Ts 16/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 maja 2018 r. Pozycja 83 POSTANOWIENIE z dnia 11 grudnia 2017 r. Sygn. akt Ts 16/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej E.A. w sprawie zgodności: art. 618f w zw. z art. 95 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1904) z art. 45 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospo- litej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalsze go biegu skardze konstytucyjnej . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 stycznia 2017 r. (data nadania) E.A. wystąpił o stwierdzenie, że art. 618f w zw. z art. 95 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks post ępowania karnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1904; dalej: k.p.k.) w zakresie, w jakim orzekanie o wynagrodzeniu biegłego powołanego przez sąd pozostawia temu samemu sądowi, który powołał biegłego , jest niezgodny z art. 45 i art. 64 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została złożona w związku z następującą sprawą. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z czerwca 2014 r. przyznał wynagrodzenie skarżącemu występującemu w sprawie jako biegły. Sąd ten zakwestionował czas pracy biegłego i przyznał mu mniejsze wynagrodzenie niż wnioskowane. Następnie, w wyniku zażalenia, Sąd Okręgowy w P . posta- nowieniem z października 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowie- nie Sądu Okręgowego zostało doręczone skarżącemu 26 kwietnia 2016 r. Skarżący 24 czerw- ca 2016 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z grudnia 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądo- wego Sądu Rejonowego w K . z września 2016 r. o oddaleniu wniosku skarżącego o przyzna- nie pełnomocnika z urzędu. Postanowienie Sądu Rejonowego zostało doręczone skarżącemu 20 grudnia 2016 r. Zdaniem skarżącego zaskarżony art. 618f k.p.k. w zw. z art. 95 k.p.k. narusza art. 45 i art. 64 Konstytucji prze z to, że pozostawia orzekanie o wynagrodzeniu biegłego – na posie- dzeniu niejawnym – sądowi, który biegłego wyznaczył, a wobec którego biegły pozostaje w stosunku zależności. Jak dowodzi skarżący, postanowienie w sprawie nie z ostało wydane OTK ZU B/2018 Ts 16/17 poz. 83 2 przez sąd niezależny i bezstronny wobec biegłego, co doprowadziło do naruszenia przysługu- jącego mu prawa do sądu. Zarz ądzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 7 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej. Pi- smem z 19 czerwca 2017 r. pełnomocnik skarżącego odniósł się do powyższego zarządze nia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeli- minowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmio- tem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skar- dze dalszego biegu, gdy nie spe łnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2-4 u.o.t.p. TK. Trybunał zwraca uwagę na to, że w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę konstytucyj- ną może wnieść „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone”. Oznacza to, że war u nkiem złożenia skargi nie jest każde naruszenie Konstytucji, ale tylko ta kie, które dotyczy przepisów statuujących wolności lub prawa człowieka i obywatela. Z tego względu, w skardze konstytucyjnej trzeba wskazać konkretną osobę, której wolności lub prawa naru- szono, przedstawić oznaczone (poręczone, zapewnio ne, gwarantowane, chronione) w Konsty- tucji wolności lub prawa, które naruszono, oraz określić sposób teg o naruszenia (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK). W analizowanej skardze konstytucyjnej skarżący wniósł o stwierdzenie niekonstytu- cyjności art. 618f k.p.k w zw. z art. 95 k.p.k. w zakresie, w jakim orzekanie o wynagrodzeniu biegłego powierza się temu samemu sądowi, który biegłego powołał . Trybunał zwraca uwagę na to, że zaskarżony art. 618f k.p.k normuje – w pięciu jed- nostkach redakcyjnych – zagadnienia związane ze sposobem obliczania i przyznawania wy- nagrodzenia biegłemu, jednak skarżący nie skonkretyz ował, której z nich stawia zarzut nie- zgodności. Jest przy tym oczywiste, że art. 618f k.p.k., przyznając biegłemu prawo do wynagro- dzeni a za wykonaną opinię, nie określa , który organ powinien ustalić wysokość tego wyna- grodzenia . Kwestię tę reguluje natomi ast a rt. 618l § 1 k.p.k., w myśl którego „ n ależności świadka, osoby mu towarzyszącej, biegłego, tłumacza oraz specjalisty niebędącego funkcjo- nariuszem organów procesowych ustala i przyznaje sąd lub organ prowadzący postępowanie przygotowawcze ”. W konsekwe ncji, sform ułowane przez skarżącego zarzuty powinny odno- sić się do art. 618l § 1 k.p.k., nie zaś – jak to wynika ze skargi – do art. 618f k.p.k. S karżący zarzucił niezgodność art. 618f w zw. z art. 95 k.p.k. również w zakresie, w jakim przepisy te pozw alają na orzekanie o wynagrodzeniu bie głego na posiedzeniu nie- jawnym. Trybunał przypomina, że wskazany przez skarżącego art. 95 § 1 k.p.k. rozstrzyga, że „ s ąd orzeka na rozprawie w wypadkach wskazanych w ustawie, a w innych – na posiedzeniu. Orzeczenia wy dawane na posiedzeniu mogą zapadać również na rozprawie ” . Z kolei art. 95 § 2 k.p.k. s tanowi, że „referendarz sądowy wydaje postanowienia na posiedzeniu”. Co istotne, przepisy te określają jedynie fora, na jakich zapadaj ą orzeczenia wydawane przez sąd czy referendarza sądowego. Nie ulega przy tym wątpliwości, że nie dotyczą zasady jawn ości posiedzeń, gdyż materia ta została unormowana w art. 95b § 1 k.p.k., w myśl które- OTK ZU B/2018 Ts 16/17 poz. 83 3 go „posiedzenie odbywa się z wyłączeniem jawności, chyba że ustawa stano wi inaczej albo prezes sądu lub sąd zarządzi inaczej”. Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia, Trybunał stwierdza, że z treści zaskarżo- nych przepisów nie można zrekonstruować zarówno normy kompetencyjnej, która powierza- łaby sądowi ustalanie wysokości wynagrodzenia biegłego, jak i normy rozstrzygającej o orze- kaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (bez udziału biegłego). Dlatego Trybunał uznaje, że art. 618f w zw. z art. 95 k.p.k. nie mógł doprowadzić do zarzucanego w skardze naruszenia konstytucyjnych wolności lub pr aw skarżącego. Okoliczność ta – zgodnie art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK – uzasadnia odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy Tr ybunał postanowił jak w sentencji . POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zaża- lenia na powy ższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego po stanowienia.