Ts 46/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 czerwca 2020 r. Pozycja 171 POSTANOWIENIE z dnia 16 stycznia 20 20 r. Sygn. akt Ts 46/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu nieja wnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: 1) art. 399 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w zakresie zwrotu „na podstawie określonej w art. 401 1 ” z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w zwi ązku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 399 § 1 ustawy przywołanej w punkcie 1 , w zakresie, w jakim nie przewiduje on zastosowania do postępowań zakończonych postanowieniem z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 marca 2018 r. (data nadania) M. J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego z wyboru , wyst ąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: Wyrokiem z 2 lutego 2012 r. (sygn. akt […] ) , wydanym w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Rejonowe go w O. , Skarbowi Państwa – Ministrowi Sprawiedliwości i Skarbowi Państwa – Kancelarii Sejmu o zapłatę , Sąd Rejonowy w O. (dalej: Sąd Rejonowy) umorzył postępowanie co do kwoty 44,02 zł i oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Następnie w yrokiem z 28 września 2012 r. (sygn. a kt […] ) Sąd Okręgowy w O. oddalił a pelację skarżącego od orzeczenia Sądu Rejonowego, a p ostanowieniem z 14 maja 2014 r. (sygn. akt […] ) odrzucił złożoną przez skarżącego skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem wyroku. Postanowieniem z 23 marca 2018 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w O. odrzucił skargę skarżącego o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem wymienionego postanowienia. Sąd wyjaśn ił, że skarga dotyczyła postępowania zakończone go prawomocnym postanowieniem o charakterze niemerytorycznym i – jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia – została uznana za niedopuszczal ną. OTK ZU B/2020 Ts 46/18 poz. 171 2 Skarżący podniósł , że zakwestionowane przepisy są niezgodne z Konstytucją, ponieważ do skorzystania z mechanizmu wznowienia postępowania uprawnione są wyłącznie podmioty, w sprawie których postępowanie zakończyło się wyrokiem, podczas gdy przepisy prawa procesowego przewidują możliwość zakończenia postępowania w sposób merytoryczny zarówno wyrokiem, jak i postanowieniem . W ocenie skarżącego takie zróżnicowanie możliwości pr ocesowej wznowienia postępowania jest naruszeniem istoty równego traktowania stron w identycznej sytuacji procesowej (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Jak podkreślił , „z normy art. 190 ust. 4 Konstytucji wynika nie tylko obowiązek ust awowego uregulowania podst aw do sanacji (zmiany lub uchylenia) orzeczeń w uzasadnionych konstytucyjnie przypadkach, ale także ukształtowanie ustawowych podstaw takiego wznowienia rozumianego jako prawo do rzeteln ej procedury sądowej i prawo do dostępu do instytucji sądu jako takieg o”. Zdaniem skarżącego procedura wznowienia postępowania jest formą kontynua cji prawa do sądu , określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 li stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. 2. Skarga konstytucyjna m usi spełniać przes łanki, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Po pierwsze, zaskarżony w niej przepis powinien być podstawą prawną osta - tecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej w indywidualnej sprawie skarżącego. Po drugie, skarżący musi uprawdopodobnić naruszenie swoich konstytucyjnych wolności lub praw wskazanych w skardze. Po trzecie, źródłem ich naruszenia powi nna być normatywna treść kwestionowanych przepisów, a sposób naruszenia musi zostać określony przez skarżącego w uzasadnieniu wnoszonej skargi. 3. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego rozpatrywana skarga konstytucyjna nie spełnia powyższych wymagań. Zgodn ie z zakwestionowanym art. 399 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko - deks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) , w wypadkach przewidzianych w dziale VI tytułu VI księgi pierwszej części pierwszej k.p.c. można żąda ć wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wy rokiem. Oznacza to, że skarga o wznowienie przysługuje tylko od prawomocnego rozstrzygnięcia me - rytorycznego. W yjątek od tej zasady przewiduje drugi z zaskarżonych przepisów, tj. art. 399 § 2 k.p.c., który dopuszcza wznowienie postępowania – na podstawie art. 401 1 k.p.c. (sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucj ą, ratyfiko waną umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie) – w razie, gdy postępowanie zostało zakończon e prawomocnym postanowieniem. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 399 § 2 k.p .c. należy odczytywać łącznie z § 1 tego przepisu, a więc skarga o wznowienie dotyczy jedynie postanowienia, które jako orzeczenie ni e merytoryczne kończy postępowanie w sprawie. Skarga o wznowienie nie może być więc wniesiona od prawomocnych postanowień kończących postępowanie OTK ZU B/2020 Ts 46/18 poz. 171 3 pomocnicze czy wpadko we (zob. uchwała SN z 4 sierpnia 2006 r., sygn. akt III CZP 51/06, OSNC z 2007 r., nr 5, poz. 71). Postanowieniem z 23 lutego 2018 r. ( sygn. akt […] ) , wskazanym przez skarżącego jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, Sąd Okręgowy w O. odrzucił jako niedopuszczalną skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawo - mocnym postanowieniem tego sądu z 14 maja 2014 r. ( sygn. akt […] ) . Odrzucenie skargi o wznowienie postępowania nastąpiło z powodu jej niedopus zcz alności ze względu na rodzaj orzeczenia, od którego została ona wniesiona. W pierwszej kolejności Trybunał wskazuje, że z łożona przez skarżącego skarga o wznowienie postępowania nie dotyczyła pos tępowania zakończonego wyrokiem. N ie została więc oparta na podstawie wznowienia, o której mowa w art. 399 § 1 k.p.c. i p rzepis ten nie miał zastosowania w toku wydawania ostatecznego orzeczenia o jego prawach i obowiązkach. W odniesieniu do zarzutu niekonstytucyjności art. 399 § 1 k.p.c. skarga nie speł nia więc warunku wskazanego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. W rozpatrywanej sprawie skarżący zmierza w istocie do zakwestionowania charakteru skargi o wznowienie w postępowaniu cywilnym jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia i jego zmiany ( przez rozszerzenie instytucji wznowienia postępowania na postanowie nia niedotyczące istoty sprawy , i nne niż powołane w art. 401 1 k .p.c. ) na środek o charakterze zbliżonym do zwykłego środka zaskarżenia . Z tego względu s formułowany w skardze konstytucyjnej zarzut ni ekonstytucyjności kwestionowanego art. 399 § 1 i 2 k.p.c. trzeba uznać za postulat legislacyjny, którego rozpoznanie nie mieści się w zakresie kognicji Trybunału Konstytucyjnego. Z przedstawionej w skardze argumentacji wynika ponadto , że skarżący utożsamia prawo do sądu z prawem do wznowienia postępowania w sprawie. Jednakże w treści – wska - zanego jako wzorzec – prawa do sądu nie mieści się żądanie wznowienia postępowania zakończone go prawomocnym orzeczeniem sądu. Sama zaś niemożność wznowienia postępowania nie przesądza jeszcze o tym, że doszło do naruszenia prawa do sądu. Sprawa skarżącego została rozpoznana przez niezawisły sąd i brak jest podstaw do przyjęcia, że został w tym wypadku złamany zakaz zamykania drogi sądowej. S karżący nie dostarczył też argumentów na poparcie tej tezy. Mając to na uwadze, Trybunał stwierdza, że skarżący nie uprawdopodobnił naruszenia swoich konstytucyjnych praw wskazanych w skardze. W tym stanie rzeczy , należało – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.