Ts 51/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 czerwca 2020 r. Pozycja 174 POSTANOWIENIE z dnia 21 maja 2019 r. Sygn. akt Ts 51/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak - Szafnicka , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: 1) art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155) w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zaskarżenia do sądu drugiej instancji postanowienia w przedmiocie skargi na czynności komornika ; 2) art. 767 3a tej ustawy w zakresie zwrotu „jako sąd drugiej instancji” z art. 10 ust. 2 , art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 , art. 45 ust. 1, art. 45 us t. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w z wiązku z art. 10 ust. 2, art. 176 ust. 1 w związku z art. 2, art. 176 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2, w związku z art. 176 ust. 1 , w związku z art. 45 ust. 1 Konsty tucji Rzeczypospolitej Polskiej; p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZAS ADNIENI E W skardze konstytucyjnej z 25 marca 2018 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżąc y ) wystąpił z żądaniem określonym w komparycji niniejszego postanowienia . Skargę konstytucyjną wniesiono w związku z następującą sprawą. Referendarz Sądow y w Sądzie Rejonowym w T. I Wydział Cywilny , postanowieniem z 10 październik a 2017 r. (sygn. akt […] ; dalej: orzeczenie referendarza ) odrzuc ił skargę skarżącego ( dłużnika ) na czynnoś ć k omornika s ądowego przy Sądzie Rejonowym w K. Na orzeczenie referendarza skarżący wniósł skargę do Sąd u Rejonow ego w T. I Wy - dział Cywilny (dalej: S ąd Rejonowy) , który postanowieniem z 10 styczni a 2018 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie z 10 stycznia 2018 r. ) , zmieni ł zaskarżone orzeczenie m.in. w ten sposób, że doprecyzow ał zakres w jakim skarga na czynność komornika została odrzucona. Następnie Sąd Rej onowy, postanowieniem z 13 lutego 2018 r. (sygn. akt […] ; dalej: ostateczne rozstrzygnięcie ) , uzupełni ł postanowienie z 10 stycznia 2018 r. , oddalając wniosek OTK ZU B/2020 Ts 51/18 poz. 174 2 skar żącego ( dłużnika ) o zasądzenie kosztów postępowania oraz odrzuc ając zażalenie na postanowienie z 10 stycznia 2018 r. W ocenie skarżącego, zakwestionowane przepisy naruszyły jego konstytucyjne wolności lub prawa, ponieważ art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 list opada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155 ; obecnie: Dz. U. z 2018 r., poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c. ) nie przewiduje możliwości zaskarżenia do sądu drugiej instancji postanowienia w przedmiocie skargi na czynności komornika, natomiast art. 767 3a k.p.c. powierza funkcję odwoławczą temu samemu sądowi, który orzekał w sprawie po razy pierwszy. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 , ze zm. ; dalej: u.o.t.p. TK) , skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. Mając na względzie art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK, Trybunał orzekając, zarówno w rozpoznaniu wstępnym jak i merytorycznym, związany jest – co do zasady – zakresem za skarżenia wskazanym w skardze konstytucyjnej. 2. Pierwszym kwestionowanym przepisem jest art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155; obecnie: Dz. U. z 2018 r., poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p .c.) , zgodnie z którym zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia sądu pierwszej instancji i zarządzenia przewodni - czącego, których przedmiotem są określone w kolejnych punktach tego przepisu czynności. Skarżący zarzuca, że przepis ten „nie przewiduje możliwości zaskarżenia do sądu drugiej instancji postanowienia w przedmiocie skargi na czynności komornika”. 2.1. Zgodnie z art. 53 ust . 1 pkt 1 u.o.t.p. TK skarga konstytucyjna powinna zawierać określenie kwestionowanego przepisu prawa na podstawie którego ostatecznie orzeczono o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Istota zarzut u sprowadza się jednak do zakwestionowania normy prawnej, której – jak twierdzi skarżący – zaskarżony art. 394 § 1 k.p.c. nie zawiera. Zdaniem Trybunału kwestionowany przepis nie mógł zatem stanowić podstawy w ydania ostatecznego orzeczenia (ani w znaczeniu pozytywnym – gd y kwestionowana treść normatywna mogłaby wynika ć z brzmienia przepisu ; ani negatywnym – gdy by wynikała ona z wnioskowania a cont r ario ) . 2.2. Należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny co prawda odróżnia w swoim orzecznictwie zaniechanie prawodawcze (tzw. lukę normatywną) – które nie może być przedmiotem oceny Trybunału – od prawodawczego pominięcia, które jedynie wyjątkowo może stać się przedmiotem takiej oceny (zob. wyrok z 30 września 2014 r., sygn. SK 22/13, OTK ZU nr 8/A/2014, poz. 96 ) . Jednak badana skarga nie zawiera żadnych argumentów przemawiających za tym, że przedmiotem zarzutu niekonstytucyjności jest pominięcie prawodawcze. Wobec tego, że zarzut ten rozpoznawany może być przez Trybunał jedynie wyjątkowo, a także mając na uwadze zasadę skargowości wynikającą z art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK, Trybunał nie ma podstaw do rozpoznania takiego zarzutu. OTK ZU B/2020 Ts 51/18 poz. 174 3 2.3. Z t ych względów w zakresie , w jakim skarżący kwestionuje konstytucyjność art. 394 § 1 k.p.c., badana skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. 3. Drugim kwestionowanym przepisem jest art. 767 3a k.p.c. , zgodnie z którym „ skarga na postanowienie referendarza sądowego przysługuje w przypadkach, w których na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Wn iesienie skargi nie powoduje utraty mocy przez zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Sąd rozpoznaje skargę w składzie jednego sędziego, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Rozpoznając skargę, sąd wydaje postanow ienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego utrzymuje w mocy albo je zmienia ” . 3.1. Skarżący zarzuc ił art. 767 3a k.p.c., że powierza on funkcję odwoławczą temu samemu sądowi, który orzekał w sprawie po raz pierwszy. 3.2. W sprawie obję tej badaną skargą funkcja odwoławcza – wbrew twierdzeniom skarżącego – nie została powierzona temu samemu sądowi, który wydał zaskarżony akt prawny . P ierwsze postanowienie wydał bowiem referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym . Natomiast po wniesieniu skargi na to orzeczenie, kolejne pos tanowieni a wyda wa ł Sąd Rejonowy – w składzie jednego sędziego – działający jako sąd drugiej instancji. W orzecznictwie Trybunału podkreśla się, że referendarz sądowy wydaje orzeczenia lub zarządzenia w sądzie (jako jednostce organizacyjnej), jednak nie jako sąd ( zob . postanowienie z 16 listopada 2017 r., sygn. Ts 152/16 OTK ZU B/2018, poz. 24 i przytaczane tam orzecznictwo). Referendarz „nie jest sądem” , lecz urzędnikiem sądowym upoważni ony m do wykonywania oznaczonych czynności w postępowaniu sądowym , którego rozstrzygnięcia powinny podlegać kontroli sądowej ( zob . postanowienie z 18 kwietnia 2018 r., sygn. SK 15/16, OTK ZU nr A/2018, poz. 18). Jak się wyjaśnia w orzecznictwie, p ostępowanie sądowe stanowi „kontynuację” postępowania tocząceg o się przed urzędnikiem sądowym , jakim jest referendarz. W tym sensie sąd rozpozna je sprawę merytorycznie i rozstrzyg a o prawach, które wcześniej stały się przedmiotem rozstrzygn ięcia konkretnego urzędnika ( zob . wyrok z 12 maja 2011 r., sygn. P 38/08, OTK ZU nr 4/A/2011, poz. 33). Taki stan rzeczy miał miejsce w sprawie objętej badaną skargą, ponieważ p ostanowienie referendarza zostało poddane kontroli sąd u . Skarżący nie przedstawił żadnej arg umentacji, która pod ważałaby zasadność powyższych poglą d ów lub nakazywałaby – w ramach rozpoznawanej skargi – od nich odstąpić z uwagi na nowe, nierozpoznawane wcześniej argumenty. 3.3. Należy także wyjaśnić, że wniesiona przez skarżącego skarga na czynność komornika została przez referendarza sądowego odrzucona, a n ie oddalona. Referendarz stwierdził , że skarżący wniósł skargę na czynność komornika, która nie miała miejsca , a nawet gdyby przyjąć, że skarga ta dotyczyła innych czynności egzekucyjnych , to wniesiona została po terminie. Referendarz u znał więc , że skarg a podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Wbrew twierdzeniom skarżącego, r eferendarz nie o ceniał zatem argumentów określonych w skardze, lecz stwierdził, że – z przyczyn formalnych – podlega ona odrzuce niu. Z oceną taką zgodził się Sąd Rejonowy , oddalając zażalenie na postanowienie referendarza. 3. 4 . Z godnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, skarga konstytucyjna powinna zawierać określenie sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konsty - OTK ZU B/2020 Ts 51/18 poz. 174 4 tucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK . Ponieważ kwestionowana w skardze norma została zast oso - wana w sprawie w inny sposób niż to wskazał skarżący, t o przesłanka określona w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK nie może zostać uznana za spełnioną ( zob . postanowienie TK z 22 maja 2018 r., sygn. Ts 27/17, OTK ZU B/2018, poz. 119) . Mając bowiem na uwadze charakter skargi konstytucyjnej wynikający z art. 79 us t. 1 Konstytucji oraz zasadę skargowości w postępowaniu przed Trybunałem (art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK), powinnością skarżącego jest wykazanie relewantnego związku pomiędzy kwestionowaną normą , naruszonym podmiotowym prawem konstytucyjnym skarżącego oraz spo sobem, w jaki norma ta naruszył a to prawo. Gdy związek ten nie wynika z treści badanej skargi oraz osta - tecznego o rzeczenia wydanego w sprawie, brak jest podstaw do nadania skardze konsty - tucyjnej dalszego biegu ( zob . postanowienie z 16 lipca 2018 r., sygn. Ts 212/17, OTK ZU B/2018, poz. 169 ) . 3.5. Z tych względów, w zakresie w jakim skarżący kwestionuje konstytucyjność art. 767 3a k.p.c., badana skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK. 4. W tym stanie rzeczy , na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK, Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu uznając, iż nie spełnia wymagań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 - 2 u.o.t.p. TK. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.