decyzji wyjaśnił ustnie. S karżący wniósł zażalenie na wyżej wymienione postanowienie , które Sąd Okręgowy w K. IV Wydział Cywilny Odwoławczy oddalił postanowieniem z 3 lutego 2020 r. (sygn. akt […] ) . Orzeczenie to zostało wskazane przez skarżącego jako ostat ecz ne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji . D oręczone zostało ono skarżącemu wraz z uzasadnieniem 3 marca 2020 r. (w skardze konstytucyjnej błędnie wskazano datę doręczenia tego orzeczenia, tj. 13 maja 2019 r., błędnie także określono datę rozpoczęcia biegu terminu wniesienia skargi, tj . 20 grudnia 2019 r.). Zarządzeniem z 2 czerwca 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 15 czer - wca 2020 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do usu nięcia braków formalnych skargi przez wykazanie, że zakwestion owane w skardze art. 77 § 1 i § 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju są dów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ; dalej: p.u.s.p. ) oraz art. 915 k.p.c. były podstawą postanowienia Sądu Okręgowego z 3 lutego 2020 r. (sygn. akt […] ) , a takż e przez doręczenie oryginału (albo kopii poświad- czonej p rzez pełnomocnika za zgodność z oryginałem) tego orzeczenia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego z 11 w rześnia 2019 r. (sygn. akt […] ). Skarżący został też zobowiązany do poinformowania Trybunału , czy od postanowienia z 3 lutego 2020 r. zo- stał wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. W piśmie procesowym z 22 czerwca 2020 r. (data n adania) skarżący odniósł się do za- rządzenia. Skarżący twierdzi, że zaskarżony przez niego art. 915 k.p.c. narusza przysługujące mu prawo do „rzetelnego rozpoznania sprawy w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz do nadzoru instancyjnego nad postępowaniem przez sąd II instancji”. Zdaniem skarżąceg o za- kwestionowany przepis u stanawia bowiem „niezdefiniowany” , „dowolny”, „niedookreślony” i „blankietowy” tryb po stępowania w sprawie o wyjawienie majątku dłużnika. Przepis ten – poza prawem dłużnika do zaskarżenia postanowienia o wyjawienie majątku – nie ustanawia żadnych reguł tego postępowania . Nie wskazuje jakie prawa ma wierzyciel, jaki jest zakres żądań które może kierować, aby rzetelnie ustalić majątek dłużnika. Nie wprowadza także żadnych środków odwoławczyc h przysługujących wierzycielowi w s ytuacji, gdy tak jak w sprawie, w związku z którą została wniesiona analizowana skarga, nie doszło do wyjawie- nia majątku. Zakwestionowane w skardze art. 77 § 1 i 9 p.u.s.p. naruszają natomiast prawo skarżącego do rozpoznania jego sprawy przez „właściwy sąd ”, tj. sąd należycie obsadzony. Przepis ten umożliwia bowiem sprawowanie wymiaru sprawiedliwości osobom nieposiadają- cym nominacji Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do pełnienia obowiązków sędziego w określonej instancji sądowej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 li stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 201 9 r. poz. 2393; dalej: u. o.t.p. TK) sk arga konstytucyjna p odlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona okre ślonych przez prawo wymagań lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane ostateczne orzeczenie o wolnościach, prawach lub obow iązkach skarżącego. W związku OTK ZU B/202 1 Ts 50/20 poz. 18 3 z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK zobowiązuje występującego z tym środkiem prawnym do określenia podstawy prawnej tego orzeczenia , natomiast art. 53 u st. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK do wskazania sposobu naruszenia jego wolności i praw. Skarżący zakwestionował art. 77 § 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 ; dalej: p.u.s.p. ). Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że art. 77 § 1 p.u.s.p. w brzmieniu określonym przez skarżącego w petitum skargi konstytucyjnej , tj. w brzmieniu pierwotnym, nie kształtował j ego sytuacji prawnej. Należy zauważyć, że od 2001 r. przepis ten by ł wielokro - tnie nowelizowany . J ego obecna tre ść , mająca związek z ostatecznym orzeczeniem, została nadana przez art. 1 pkt 50 lit. a ustawy z d nia 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 203, poz. 1192; dalej: ustawa zmieniająca z 2011 r.) . Trybunał zauważa także, że § 9 został dodany do art. 77 p.u.s.p. dopiero ustawą zmieniającą z 2011 r. , w związku z tym nie mógł być opublikowany w Dzienniku Ustaw wskazanym przez skarżącego. Trzeba także odnotować, że skarżący, wezwany do wykazania, że art. 77 § 1 i 9 p.u.s.p. opublikowany w Dzienniku Urzędowym z 2001 r. , był y podstawą prawną postano - wienia z 3 lutego 2020 r. ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że w wydaniu tego orzeczenia brał udział sędzia delegowany. Niezależnie od powyższego Trybunał zwraca uwagę, że zakwestionowane przez skarżącego przepisy dotyczą dwóch różnych trybów delegowania sęd ziego. Na podstawie art. 77 § 1 p.u.s.p. (i to tylko pkt 1), podmiotem który dokonuje delegacji jest Minister Sprawiedliwości, natomiast w sytuacji przewidzianej w art. 77 § 9 p.u.s.p. delegacji może dokonać prezes sądu apelacyjnego. Biorąc to pod uwa gę należy stwierdzić, że § 1 i § 9 zakwestionowane go przepis u nie mogły jednocześnie stanowić podstawy delegowania sędziego sądu rejonowego orzekającego w sprawie skarżącego. Ze względu na zdawkowe wyjaśnienia przedstawione w piśmie stanowiącym odpowiedź na zarządzenie sędziego Trybunału w sprawie usunięcia braków f ormalnych, na leży stwierdzić, że skarżący po pierwsze , nieprawidłowo określił przedmiot skargi, po drugie , nie wyjaśnił w jaki sposób zaskarżone przez niego przepisy naruszają jego prawo do sądu właściwie ukształtowanego. Analizowana skarga nie spełnia wię c podstawow ych wymogów wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a dookreślonych w art. 53 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 u.o.t.p. TK. Skarżący poddał kontroli Trybunału także art. 915 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296; dalej: k.p .c.). Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że przepis ten nie był podstawą prawną dołączonych d o skargi orzeczeń ani w brzmieniu określonym w skardze (tj. w brzmieniu pierwotnym) , ani w brzmieniu obowiązującym obecnie. Zgodnie z obowiązującym art. 915 k.p.c., sąd r ozpoznaje wniosek po wezwaniu i wy- słuchaniu stron, jeżeli się stawią (§ 1). Wykaz i przyrzeczenie sąd odbierze niezwłocznie. W uzasadnionych wypadkach sąd może wyznaczyć dłużnikowi termin nie dłuższy niż tydzień (§ 2). Na postanowienie sądu w przedmiocie wyjawienia majątku przysługuje zażalenie. Wniesienie zażalenia nie t amuje wyk onania postanowienia o wyjawieniu majątku. Sąd może postąpić stosownie do art. 396 (§ 3). W sprawie, w związku z którą została wniesiona rozpatr ywana skarga , przedmiotem zainteresowania sądów nie był wniosek skarżącego o wyjawienie majątku dłużnika . Z ostał on bowiem rozpoznany i oddalony na rozprawie, która odbyła się 16 sierpnia 2019 r. Rozstrzy- gnięcie to, zgodnie z art. 356 k.p.c. zostało wpisane do protokołu bez spisywania odrębnej sentencji. Postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 3 lutego 2020 r. (sygn. akt […] ) , które skarżący wskazał jako orzeczenie ostateczne dotyczyło natomiast jego wniosku o sporządze- nie uzasadnienia i doręczenie odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w T. z 16 sierpnia 2019 r. (sygn. akt […] ). Trzeba podkreślić, że p ostanowienie Sądu Okręgowe go oraz poprze- OTK ZU B/202 1 Ts 50/20 poz. 18 4 dzające je postano wienie Sądu Rejonowego w T. z 11 września 2019 r. z ostały wydane na podstawie art. 236 k.p.c. Wynika to wprost z treści ich uzasadnień . Skoro zakwestionowane w skardze przepisy nie były podstawą ostatecznego orzecze- nia, to analizowana skarga nie spełnia pod stawowej przesłanki wynika jącej z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a dookreślonej w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. Powyższe okoliczności są – zgodnie z art. 64 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucy jny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na po dstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.