Tw 2/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 maja 2019 r. Pozycja 106 POSTANOWIENIE z dnia 17 grudnia 201 8 r. Sygn. akt Tw 2/17 Trybuna ł Konstytucyjny w składzie: Grzegorz Jędrejek , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Naczelnej Rady Adwokackiej w sprawie zgodności: 1) § 2 ust. 1 pkt 1 - 7, § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 1 i 2, § 7 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 1 pkt 2, 8 i 13, § 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 10 ust. 6 pkt 1 i 2, § 14 ust. 2 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn ia 22 października 2015 r. (Dz. U . poz. 1800) w sprawie opłat za czynności adwokackie w brzmieniu nadanym przez § 1 rozporządzenia Mi nistra Sprawiedliwości z dnia 3 paź- dziernika 2016 r. zmieniającego ro zporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokack ie (Dz. U . poz. 1668) z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim zaskarżone przepisy naruszają, wynikającą z zasady de- mokratycznego państwa prawnego, zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz art. 16 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Pr awo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368, ze zm. ) poprzez wadliwe wykonanie przez Ministra Sprawiedliwości delegacji ustawowej ; 2) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynnoś ci adwokackie (Dz. U. poz. 1668) z art. 2 Konstytucji w zakresie , w jakim zaskarżony akt normatywny narusza, wynikającą z zasady demokratycznego państwa praw- nego, zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa , p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi . UZASADNIENIE 27 lutego 2017 r. do Trybunału Konstytucyjnego wp łynął wniosek Naczelnej Rady Adwokackiej o zbadanie zgodności § 2 ust. 1 pkt 1 - 7, § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 1 i 2, § 7 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 1 pkt 2, 8 i 13, § 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 10 ust. 6 pkt 1 i 2, § 14 u st. 2 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 paździer nika 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z 2015 r. poz. 1800 ; dalej: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie ) w brzmieniu nadanym przez § 1 rozporządzenia Ministra Sprawie- dliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za OTK ZU B/2019 Tw 2/17 poz. 106 2 czynności adwokackie (Dz. U. z 2016 r. poz. 1668 ; dalej: rozporządzenie zmieniające ) z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 16 ust. 2 i 3 u stawy z dnia 26 maja 1982 r. – p r awo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368, ze zm. ; dalej: Prawo o adwokatu- rze ) , a także o zbadanie zgodności rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 paź- dziernika 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2016 r. poz. 1668 ; dalej: rozporządzenia zmieniającego ) z art. 2 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej . Z arządzeniem z 2 czerwca 2017 r. Trybunał Konstytucyjny wezwał wnioskodawcę do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia, braków forma lnych wniosku przez, po pierwsze: wyjaśnienie, w jaki sposób § 2 ust. 1 pkt 1 - 7, § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 1 i 2, § 7 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 1 pkt 2, 8 i 13, § 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 10 ust. 6 pkt 1 i 2, § 14 ust. 2 pk t 1 i 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie naruszają art. 16 ust. 2 i 3 p rawa o adwokaturze; po drugie: wyj aśnienie rozbieżności pomiędzy u ch wałami nr 68/2016 NRA z 22 października 2016 r. i nr 69/2016 N RA z 22 października 2016 r., a u chwałą Prezydium NRA nr 26/2017 z 14 lutego 2017 r. w z akresie określenia przedmiotu i wzorców kontroli oraz w zakresie udzielonych pełnomocnictw, w tym nieudzielenia prz ez NRA pełnomocnictwa do sporządzenia i złożenia wniosku do Trybunału adwokatowi J . T . ; po trzecie: doręczenie oryginału oraz czterech odpisów wyciągu z protokołu posi edzenia NRA, na którym podjęto u chwały nr 68/2016 i 69/2016 „w sprawie skierowania wniosku do Trybu- nału Konstytucyjnego” wraz z listą obecności; po czwarte: doręczenie oryginału oraz czte- rech odpisów wyciągu z protokołu posiedzenia Pr ezydium NRA, na którym podjęto u chwałę nr 26/2017. W piśmie z 20 czerwca 2017 r. wnioskodawca odniósł się do stwierdzonych przez Trybunał Konstytucyjny braków formalnych wniosku. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Kon stytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) wniosek przedstawiony przez ogólnokrajową władzę organizacji zawodowej podlega wstęp- nemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. W postępowaniu tym Trybunał Konstytucyjny , w składzie jednego sędziego bada, czy wniosek odpowiada wymogom formalnym (art. 47 i art. 48 u.o.t.p. TK), czy nie jest oczywiście bezzasadny (art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK), a w szczególności, czy poc hodzi od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 191 ust. 2 Konstytucji). 2. Trybunał Konstytucyjny przypomina, że na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 4 Konsty- tucji ogólnokrajowym władzom organizacji zawodowych przysługuje kompetencja do inicjo- wania abstrakcyjnej kontroli norm. Wola ogólnokrajowej władzy, zazwyczaj kolegialnej, znajduje wyraz w podejmowanych przez nią uchwałach. Tryb podjęcia uchwały regulują wła- ściwe przepisy (np. statut), a treść podjętej uchwały zostaje zapisana w protokole z posiedze- nia organu. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego uchwała ogólnokrajowej władzy organizacji zawodowej w sprawie wystąpienia z wnioskiem do Try- bunału Konstytucyjnego stanowi conditio sine qua non wszczęcia postępowania z wniosku tego podmiotu. Do ustalenia, że wnio sek pochodzi od ogólnokrajowej władzy organizacji zawodowej , a nie od osoby fizycznej, która go sporządziła lub podpisała, potrzebny jest do- wód, że został on wniesiony na podstawie uchwały uprawnionej władzy. Stąd wymagane jest dołączenie do wniosku uchwały tej władzy (zob. postanowienie TK z 14 listopada 2007 r., Tw 38/07, OTK ZU nr 6/B/2007, poz. 262 i powołane tam orzeczenia). OTK ZU B/2019 Tw 2/17 poz. 106 3 Jako podstawę dla złożenia rozp oznawanego wniosku, Naczelna Rada Adwokacka przedstawiła dwie, podjęte przez siebie, uchwały: nr 68/2016 z 22 października 2016 r. (da- lej: u chwała nr 68), nr 69/2016 z 22 października 2016 r. (dalej: u chwała nr 69) i u chwałę Prezydium NRA nr 26/2017 z 14 lutego 2017 roku (dalej: u chwała nr 26, u chwała Prezy- dium). W uchwale nr 68 Naczelna Rada Adwokacka wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgo dności rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 paź- dziernika 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714) z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw c złowieka i podstawowych w olności, a także z art. 64 ust. 1 w zw. z ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 16 ust. 2 i ust. 3 w zw. z art. 29 ustawy – Prawo o adwo- katurze . Ponadto NRA upoważniła adwokatów: A .Z., R.D., J.S. i S.B. do spor ządzenia i pod- pisania wniosku o zbadanie konstytucyjności i legalności powyższych przepisów z powyż- szymi wzorcami kontroli oraz do dopełnienia wszelkich czynności związanych z postępowa- niem przed Trybunałem Konstytucyjnym wywołanym złożeniem tego wniosku, jak również do reprezentowania NRA w postępowaniu przed TK wywołanym złożonym wnioskiem . Każ- dy z pełnomocników został upoważniony do samodzielnego wykonywania pełnomocnictwa , a w szczególności do samodzielnego sporządzenia i podpisania wniosku do TK oraz podpi- sywania pism i dokumentów w postępowaniu wywołanym wnioskiem. Każdy z pełnomocni- ków został ponadto upoważniony do udzielenia pełnomocnictwa dalszego w tym zakresie. W uchwale nr 69 Naczelna Rada Adwokacka wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbada nie zgodności § 2, § 3, § 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, § 7 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 1 pkt 2, pkt 8 i pkt 13, § 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 10 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 paździer nika 2015 r. w s prawie opłat za czynności adwokackie w brzmi e niu nadanym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 3 paździe rnika 2016 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwo- kackie z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw c złowieka i podstawowych w olności, a także z art. 64 ust. 1 w zw. z ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz z art. 16 ust. 2 i ust. 3 ustawy – Prawo o adwokaturze. Ponadto NRA upoważniła adwokatów: A .Z., R.D., J.S. i S.B. do sporządzenia i podpi- sania wniosku o zbadanie konstytucyjności i legalności powyższych przepisów z przedsta- wionymi wzorcami kontroli oraz do dopełnienia wszelkich czynności związanych z postępo- waniem przed Trybunałem Konstytucyjnym wywołanym złożeniem tego wniosku, jak rów- nież do reprezentowania NRA w postępowaniu przed TK zainicjowanym złożonym wnio- skiem. Każdy z pełnomocników został upoważniony do samodzielnego wykonywania pełno- mocnictwa, a w szczególności do samodzielnego sporządzenia i podpisania wniosku do TK oraz podpisywania pism i dokumentów w postępowaniu wywołanym wnioskiem. Każdy z pełnomocników został ponadto upoważniony do udzielenia pełnomocnictwa dalszego w tym zakresie. W uchwale nr 26 Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wystąpiło do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności § 2 ust. 1 pkt 1 - 7, § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, § 7 ust. 1 pkt 1, § 8 ust. 1 pkt 2, pkt 8 i pkt 13, § 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, § 10 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 i pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 paź- dziernika 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w brzmieniu nadanym rozporzą- dzeniem Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 16 ust. 2 i ust. 3 ustawy – Prawo o adwokaturze). Ponadto NRA upoważniła adwoka- tów: J .T., R.D., J.S. i S.B. do uczestnictwa w postępowa niu zainicjowanym złożeniem wnio- OTK ZU B/2019 Tw 2/17 poz. 106 4 sku, w tym do reprezentowania wnioskodawcy na rozprawie przed Trybunałem Konstytucyj- nym oraz wnoszenia i podpisywania w imieniu wnioskodawcy pism procesowych. Każdy z pełnomocników został upoważniony do samodzielnego działania. 3. Trybunał Konstytucyjny wezwał wnioskodawcę m.in. do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy uchwał ami nr 68 i 69, a u chwałą Prezydium w z akresie określenia przedmiotu i wzorców kontroli. Wnioskodawca powyższej rozbieżności nie wyjaśnił, wskazując jedynie, iż uchwał a Prezydium wykonuje u chwałę nr 69. Trybunał nie zgodził się z powyższą argu- mentacją . W uchwale nr 69 Naczelna Rada Adwokacka wystąpiła do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie zgodności przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. zmieniającym rozporzą- dzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw c złowieka i pod- stawowych w olności, a także z art. 64 ust. 1 w zw. z ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 16 ust. 2 i ust. 3 ustawy – Prawo o adwokaturze. W uchwale nr 69 wskazano zatem wie- l e wzorców kontroli, ostatecznie nieimplementowanych do wniosku. Ponadto, uchwała ta nie stanowi podstawy prawnej dla odrębnego zaskarżenia rozporządzenia M inistra Sprawiedliwo- ści z 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności ad- wokackie, a jedynie pozwala na zaskarżenie przepisów rozporządzenia z 2015 r. zmienionych powyższym rozporządzeniem. Nie przywołuje także art. 2 Konstytucji jako wzorca kontroli. T rybunał znajduje zatem rozbieżności pomiędzy sentencją uchwały nr 69/2016 a treścią roz- patrywanego wniosku, na tyle poważne, by wykluczyć tę uchwałę jako jego podstawę praw- ną. Ponadto, u chwała Prezydium wskazuje expressis verbis jako swój cel, wykonanie za- równo uchwały nr 68, jak i nr 69 . Argumentacja wnioskodawcy, jakoby u chwała Prezydium wykonywała jedynie drugą z wymienionych uchwał NRA stoi zat em w sprzeczności z brzmieniem u chwały Prezydium. Należy także wskazać, że sentencja u chwały Prezydium wskazuje ten sam przedmiot i te same wzorce kontroli, które zostały zawarte w petitum wnio- sku , odmienne zaś względem tych, które zostały zamieszczone w sentencjach obu u chwał NRA, rzekomo przez u chwałę Prezydium wykonywanych . Trybunał stwierdza zatem brak argumentów na poparcie tezy wnioskod awcy o wykonawczym charakterze u chwały Prezy- dium. Tożsamość przedmiotowa jej sentencji i petitum rozpatrywanego wniosku dowodzi jednoznacznie samoistnego i stanowiącego charakteru u chwały Prezydium . 4. Ze względu na wszystkie wyżej wymienione rozbieżności, nadanie dalszego biegu sprawie byłoby uzależnione od uznania , czy u chwała Prezydium może stanowić samodzielną podstawę prawną wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego. W orzecznictwie TK istnieje utrwalona linia orzecznicza na temat relacji występującej pomiędzy NRA a jej Prezydium w odniesieniu do kwestii legitymacji procesowej. Trybunał niejednokrotnie wskazywał, że uprawnienie do reprezentowania osoby prawnej i prowadzenia jej spraw należy odróżnić od kompetencji do podjęcia uchwały o wystąpieniu do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem inicjującym abstrakcyjną kontrolę norm. Trybunał uznał, że podjęcie takiej uchwa ły stanowi „czynność o charakterze nadzwyczajnym”, która z tego po- wodu nie może być dokonana samodzielnie przez organ wykonawczy (postanowienia z : 9 czerwca 2004 r., Tw 2/04, OTK ZU nr 5/B/2004, poz. 258 i 23 kwietnia 2013 r., Tw 46/12, OTK ZU nr 3/B/2013, poz. 218). W związku z powyższym, nie można uznać uchwały Prezydium NRA nr 26/2017 z 14 lutego 2017 r. za podstawę prawną złożonego wniosku, gdyż została ona podjęta przez OTK ZU B/2019 Tw 2/17 poz. 106 5 organ nieposiadający legitymacji w tym zakresie . Zgodnie z treścią art. 61 ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 i 3 u.o.t.p. TK, nie można zatem stwierdzić, że wnio- sek pochodzi od podmiotu uprawnionego. 5. W konsekwencji Trybunał stwierdza nieusunięcie braków formalnych w terminie, jak również nieudowodnienie, że skarga pochodzi od uprawnionego podmiotu (art. 191 ust. 4 Konstytucji). Okoliczność ta, zgodnie z treścią art. 61 ust. 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 i 3 u.o.t.p. TK , stanowi podstawę odmowy nadania wnioskowi dalszego biegu w wyznaczonym wyżej zakresie. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji . POUCZENIE Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK na postanowienie o odmowie nadania wnioskowi dal- szego biegu, wnioskodawcy przysługuje zażalenie do Trybunału w terminie 7 dni od dnia dorę- czenia tego postanowienia.