Ts 156/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 maja 2020 r. Pozycja 146 POSTANOWIENIE z dnia 5 września 2 01 9 r. Sygn. akt Ts 156/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.Ż. w sprawie zgodności: art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub na dzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2004 r. Nr 179, poz. 1843, z e zm.) , w zakresie, w jakim przepis ten: a) pozbawia prawa do rozpatrzenia skargi na przewlekłość postępowania karnego na etapie związanym z czynnościami sprawdzającymi , z art. 2 w zwią - zku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzecz y pospolitej Polskiej , b) nie przyznaje prawa do złożenia skargi na przewlekłość postępowania w związku z podjętymi czynnościami sprawdzającymi w sprawie , z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz art. 37 ust. 1 i 2 Konstytucji , c) przez zastosowan ie niepeł n ej regulacj i i zakres u przedmiotow ego , bez - zasadnie i nieproporcjonaln ie różnicujące sytuację prawną obywateli pozbawia ich praw a do wynagrodzenia szkody, jaka została wyrządzona przez niezgodne z prawem dzi ałanie organu władzy publicznej oraz zamyka drogę sądową dochodzenia wolności lub praw , z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 60 , oraz z art. 31 ust. 3 w związku z art. 77 us t. 1 i 2 Konstytucji , oraz z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 37 ust. 1 i 2, art. 45 ust. 1, art. 60, art. 63, art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzecz y pospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENI E W sporządzonej przez radcę prawnego skardze konstytucyjnej z 16 sierpnia 2017 r. (data nadania) A .Ż. (dalej: skarżący ) wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia. OTK ZU B/2020 Ts 156/17 poz. 146 2 S karżący wniósł także o wystąpienie do : 1) Sądu Okręgowego w L. o przedstawienie akt postępowania w sprawie o sygn. akt […] w celu ustalenia bezpośredniości naruszenia jego konstytucyjny ch praw i wolności; 2) Sądu Najwyższego o informację co do wykładni art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postę - powaniu przyg otowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępo - waniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (ówcześnie: Dz. U. z 2004 r. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 75; dalej: ustawa o skardze) w zakresie będącym przedmiotem skargi, w szczególności za ś , czy skarga na przewlekłość postępowania wniesiona w sprawie o sygn. akt […] stanowi skargę „nieopartą na ustawowej podstawie” . Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 14 lutego 2018 r. skarżący został wezwany do uzupe łnienia braków formalnych wniesionej skargi przez: po pierwsze, wykazanie, że zaskarżone przepisy były podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia wskazanego przez skarżącego , po drugie, dokładne wyjaśnienie, w jaki sposób zaskarżon e przepisy naruszają konstytuc yjne prawa lub wolności skarżącego, po trzecie, udokumentowanie daty doręczenia postanowieni a Sądu Okręgowego w L. z 10 ma ja 2017 r. (sygn. akt […] ) oraz doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także rep rezentowania skarżącego w toku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym W piśmie z 28 lutego 201 8 r. (data nadania) p ełnomocnik skarżącego ustosunkował się do powyższego zarządzenia. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Postanowienie m z 20 stycznia 2017 r. ( sygn. akt […] ) Prokurato r Prokuratur y Rejonowej w R. odmówił wszczęcia dochodzenia w sprawie zawiadomienia skarżącego o podejrzeniu popełnienia na jego szkodę przestępstwa kradzieży. Skarżący 25 lut ego 201 7 r. wniósł skargę na przewlekłość postępowania w s prawie, którą Sąd Okręgowy w L. , XI Wydział Karny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) postanowieniem z 10 maja 201 7 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego ) pozostawił bez rozpoznania p odnosząc, że w sprawie skarżącego były prowadzone jedynie czynności sprawdzające, które doprowadziły do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia. Okoliczność ta, prowadzi zdaniem sądu do wniosku, że skarga jest niedopuszczalna z mocy ustawy , nie dotyczy bowiem postępowania przygotowawczego , lecz czynności sprawdzających, które nie są objęte ustawą o skardze . Sąd wskazał również, że kontrolę tego etapu postępowania reguluje art. 306 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowa nia karne go ( ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1749 , ze zm. ; obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm. ; dalej: k.p.k.). W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skarżąc y wskazał , że w wyniku zastosowania art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o skardze , naruszone zostały za sad y: demokratycznego państwa prawnego i sprawiedliwości społeczne , oraz jego konstytucyjnego prawo do : sądu i rozpa - trzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, korzystania z praw publicznych na jednakowych zasadach, wnoszenia skarg oraz prawo do wynagrod ze nia szkody. Podniósł także , że wskazane przez niego ostateczne rozstrzygnięcie godzi w jego prawa przez to, że tworzy regulację w kształcie uniemoż liwiającym jej pełne, rzetelne i sprawne działanie , naruszając tym samym zasady państwa prawa oraz racjonalności ustawodawcy. Skarżący wiąże naruszenie jego praw z bezczynnością policji i długim cza sem trwania postępowania. W skazuje , że ograniczon o mu dostęp do środków prawnych, za pomocą których mógłby dochodzić zbadania fakt u wystąpienia prz ewlekłości postę powania oraz zasadności jego roszczeń przed sądem. Odnosząc się do wskazanego wyżej postanowienia Sądu Okręgowego , skarżący zaznaczył , że skorzystał z e środków zaskarżenia przewidzianych w art. 306 § 3 OTK ZU B/2020 Ts 156/17 poz. 146 3 k.p.k., ale , postępow anie , które miała wszcząć skarga na przewlekłość postępowania , obejmowało kontrolę pod innym kątem bezczynno ści organu i przewlekłości postę powania. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjny m (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072 , ze zm. ; dalej: u.o.t.p. TK) , skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu nieja wnym. Służy ono wyeliminowaniu już w pocz ątkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. 2 . Trybunał Konstytucyjny przypomina, iż zgodnie z art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK Try - bunał jest związany zakresem zaskarżenia wskazanym we wniosku, pytaniu prawnym albo skardze konstytucyjnej. Zgodnie natomiast z ust. 2 przytoczonego artykułu, zakres zaskar żenia obejmuje wskazanie kwestionowanego aktu normatywnego lub jego części (określenie przedmiotu kontroli) oraz sformułowanie zarzutu niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą (wskazanie wzorca kontroli). Trybunał podkreśla, iż w pełni aktualna pozostaje teza wyrażona w postanowieniu z 25 października 1999 r., sygn. SK 22/98, zgodnie z którą „konsekwencją tej zasady jest zarówno niemożność samodzielnego określania przez Trybunał Konstytucyjny przedmiotu kontroli, jak i zastą - pienia skarżącego w obowiązku określenia sposobu naruszenia konstytucyjnych praw lub wolności przez kwestionowane w skardze przepisy. Dotyczy to także sytuacji, w której skarżący ogranicza się do wskazania i zacytowania treści przepisu K onstytucji, nie pre cyzując jednakże argumentów na potwierdzenie postawionej w skardze tezy ” (por. także wydane w pełnym składzie postanowienie z 14 lipca 2004 r., sygn. SK 16/02). 3. Zgodnie z ukształtowaną linią orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego, „przed - miotem kontroli w ramach procedury skargi konstytucyjnej jest konstytucyjność podstawy prawnej (przepisu) rozstrzygnięcia sądu czy organu administracji publicznej. Przy czym nie chodzi tu wyłącznie o przepis wprost wskazany w petitum rozstrzygnięcia czy je go uzasa - dnieniu, ale o te regulacje, które znalazły zastosowanie przy rozstrzygnięciu w sprawie skar - żącego ” ( postanowienie TK z 21 października 2003 r., sygn. SK 41/02 , OTK ZU nr 8/A/2003, poz. 89 ). W uzasadnieniu postanowienia Sądu Okręgowego w L. XI W ydział Karny Odwo - ławczy z 10 ma ja 2017 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego ) przywołany jest art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznawania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prow adzonym lub nadzorowanym prz ez prokuratora i postępowaniu są dowym bez nieuzasadnionej zwłoki (D z. U. z 2018 r. poz. 75 ; dalej: ustawa o skardze ), co zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego stanowi minimalny argument przesądzający o możliwości uzn ania, że wyrok został wydany na podstawie tego przepisu , mimo iż nie jest przytoczony w podstawie prawnej sentencji ( zob . wyroki z: 29 kwietnia 2003 r. , sygn. SK 24/02, OTK ZU nr 4/A/2003, poz. 33 ; 14 grudnia 2004 r., sygn. SK 29/03, OTK ZU nr 11/A/2004, poz. 124 ). Wskazuje na to również skarżący , w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustaw y o skardze „reguluje [ona] zasady i tryb wnoszenia oraz roz poznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze ”. Biorąc pod uwagę, że OTK ZU B/2020 Ts 156/17 poz. 146 4 przepis te n uzasadnia spełnienie jednej z przesłanek pozostawienia skargi bez rozpoznania – przewidzianych w art. 430 § 1 w zw iązku z art. 429 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego ( obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm. ; dalej: k. p.k. ) w związku z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze – Trybunał Konstytucyjny uznaje, iż w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji , jest on przepisem, na podstawie którego w niniejszej sprawie zostało wydane ostateczne orzeczenie . S karżący nie przedstawił jednak żadnych argumentów na poparcie tezy , że postanowienie Sądu Okręgowego został o oparte również na ustępie drugim tego przepisu , który stanowi, że „przepisy ustawy stosuje się odpowiednio, gdy na skutek działania lub bezczynności sądu albo komornika sądowego doszło do naruszenia prawa strony do przeprowadzenia i zakończenia bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy egzekucyjnej lub innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego ”. Dlatego też art. 1 ust. 2 ustawy o skardze nie jest częścią akt u normatywnego na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK . 4. Skarżący przedstawił argumentację na rzecz tezy o naruszeniu jego praw i wolności wskutek wydania postanowienia Sądu Okręgowego , ale wyraźnie nie wyszczególni ł , do naru- szenia której konstytucyjnej wolności lub konstytucyjnego prawa odnoszą się poszczególne części jego wywodu . Spełnił zate m wymóg , o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK . N ie skonfrontował jednak treści zaskarżonego przepisu z normami konstytucyjn ymi wypro- wadzonymi z przepisów K onstytucji regulujących prawa lub wolności jednost ki. Argumenta- cja w tym zakresie zawarta w osobnej jednostce redakcyjnej uzasadnienia w punkcie V skargi ogranicza się w zasadzie do wskazania zaskarżonych przepisów . W skazano tam cały art. 1 ustawy o skardze , zatem także ust. 3, wykraczając poza granice zaskarżenia określone w peti- tum skargi konstytucyjnej . Powtórzono też zakres zarzucanej niekonstytucyjności z petitum skargi i wskazaniem postulowanych wzorców kontroli konstytucyjności. W punkcie tym znajduje się także stwierdzenie, zgodnie z którym „z ostrożności procesowej skarżący w ska- zuje jednak jednocześnie na zasadę nakazującą decydujące znaczenie przyznawać istocie sprawy i zgłaszanych zarzutów, a nie ich przyporządkowaniu do poszczególnych jednostek redakcyjnych ”. Trybunał odczytuje takie stwierdzenie jako odesłanie do innej czę ści uzasad- nienia skargi konstytucyjnej, tj. do uzasadnienia naruszenia konstytucyjnej wolności lub kon- stytucyjnego prawa przez ostateczne orzeczenie, a zatem do konieczności odszukania uzasad- nienia niezgodności z Konstytucją kwestionowanego przepisu (adekw atnego dla abstrakcyjnej kontroli konstytucyjności prawa) w części uzasadniającej konkretne naruszenie praw i wolno- ści skarżącego przez postanowienie Sądu Okręgowego . Zabieg taki należy uznać za metodo- logicznie daleki od przyjętych standardów, niemniej wsk azana argumentacja zostanie podda- na poniższej analizie. Jak wskazano, skarżący nie wyodrębnił argumentacji przesądzającej o niekonstytucyj- ności (czy raczej o naruszeni u jego konstytucyjnych wolności i praw przez postanowienie Sądu Okręgowego ) w trzech zakresach wskazanych w petitum skargi . W pierwszym akapicie punktu III uzasadnienia skarżący podnosi, że „powyższy prze- pis na podstawie , którego Sąd dokonał ostatecznego rozstrzygnięcia godzi w prawa skarżące- go przez to, że tworzy regulację w kształcie uniemożliwiającym jej pełne, rzetelne i sprawne działanie, naruszając zasady państwa prawa oraz zasadę racjonalności ustawodawcy ”. Teza ta wymagałaby gruntownego uzasadnienia, przytoczenia argumentacji oraz – w szczególności – odniesienia się przez skarżącego do ugruntowanej linii orzeczniczej, zgodnie z którą narusze- nie reguł , wyprowadzanych z art. 2 Konstytucji , nie może stanowić samodzieln ego kryterium kontroli uruchomionej w trybie skargi konstytucyjnej. Jeśli natomiast skarżący wiąże powyż- sze z naruszeniem konstytucyjnej wolności lub prawa, w rozumieniu adekwatnych wzorców kontroli dla uruchomienia kontroli inicjowanej w trybie skargi kon stytucyjnej, powinien to OTK ZU B/2020 Ts 156/17 poz. 146 5 wykazać. Z treści drugiego akapitu punktu III uzasadnienia skargi wynika, że – zdaniem skarżą- cego – prawo do rozstrzygnięcia sprawy przez sąd „ bez nieuzasadnionej zwłoki stanowi istot- ny element konstytucyjnego prawa do sądu ” . Następnie skarżący wskazuje na niewłaściwą , w jego ocenie, wykładni ę przepisów prawa dokonan ą przez sąd, konkludując, że „art. 1 [ustawy o skardze] w sposób, w jaki ogranicza możliwość zbadania przez sąd również postę- powania na etapie bezpośrednio poprzedzającym formalne postępowanie przygotowawcze, a będącym przyczyną jego wszczęcia, godzi w zasady zarówno demokratycznego państwa prawa jak i zasad s prawiedliwości społec znej ”. Trybunał zwraca uwagę, że w wywodzie tym: 1) brak uje jakichkolwiek argumentów odnoszących się do niezgodności zaskarżonego przepisu z art. 45 ust. 1 Konstytucji; 2) argumentacja odnosząca się do interpretacji prawa i skutków postanowienia Sądu Okręgowego wskazuje na naruszenie praw i wolności przez orzeczenie sądowe, tym czasem fakt ten stanowi dopiero warunek sine qua non uruchomienia kontroli konstytucyjności pod- stawy jego wydania; 3) w samej treści uzasadnienia niezgodnego z konstytucją procesu wykładni dokona- nego przez sąd brak argumentacji odnoszącej się do treści art. 45 ust. 1 Konstytucji ; 4) wywód kończy się konkluzją o niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy z zasadami wypr owadzanymi z art. 2 , a nie z art. 45 ust. 1 Konstytucji ; 5) całość argumentacji odnosi się do art. 1 ustawy o skardze bez ograniczenia do ustę- pu 1 i 2, co jest niezgodne z petitum skargi, a dodatkowo wykracza poza granice przedmiotu kontroli konstytucyjności, którym w ocenie skarżącego jest art. 1 ust 1 i 2 ustawy o skardze , natomiast w ocenie Trybunału Konstytucyjnego – tylko art. 1 ust. 1. Jest to zatem argumenta- cja pozbawiona ci ągu logicznego. Analizowany fragment uzasadnienia nie wypełnia dyspo- zycji art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK . W trzecim akapicie punktu III uzasadnienia skarżący podnosi, iż „zasada sprawiedli- wości społecznej wymaga, aby zróżnicowanie prawne podmiotów pozostawało w odpowied- niej relacji do różnic w sytuacji faktycznej, jako adresatów danych norm prawnych. Wyrażo- na w ten sposób sprawiedliwość rozdziel na oznacza, że równych należy traktować równo, podobnych należy traktować podobnie i nie wolno t worzyć takiego prawa, które różnicowa- łoby sytuację prawną podmiotów, których sytuacja prawna jest taka sama ”. Następnie skarżą- cy odnosi się do niewłaściwego, w jego ocenie , działania sądu, aby skonkludować, iż „ten etap postępowania w sprawach karnych [czy nności sprawdzające ] również powinien podlegać możliwości kontroli pod kątem bezczynności organu i przewlekłości postępowania, a co usta - wodawca w regulacji art. 1 [ustawy o skardze] pominął ”. Trybunał Konstytucyjny ponownie zwraca uwagę, że reguły wyprowadzane z art. 2 Konstytucji nie mogą stanowić samodzielnej podstawy (wzorca) kontroli konstytucyjności uruchomionej w trybie skargi konstytucyjnej . W analizowanej części uzasadnienia brakuje zaś kontrargumentu dla takiej tezy. W skazany f ragment uzasadnienia odnosi się ponadto niewątpliwie również do reguł wyprowadzanych z art. 32 Konstytucji . Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że art. 32 Konstytucji nie został wskazany przez skarżącego jako wzorzec kontroli konstytucyjności w petitum skargi konsty- tucyjnej, co wskazuje jednoznacznie na bezprzedmiotowość tej części jej uzasadnienia a tym samym na niespełnienie warunku określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p TK . W akapicie 4 i 9 punktu III uzasadnienia skarżący odnosi się do zarzutu naruszenia art. 31 ust. 3 Konstytucji. W akapicie 4 twierdzi, że „powyższe ma wyraz przez uniemożli- wienie skarżącemu na skutek wydanego orzeczenia w związku z ogranic zeniem legislacyj- nym w skarżonym przepisie, dochodzenia i korzystania z takich wolności i praw jak prawo do sądu, rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki czy wynagrodzenia szkody, jaka zosta- ła wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu wład zy publicznej ”. Z kolei w akapicie 9, przed uzasadnieniem zarzutu naruszenia art. 31 ust . 3 Konstytucji, skarżący OTK ZU B/2020 Ts 156/17 poz. 146 6 zauważa, że art. 31 ust. 3 Konstytucji „ nie może być samodzielną podstawą skargi konstytu- cyjnej, albowiem przepis ten takich wolności ani praw nie proklamuje. Wyraża on zasadę ogólną dotyczącą konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela. Zasada ta dotyczy «ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw», nie jest więc pod- stawą odrębnego typu wolności lub prawa. Niemniej «naruszenie tego art. Konstytucji może mieć miejsce w sytuacji, w której można w pierwszej kolejności stwierdzić, że w ogóle doszło do ingerencji w któreś z proklamowanych w innych przepisach Konstytucji wolności lub praw człowieka i obywatela. P rzepis ten nie formułuje samoistnego prawa o randze konstytu- cyjnej i zawsze musi być współstosowany z innymi normami Konstytucji »” (skarżący nie podaje źródła cytatów). Na tym kończy się argumentacja skarżącego dotycząca art. 31 ust. 3 Konstytucji. Nie wyp rowadza on żadnych wniosków odnoszących się do kontroli konstytu- cyjności prawa, jak również nie łączy art. 31 ust. 3 Konstytucji z żadną konstytucyjną wolno- ścią lub prawem. Stwierdzić zatem należy, że ta część uzasadnieni a nie spełnia warunku okre- ślonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK. W akapicie 5 - 7 punktu III uzasadnienia oraz w akapicie 3 punktu IV , skarżący poru- sza zagadnienie konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Wskazuje, iż „praw o do sądu jest rozumiane zarówno formalnie, jako dostępność drogi sądo- wej w ogóle, jak i materialnie, jako możliwość prawnie skutecznej ochrony praw na drodze sądowej. Ochronę tak ą gwarantuje m. in. takie ukształtowanie warunków realizacji prawa do sądu, kt óre nie prowadzi do ograniczenia możliwości merytorycznego zbadania przez sąd zarzutów formułowanych prze z skarżącego (por. wyroki TK z: 31 stycznia 2005 r., sygn. SK 27/03, OTK ZU nr l/A/2005, poz. 8 i oraz i 5 lipca 2005 r., sygn. SK 26/04, OTK ZU nr 7/A/2005, po z. 78) ” . S karżący podnosi także , iż „w wyroku z 28 lipca 2004 r., P 2/04 (OTK ZU 2004, nr 7/A, poz. 72) Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że w świetle jego orzecznictwa gwarancje konstytucyjne prawa do sądu obejmują – oprócz prawa dostępu do sądu, to jest prawa uruchomienia postępowania przed sądem, prawo wiążącego rozstrzygnię- cia sp rawy przez sąd, oraz prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymaganiami sprawiedliwości i jawności. Sprawiedliwa procedura sądowa powin- na zapewnić stronom uprawnienia procesowe stosowne do przedmiotu prowadzonego postę- powania. Z godnie z wymogami rzetelnego procesu uczestnicy postępowania muszą mieć re- alną możliwość przedstawienia swych racji, a sąd ma obowiązek je rozważyć (wyrok TK z 16 marca 1999 r., sygn. SK 19/98, OTK ZU 1999, nr 3, poz. 36, wyrok z 13 maja 2002 r., sygn. SK 32/01, OTK ZU 2002, nr 3/A, poz. 31 ). Powyższe posiada również znaczenie przy określaniu koniecznego zakresu zaskarżenia przedmiotowej regulacji. W świetle wskazanego orzecznictwa należy stwierdzić, że zaakceptowanie jedynie pewnego zakresu stosowania a a rt. 1 Ustawy musiałoby prowadzić do skutków ew. orzeczenia TK stwierdzającego nie- zgodność wskazanego przepisu w zakresie, w jakim uniemożliwia rozpatrzenie skargi na przewlekłość postępowania na etapie czynności sprawdzających, który nie powo duje utraty mocy obowiązującej przepisu, a jedynie jego niepełnej regulacji lub pominięcia prawodaw- czego. W związku z powyższym konieczne wydaje się wnioskowanie o kontrolę art. 1 Usta- wy w całości ”. Powyższa argumentacja kończy się zatem wnioskiem sprzecznym z petitum wniesio- nej skargi konstytucyjnej. Skarżący wnosi w trybie warunkowym o zbadanie konstytucyjności całości art. 1 ustawy o skardze – bez wskazania wzorców kontroli, podczas gdy w petitum – o stwierdzenie niekonstytucyjności tylko dwóch p ierwszych ustępów art. 1 ustawy o skardze . Niezależnie od powyższego, wskazana charakterystyka prawa do sądu – oparta na orzecznic- twie Trybunału Konstytucyjnego – nie zawiera odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób ewentu- alne pominięcie prawodawcze w art. 1 ust. 1 ustawy o skardze narusza art. 45 ust. 1 Konsty- tucji, w sytuacji w której art. 306 § 3 k.p.k. przewiduje możliwość wniesienia zażalenia do prokuratora nadrzę dnego albo powołanego do nadzoru nad organem, któremu złożono zawia- OTK ZU B/2020 Ts 156/17 poz. 146 7 domienie, jeśli dana osoba nie zostanie w ciągu 6 tygodni powiadomiona o wszczęciu albo odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie, w której złożyła zawiadomienie o przestępstwie. Ponadto skarżąc y nie odpowiada na pytanie, o relację między zarzutem pominięcia prawo- dawczego w art. 1 ust. 1 ustawy o skardze , naruszającego w jego ocenie art. 45 ust. 1 Konsty- tucji, a przepis em art. 16 ustawy o skardze, który stanowi, iż „strona, która nie wniosła skar gi na przewlekłość postępowania zgodnie z art. 5 ust. 1, może dochodzić – na podstawie art. 417 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, 933 i 1132) – naprawienia szkody wynikłej z przewlekłości, po prawomocnym zakończ eniu postępowania co do istoty sprawy ” . Konkludując tę część rozważań, stwierdzić należy , że w analizowanym fragmencie uzasadnienia skargi konstytucyjnej, dotykającym relacji między art. 1 ust. 1 usta- wy o skardze a art. 45 ust. 1 Konstytucji, skarżący nie spełnił minimalnych wymagań wynika- jących z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p . TK. Z kolei w ósmym akapicie punktu III uzasadnienia skarżący podkreśla, iż „konstytu- cyjne prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie or- ganu władzy publicznej, zakłada stworzenie odpowiedniej procedury dochodzenia tego pra- wa. Ustawodawca musi stworzyć procedury, dzięki którym właściwy organ może stwierdzić na żądanie poszkodowanego, naruszenie prawa i przyzna ć odpowiednie odszkodowanie. Po- stępowanie takie w razie sporu, co do odpowiedzialności odszkodowawczej państwa , w myśl art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 ust. 2 Konstytucji RP musi gwarantować prawo do rozpatrzenia sprawy o odszkodowanie i wynagrodz eni a szkody przez sąd, a granice tego pra- wa na każdym etapie zainicjowanego postępowania powinna wyznaczać możliwość przepro- wadzenia oceniających zgodność z prawem działań organów władzy publicznej ”. Z powyż- szego nie wynika, dlaczego niezgodne ze wskazanym i wzorcami kontroli jest potencjalne pominięcie prawodawcze w art. 1 ust. 1 ustawy o skardze , w sytuacji istnienia regulacji praw- nej z art. 417 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny ( obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 , ze zm. ) i art. 16 ustawy o skardze. Trybunał zauważa ponadto, że skarżący nie wskazał żadnej argumentacji, dotyczącej niezgodności kwestionowanych przepisów z art. 37 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz art. 60 Konsty- tucji. Art. 37 ust. 2 stanowi odesłanie do określenia wyjątków od zasady wymienionej w art. 37 ust. 1, odnoszących się do cudzoziemców. Z kolei art. 60 stanowi , że „obywatele polscy korzystający z pełni praw publicznych mają prawo dostępu do służby publicznej na jednakowych zasadach ”. Ponadto w punkcie V uzasadnienia s kargi wskazano jako wzorzec kontroli art. 63 Konstytucji, pominięty w petitum skargi, który gwarantuje każdemu prawo składania petycji, wniosków i skarg. Przepis ten nie ma żadnego związku ze sprawą. Wskaza- ne powyżej wzorce kontroli są nieadekwatne względem art. 1 ust. 1 ustawy o skardze, co czy- ni ją w tym zakresie oczywiście bezza sadną. Podsumowując, Trybunał Konstytucyjny przypomina, że „ustawowym obowiązkiem skarżącego jest sprecyzowanie konstytucyjnego wzorca, który stanowić ma płaszczyznę od- niesienia dla kontroli kwestionowanych przepisów. Wzorcem tym winno być wskazanie kon- kre tnych praw podmiotowych, znajdujących swoją podstawę normatywną w przepisach kon- stytucyjnych (...) na wnoszącym skargę konstytucyjną spoczywa jednakże dodatkowa powin- ność związana z określeniem sposobu, w jaki kwestionowana regulacja narusza określony w sk ardze wzorzec konstytucyjny. Ustanowieniu tego rodzaju wymogów, warunkujących dopuszczalność korzystania ze skargi konstytucyjnej, towarzyszy jednocześnie formalna gwa- rancja, związana z zastrzeżeniem sporządzania skarg konstytucyjnych przez osoby dysponu- ją ce kwalifikowaną wiedzą prawniczą ” ( por. postanowienia z: 25 października 1999 r., sygn. SK 22/98 , OTK ZU nr 6/1999, poz. 122 ; 14 lipca 2004 r., sygn. SK 16/02, OTK ZU nr 7A/2004, poz. 77 ). Wobec powyższego Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skarżący nie spełnił wymogów formalnych przewidzianych w art. 5 3 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p . TK . Niespełnienie warunków formalnych przewidzianych w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK OTK ZU B/2020 Ts 156/17 poz. 146 8 w postaci niewskazania argumentów lub dowodów na poparcie uzasadnienia zarzutu nie- zgodności kwestionowanego przepisu ustawy ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub pra- wem skarżącego, odpowiadających standardom skargi konstytucyjnej wskazanym w dotych- czasow ym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, a dodatkowo – w części odnoszącej się do zarzutu niekonstytucyjności art. 1 ust. 2 ustawy o skardze – także brak spełnienia warunku wskazanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK , a tym samym niewypełnienie wszyst kich wa- runków formalnych przewidzianych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, przesądza o odmowie nada- nia skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Niezależnie od powyższego Trybunał zauważa, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o skardze „skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła prze - wlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie ” . Wskazać przy t ym nale - ży, że celem postępowania ze skargi na przewlekłość jest spowodowanie podjęcia przez organ pro cesowy, przed którym postępowanie się toczy, działań zapobiegających dalszej przewle - kłości (por. uchwała Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2005 r., sygn. akt III SPP 113/04, OSNP 2005, z. 9, poz. 134). Skarżący wniósł skargę na przewlekłość 25 lutego 2017 r. , czyli już po wydaniu postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie (20 stycznia 2017 r . ). Oczywiste zaś jest to , że osiągnięcie celów skargi na przewlekłość postępowania nie jest możliwe w stosunku do zakończonego postępowania, w sytuacji gdy s karżący występuje ze skargą po wydaniu przez prokuratora postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia. Oznacza to, że uzasadnienie zarzutu niekonstytucyjności zaskarżonego przepisu wskazuje na jego potencjalny i abstrakcyjny charakter. Okoliczność ta, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w zw iązku z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK stanowi samodzielną podstawę do odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu . POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.