Ts 99/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 stycznia 2019 r. Pozycja 14 POSTANOWIENIE z dnia 16 listopada 2017 r. Sygn. akt Ts 99/17 Try bunał Konstytucyjny w składzie: Henryk Cioch, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej „R . ” Sp. j. w spra wie zgodności : art. 26 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 54a ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171) z art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konst ytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 2 maja 2017 r. spółka „R . ” Sp. j. (dalej: skarżąca) zakwestionowa ła zgodność art. 26 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 54a ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171; dalej: p rawo upadłościowe ) „w zakresie, w jakim nie przyznają wierzycielowi, który złożył wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego dłużnika, prawa do zaskarżenia postanowienia o ogło - szeniu upadłości dłużnika” z art. 78 w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji. W skardze konstytucyjnej skarżąca wniosła również o wydanie postanowienia tymczasowego „wstrzymującego postępowanie w przedmiocie upadłości dłużnika M.W.M.B. Sp. z o.o. w upadłości poprzez wstrzymanie zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa” . Skargę konstytucyjną wniesiono w związku z następującą sprawą. 8 czerwca 2016 r. Małopolska Wytwórnia Maszyn B . Sp. z o.o., której większo - ściowym udziałowcem jest skarżąc a, a wspólnicy skarżącej wchodzą w skład rady nadzorcze j tej spółki, złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości do Sądu Rejonowego w K. Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych (dalej: Sąd Rejonowy) . 3 sierpnia 2016 r. skarżąca , działając w charakterze wierzyciela, złożyła do Sądu Rejonowego wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego poprzez otwarcie postępowania sanacyjnego wobec dłużnika M.W.M.B. Sp. z o.o. Postanowieniem z 4 sierpnia 2016 r. (sygn. [ … ]) Sąd Rejonowy ogłosił upadłość dłużnika M.W.M.B. Sp. z o.o. (punkty I-VII postanowienia). OTK ZU B/2019 Ts 99/17 poz. 14 2 Postanowieniem z 12 sierpnia 2016 r. (sygn. [ … ] ) Sąd Rejonowy w strzymał rozpoznanie wniosku restrukturyzacyjnego do czasu uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego o ogłoszeniu upadłości dłużnika M.W.M.B. Sp. z o.o., albowiem na podstawie art. 13 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978, ze zm.; dalej: prawo restrukturyzacyjne) w przypadku ogłoszenia upadłości dłużnika, sąd restrukturyzacyjny wstrzymuje rozpoznanie wniosku restrukturyzacyjnego do czasu uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości . Postanowieniem z 6 września 2016 r. (sygn. [ … ]) S ąd Rejonowy odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu Rejonowego o ogłoszeniu upadłości z 4 sierpnia 2016 r. (odnośnie do punktów I -VI). Sąd wyjaśnił, że w sprawie niniejszej podmiotem uprawnionym do wniesienia zażalenia na postanowienie o ogłoszeniu upadłości jest na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 1 prawa upadłościowe go dłużnik, który złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Z mocy art. 26 ust. 1 prawa upadłościowego uczestnikiem postępowania o ogło - szenie upadłości jest każdy , kto złożył wniosek oraz dłużnik. S koro s karżąca nie miała w sprawie statusu uczestnika postę powania, to Sąd odrzucił jej zażalenie. Postanowieniem z 16 stycznia 2017 r. (sygn. [ … ]) Sąd Okręgow y w K. Wydział Gospodarczy- Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) oddalił zażalenie skarżącej na postano- wienie Sądu Rejonowego z 6 września 201 6 r. (sygn. [ … ]). Postanowienie Sądu Okręgowego jest ostateczne i doręczone zostało skarżącemu 2 lutego 2017 r. Postanowieniem z 21 lutego 2017 r. (sygn. [ … ] ) Sąd Rejonowy odrzucił zażalenie na punkt VII postanowienia Sądu Rej onowego z 4 sierpnia 2016 r. o ogłoszeniu upadłości. Postanowieniem z 28 marca 2017 r. (sygn. [ … ] ) Sąd Rejonowy odmówił skarżącej wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego (odmowa wszczęcia postępowania sanacyj - nego). Sąd wyjaśnił, że skoro up rawomocniło się postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika, to na podstawie art. 13 prawa restrukturyzacyjnego, należy odmówić wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego. Sąd Okręgowy postanowieniem z 25 maja 2017 r. (sygn. [ … ]) odrzucił skargę kasa - cyjną skarżącej na postanowienie Sądu Okręgowego z 16 stycznia 2017 r. (sygn. [ … ]) z powodu jej niedopuszczalności. Jako podstawę tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał m.in. art. 33 ust. 2 prawa upadłościowego, w myśl którego od postanowienia sądu II instancji w postępowaniu upadłościowym skarga kasacyjna nie przysługuje. Zarządzeniem Sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 2 sierpnia 2017 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi , które usunęła pismem wniesionym do T rybunału 16 sierpnia 2017 r. W ocenie skarżącej, zaskarżone art. 26 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 54a prawa upadłościowego nie przewidują prawa wierzyciela do zażalenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości tego dłużnika, wobec którego wierzyciel ten domagał się wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego, w sytuacji niezastosowania przez sąd zasad kolejności rozpoznawania wniosków restrukturyzacyjnego i upadłościowego (art. 9b prawa upadłościowego, art. 12 ust. 1-2 oraz art. 11 prawa restrukturyzacyjnego), co narusza ć ma konstytucyjne prawa i wolności skarżące j poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 78 Konstytucji) w związku z zasadą prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz zasady dwuinstancyjności postępowania sądowego (art. 176 ust. 1 Konstytucji). OTK ZU B/2019 Ts 99/17 poz. 14 3 Trybunał Konstytucyjny zważył co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, a także gdy jest oczywiście bezzasadna. 2. Probl em konstytucyjny skarżąca sprowadziła do niezgodności z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji takiej praktyki zastosowania prawa, kiedy to sąd rozpoznający oba wnioski (up adłościowy i restrukturyzacyjny) nie zastosował art. 9b prawa upadło - ściowego, art. 12 ust. 1-2 oraz art. 11 prawa restrukturyzacyjnego, co doprowadziło do p ominięcia wniosku restrukturyzacyjnego wierzyciela i stanowi ło ograniczenie prawa do sądu przez wyłączenie prawa do kontroli instancyjnej. 2.1. Na podstawie art. 9b prawa upadłościowego oraz art. 11 prawa restruktu - ryzacyjnego, w przypadku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i wniosku restruktury - zacyjnego, w pierwszej kolejności rozpoznaje się wniosek restrukturyzacyjny. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 1-2 prawa restrukturyzacyjnego sąd restrukturyzacyjny niezwłocznie po powzięciu wiadomości o złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, zawiadamia sąd upadłościowy o złożeniu wniosku restrukturyzacyjnego, wówczas sąd upadłościowy wstrzymuje rozpoznanie wniosku o ogłoszenie upadłości do czasu wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie wniosku restrukturyzacyjnego. Jeżeli natomiast została ogłoszona upadłość dłużnika, to mając na względzie art. 13 prawa restrukturyzacyjnego , sąd restrukturyzacyjny wstrzymuje rozpoznanie wniosku restrukturyzacyjnego do czasu uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. 2.2. Dzień po złożeniu przez skarżącą wniosku o wszczęcie postępowania restru - kturyzacyjnego, sąd upadłościowy ogłosił upadłość dłużnika . Wobec tego, sąd restru ktury- zacyjny wstrzym ał rozpoznanie wniosku restrukturyzacyjnego (art. 13 prawa restrukturyza- cyjnego) i nie zawiadomił sąd u upadłościow ego o wpłynięciu wniosku restruktury zacyjnego (art. 12 ust. 1-2 prawa restrukturyzacyjnego). 3. W związku z powyższy m, Trybunał stwierdza, że skarżąca stawia w skardze zarzut nieprawi dłowego stosowania prawa (tzw. skarga na stosowanie prawa ). 3.1. Skarżąca zarzuca art. 26 ust. 1, art. 33 ust. 1, art. 54a ust. 1 prawa upadłościowego niezgodność z Konstytucją z tego powodu, że sąd nie zastosowa ł reg uł kolizyjnych (art. 9b prawa upadłościowego, art. 12 ust. 1-2 oraz art. 13 prawa restrukturyzacyjnego), co doprowadziło do wstrzymania rozpoznania wniosku restrukturyzacyjnego skarżącej . Ponadto skarżąca stawia zarzuty licznych uchybień, które miały mieć miejsce na różnych etapach postępowania. Powyższe zarzuty są przykładem skargi „na stosowanie prawa”, taka zaś nie może stać się przedmiotem merytorycznej kontroli. OTK ZU B/2019 Ts 99/17 poz. 14 4 3.2. Poza kognicją Trybunału leży badanie prawidłowego zastosowania tych przepisów przez Sąd Rejonowy w sprawie skarżącej, temu bowiem służy zasada dwuinstan - cyjności ( por. art. 78 Konstytucji), dzięki której badanie takie należy do właściwości Sądu Okręgowego. Ten zaś postanowieniem z 16 stycznia 2017 r. (sygn. [ … ] ) oddalił zaża lenie skarżącej . 3.3. Trybunał Konstytucyjny przypomina, że badanie prawidło wego stosowania przepisów prawa nie leży w kognicji Trybunału, który jako „sąd prawa ” , a nie „sąd faktów” , nie ma de lege fundamentali lata kompetencji do kontroli prawidłowości ustaleń sądów rozstrzygających w indywidualnych sprawach (por. np. postanowienia TK z: 30 czerwca 2008 r., sygn. SK 15/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 98; z 28 lutego 2017 r., sygn. Ts 200/16, OTK ZU B/2017, poz. 73). Trybunał Konst ytucyjny dostrzega niekiedy, że w danej „sprawie występuje naruszenie prawa konstytucyjnego, lecz wiąże się ono nie z treścią kontrolowanego przepisu, lecz praktycznym jego zastosowaniem (interpretacja przepisów, subsumpcja, rozumowanie zastosowane przez orzekający sąd itd.). W takich wypadkach Trybunał Konstytucyjny nie ma podstaw do dokonania kontroli konstytucyjności zgodnie z treścią skargi” ( wyrok TK z 1 lipca 2008 r., sygn. SK 40/07 , OTK ZU 6/A/2008, poz. 101). Nie jest zatem dopuszczalne wydanie wyroku w sytuacji, gdy T rybunał nie ma podstaw do dokonania kontroli konstytucyjności zgodnie z treścią skargi. 4. M ając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny odmawia nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK. 5. Trybunał stwierdza, że w obec odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, bezprzedmiotowe jest wydawanie postanowienia tymczasowego, albowiem jego wydanie może mieć miejsce wówczas gdy oprócz spełnienia wymogów wniosku, określonych w art. 79 ust. 1 u.o.t.p. TK, prawdopodobne będzie pozytywne dla skarżącego rozstrzygnięcie sprawy. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia t ego postanowienia.