Ts 209/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 10 lipca 2020 r. Pozycja 214 POSTANOWIENIE z dnia 4 września 201 9 r. Sygn. akt Ts 209/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Tuleja , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej P rzedsiębiorstwa K omunikacji S amochodowej w spraw ie zgodności : 1) art. 408 usta wy z dnia 17 listopada 1964 r. – K odeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 4 , oraz art. 1 90 ust. 4 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypo- spolitej Polskiej , 2) art. 406 ustawy – K odeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim w po- stępowaniu przed sądem drugiej instancji w sytuacji, gdy o wznowieniu po- stępowania orzeka po raz pierwszy sąd drugiej instancji, nie stosuje się na je- go podstawie od powiednio art. 394 § 1 ustaw y – K odeks postępowania cy- wilnego z art . 32 , art. 31 ust. 3 , art. 64 ust. 2 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji , 3) art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – K odeks p ostępowania cywil- nego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.) „ w zakresie, w jakim w postępowa- niu przed Sądem drugiej instancji w sytuacji, gdy o wznowieniu postę powa- nia orzeka po raz pierwszy S ąd drugiej instancji: a) nie stosuje się go do orzeczeń s ądu d rugiej instancji w związku z art. 406 k.p.c. b) nie stosuje się go do orzeczeń s ądu drugiej instan cji w związku z postępo- waniem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy o odmowie ustanowienia po raz pierwszy orzeka sąd drugiej instancji ” z a rt. 32, a rt. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w związku z a rt. 1 76 ust. 1 oraz a rt. 176 ust. 2 w związk u z art. 45 ust. 1 Konstytucji , p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 0 października 2017 r. (data nadania) Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej ( dalej: skarżący ) wystą- pił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: OTK ZU B/2020 Ts 209/17 poz. 214 2 1. Postanowienie m z 27 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w K. Wydział IX Pracy (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego z 27 lutego 2017 r. ) odrzucił skargę o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt […] . W uzasadnieniu wskazał , że zgodnie z art. 408 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks p ostępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.), upłynął termin na jej złożenie, albowiem po upły- wie 5 lat od u prawomocnienia się wyroku nie można żądać wznowienia postępowania , z wy- jątkiem wypadku, gdy strona b yła pozbawiona możliwości działania lub nie była należycie reprezentowana . Sąd podniósł, że termin powyższy ma charakter prekluzyjny, a jego bieg rozpoczyna się od daty uprawomocnienia orzeczenia , przeciwko któremu skierowana jest skarga. Postanowienie t o skarżący o trzymał 14 marca 2017 r. 2. S karżący złożył wniosek (pismo z 17 marca 2017 r.) o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem wn iesienia sk argi konstytucyjnej w związku z zapadłym w jego sprawie po- stanowieniem Sądu Okręgowego z 27 lut ego 2017 r. Sąd Rejonowy w T. I Wydział Cywilny postanowieniem z 12 czerwca 2017 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Rejonowego z 12 czerwca 2017 r. ) oddalił wniosek skarżącego. Postanowienie to zostało doręczone skar- żącemu 19 czerwca 2017 r. Z ażalenie (pismo z 9 lipca 2017 r.) na p ostanowienie Sądu Rejonowego z 12 czerwca 2017 r. zostało oddalone p ostanowieniem Sądu Okręgowego w K. III Wydział Cywilny Od- woławc zy z 7 września 2017 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego z 7 września 2017 r.). Powyższe postanowienie doręczono skarżącemu 9 października 2017 r. 3. Niezależnie od wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu złożenia skargi konstytucyjnej w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego z 27 lutego 2017 r. , s karżący zło żył również zażalenie na t o postanowienie (data sporządzenia pisma – 17 marca 2017 r.). P ostanowieniem Sądu Okręgowego w K. Wydział IX Pracy z 30 maj a 2017 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego z 30 maja 2017 r. ) zażalenie zostało odr zu- cone. W uzasadnieniu powyższego postanowienia s ąd podniósł, że zgodnie z art. 394 1 § 1 i 2 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższ ego przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji : odrzu cające skargę kasacyjną oraz postanowienie sądu drugiej (albo p ierwszej) instancji od- rzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Dodał, że w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, zażalenie przysługuje także n a posta- nowienie sądu drugiej in stancji kończące postępowani e w sprawie, z wyjątkiem: postan owień, o których mowa w art. 398 1 § 1 k.p.c. , a także postanowień wydanych w wyniku roz poznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Wskazał również, że w przedmiotowej sprawie wartość przedmiotu sporu jest niższa niż 10 000 zł , a zatem, zgodnie z art. 39 8 1 § 1 zdanie 1 k.p.c. , w sprawie tej nie przysługiwała skarga kasacyjna . Skarżący otr zymał powyższe postanowienie 8 czerwca 2017 r. 30 października 2017 r . złożono skargę konstytucyjną. 4. Zarządze niem s ędziego TK z 25 czerwca 2019 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, przez: 1) wskazanie orzeczenia ostatecznego w rozumie niu art. 79 ust. 1 Konstytucji; 2) udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu orzeczenia, o którym mowa w pkt 1 przez doręczenie oryginału koperty lub jej kopii poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem; 3) wskazanie, jakie wolności lub prawa skarżącego wyrażone w: OTK ZU B/2020 Ts 209/17 poz. 214 3 a) „art. 45 w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji ” Rzeczypospolitej Polskiej , oraz „art. 190 ust. 4 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji” – zostały naruszone przez zakwestionowany w skard ze art. 408 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm. ; dalej: k.p.c.), b) art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 Konstytucji, art. 64 ust. 2 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji – z ostały naruszone przez zakwestio- n owany w skardze art. 406 k.p.c. , c) art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, a rt. 64 ust . 2 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji oraz art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji zostały naruszone przez, zakwestio- nowany z akresowo w skardze, art. 394 § 1 k.p.c.; 4) dokładne wyjaśnienie sposobu narusz enia konstytucyjnych wolności i praw skarżącego, które zostały wskazane przez skarżącego ; 5) udokumentowanie daty wystąpienia przez s karżącego do Sądu Rejonowego w T. z wnio- skiem o ustano wienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skar gi konstytucyjnej, w związku z orzeczeniem Sądu Okręgowego w K . z 27 lutego 2017 r. ; 6) doręczenie: a) 4 egzemplarzy pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konsty- tucyjnej, a tak że reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konst y- tucyjnym; b) odpisów (albo kopii poświadczonych p rzez pełnomocnika za zgodność z oryginałem) : po- stanowienia Sądu Okręgowego z 27 lutego 2017 r., postanowienia Sądu Okręgowego z 30 maja 2017 r., po stanowienia Sądu Okręgowego z 7 września 2017 r. 5. Pis mem z 10 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącego od niósł się do otrzymanego we- zwani a do uzupełnienia braków skargi w zakresie uzasadnienia postaw ionych zarzutów. Wskazał , że ostatecznym orz eczeniem w jego rozumieniu jest postanowienie Sądu Okręgo- wego w K . z 27 lutego 2017 r. , oraz u dokumentował datę doręczenia tego postanowienia. Skarżący nie doręczył natomiast 4 egzemplarzy pełnomocnictwa szczególnego do spo- rządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także reprezentowania skarżącego w postę po- waniu przed Trybunałem Konstytucyjnym ani odpisów (albo kopii poświadczonych przez pełnomocnika za zgodn ość z oryginałem) postan o wień wymienionych w pkt 4 ppkt 6 b niniej- szego postanowienia. Nie udokumentował również daty wystąpienia do Sądu Rejonowego w T. z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporzą dzenia skargi konstytucyjnej, w związku z postanowieniem wskazanym jako ostateczne. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowi ązkach skarżącego określonych w Kon- stytucji. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Kons tytucyjny bada, czy skarga spełnia prze- słanki, o których mowa w przywołanym przepisie Konstytucji oraz wymagania wskazane w art. 44, art. 53 i art. 77 ustawy z dnia 30 li stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowa- nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 ze zm. ; dalej: u.o.t.p. TK), a także, czy nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. Zdaniem Try- bunału Konstytucyjnego rozpatrywana skarga konstytuc yjna nie spełnia tych warunków. 2. Trybunał stwierdza, że skarga nie spełnia warunku wskazanego w art. 44 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p. TK. Do skargi nie dołączono bowiem pełnomocnictwa szc zegól- OTK ZU B/2020 Ts 209/17 poz. 214 4 nego do jej sporządzenia i wniesienia, a ta kże do reprezentowania skarżącego w postępowa- niu przed Trybu nałem Konstytucyjnym. Należy także podnieść, że s karżący n ie podał i nie udokumentował daty wystąpienia do Sądu Rejo nowego w T. z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporzą- dzenia ska rgi konstytucyjnej, w związku z postanowieniem Sądu O kr ęgowego w K. Wydział IX Pracy z 27 luteg o 2017 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego z 27 lutego 2017 r.). Nie przedstawił również odpisów (ani kopii poświadczonych przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem): postanowienia Sądu Ok ręgowego w K. z 27 lutego 2017 r. , posta- nowienia Sądu Okręgowego w K. Wydział IX Pracy (sygn. akt […] ) z 30 maja 2017 r., po- stanowie nia Sądu Okręgowego w K. III Wydzia ł Cywil ny Odwoławczy (sygn. akt […] ) z 7 wrze śnia 2017 r. W świetle art. 61 ust. 3 u.o. t.p. TK, nieusunięcie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi konstytucyjnej skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie nadania dal- szego biegu skardze na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK w związku z art. 53 ust. 1 pkt 5 oraz art. 53 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 u.o.t.p. TK. 3 . Skarżący uczynił przedmiotem badania konstytucyjności następujące przepisy: art. 394 § 1, art. 406 i art. 408 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy- wilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm. ; dalej: k.p. c. ) . 3 .1. W piśmie proceso wym z 10 lipca 2019 r. skarżący wskazał , że ostatecznym orze- czeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji jest postanowienie S ądu Okręgowego z 27 lu tego 2017 r. Trybunał stwierdza, że wskazanym postanowieniem Sąd Okręgowy odrz ucił skar gę o wznowienie postępowania w sprawie skar żącego o sygn. akt [ … ] – na podstawie art. 408 k.p.c., zgodnie z którym po upływie 5 lat od uprawomocnienia się wyroku nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem wypadku, gdy strona była pozb awiona możliwości działania lub nie był a należycie reprezentowana. Sąd podkreślił, że wymieniony termin ma charakter preklu- zyj ny, a jego bieg rozpoczyna się od daty uprawomocnienia orzeczenia , przeciwko któremu skierowana jest skarga. Należy stwierdz ić, że o rzekając w przedmiocie przekroczenia ter minu żądania wzno- wienia postępow ani a Sąd Okręgowy nie stosował norm wynikających z art. 394 § 1 czy art. 406 k.p.c. 3.2. Mając na uwadze, że z godnie z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK środek zaskarżenia , ja kim jest skarga konstytucyjn a , może dotyczyć tych przepisów , które były podstawą osta- tecznego orzeczenia o prawach i wolnościach, których och rony domaga się skarżący – należy odmówić nadania skardze dalszego biegu w zakresie zarzutów stawianych wobec art . 394 § 1 oraz art. 406 k.p.c. 4. W świetle powyższego, Trybunał odmawia nadania dalszego biegu skardze konsty- tucyjnej na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK w związku z art. 53 ust. 1 pkt 5 oraz art. 53 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 u.o.t.p. TK , a także w zakresie, w jakim dotyczy niekonstytucyjności art. 394 § 1 oraz art. 406 k.p.c. na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK w związku z 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji. OTK ZU B/2020 Ts 209/17 poz. 214 5 POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżące mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.