Ts 246/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 listopada 2017 r. Pozycja 237 POSTANOWIENIE z dnia 18 maja 2017 r. Sygn. akt Ts 246/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sławomira Wronkowska - Jaśkiewicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: art. 45 § 1 ustawy z dnia 6 cz erwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 665, ze zm.) z art. 40 w zw. z art. 2, art. 32 oraz art. 65 ust. 4 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytuc yjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej skierowanej do Trybunału Konstytucyjnego 23 listopada 2016 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżąc y) wystąpił o stwierdzenie, że art. 45 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 665, ze zm.; dalej: k.k.w.) jest niezgodny z art. 40 w zw. z art. 2, art. 32 oraz art. 65 ust. 4 w zw. z art. 2 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została złożona w związku z następującą sprawą. Skarżący wy- rokiem Sądu Rejonowego w T. z październ ika 2008 r. został skazany na karę grzywny. Na- stępnie postanowieniem z lipca 2016 r. Sąd Rejonowy w T. zamienił skarżącemu nieuregulo- waną część grzywny na prace społecznie użyteczne w wymiarze 20 godzin. W wyniku wnie- sionego zażalenia Sąd Okręgowy w K. pos tanowieniem z września 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z lutego 2017 r. pełnomocnik skarżące go został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej oraz do złożenia pisemnego oświadczenia o własnoręcznym sporządzeniu tejże skargi . W odpo- wiedzi na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżącego skierował do Trybunału pi smo pro- cesowe z 22 marca 2017 r. Zdaniem sk arżącego „niezgodnym z zasadami państwa prawa oraz z zakazem nie- ludzkie go i poniżającego traktowania wyrażonym w art. 40 Konstytucji jest stan, w którym wartość ekwiwalentu w postaci pracy wylicza się wg, tak wartości abstrakcyjnie niskiej, iż faktycznie poniżającej. W ocenie skarżącego nie ma żadnego uzasadnienia w jakichkol wiek OTK ZU B/2017 Ts 246/16 poz. 237 2 zasadach demokratycznego państwa prawa traktowanie osób skazanych jako osób całkowicie pozbawionych prawa do godnego traktowania przez władze publiczne”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try- bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listo- pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjo- wane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy o TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określa- ją przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpo- zn aniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie po- stępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybu- nał w ydaje postanowienie o odmowie nad ania skardze dalszego biegu, jeżeli skarga: nie speł- nia określonych przez prawo wymagań, jej braki formalne nie zostały usunięte w terminie, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o TK. Trybunał Konstytucyjny przypomina, że skarga kon stytucyjna jest sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnie chronionych wolności i praw. Zgodnie z art. art. 53 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna musi zawierać m.in. określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na pods tawie którego sąd lub organ administracji pu- blicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określo- nych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Ponadto skarżący mu si wskaza ć, która konstytucyjna wolność lub prawo, i w jaki sposób – jego zdaniem – został y naruszone oraz uzasadnić zarzuty niezgodności kwe- stionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem, powołując argumenty lub dowody na ich poparcie. Dopiero bowiem powyższe elementy konstrukcyjne skargi konstytucyjnej pozwa lają Trybunałowi ocenić za- sadność zarzutów skarżącego oraz przywołanej przez niego argumentacji. Właśnie z uwagi na wysoki stopień sformalizowa nia skargi konstytucyjnej jest ona objęta tzw. przymusem adwo- kacko-radcowskim. Ma on zagwarantować to, że pisma wnosz one do Trybunału będą spełnia- ły wszelkie kryteria stawiane przez przepisy prawa. Pominięcie w skardze jej koniecznych elementów albo ich ni edostateczne rozbudowanie oznacza , że Trybunał nie może zbadać kon- stytucyjności przepisów zakwestionowanych w skardze konstytucyjnej . Środkiem mającym przeciwdziałać takim sytuacjom jest instytucja wezwania do uzu- pełnienia braków formalnych skargi , określo na w art. 61 ust. 3 ustawy o TK. Pozwala ona na uzupełnienie pisma procesowego o wskazane przez sędziego Trybunału Konstytucyjnego braki, które uniemożliwiają nadanie skardze dalszego biegu. Jest to rozwiązanie gwarancy jne, które ma zapewnić skarżącemu dod atkową ochronę w przypadkach, w których wniesiona skarga konstytucyjna obarczona jest uchybieniami formalnymi. W analizowanej sprawie, po przeprowadzeniu wstępne j kontroli skargi, sędzia Trybu- nał u Konstytucyjnego stwierdził istnienie wielu uchybień fo rmaln ych, które nie pozwalały nadać jej dalszego biegu. Dlatego, z arzą dzeniem z 27 lutego 2016 r. wezwał pełnomocnik a skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi m.in. przez: dokładne określenie kwe- stionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiąz- OTK ZU B/2017 Ts 246/16 poz. 237 3 kach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją oraz o do kładne określenie sposobu, w jaki zakwe- stionowany przepis prowadzi do naruszenia konstytucyjnych praw i wolności wskazanych przez skarżącego w sk ardze konstytucyjnej. Ponadto w wyniku powzięcia wątpliwości , czy skarga została sporządzona przez pełnomocnika , został on wezwany do złożenia oświadczenia o własnoręcznym sporządzeniu wniesionej skargi. W piśmie z 22 marca 2017 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że sporządził skar- gę własnoręcznie, natomiast – mimo sformułowania pisemnego stanowiska w sprawie w ska- zanych braków formalnych – nie doprowadzi ł do ich materialnego usunięcia, tzn. nie wskazał dokładnego sposobu naruszenia przez zaskarżony art. 45 § 1 k.k.w. konstytucyjnych praw i wolności wynikających z powołanych przez skarżącego wzorców kontroli, tzn . art. 40 w zw. z art. 2, art. 32 oraz art. 65 ust. 4 w zw. z art. 2 Konstytucji P ełnomocnik ograniczył się jedynie do przedstawienia oceny zakwestionowanego przepisu, wyjaśniając, że art. 45 § 1 k.k.w. pozwala na orzeczenie zastępczej kary obowiązku pracy na cele społecznie użyteczne w przypadku nie uiszczenia kary grzywny w całości. Jego zdaniem orzeczenie takie go obowiązku przez sąd wobec skarżącego „jest formą nieludzkiego i poniżającego traktowania osoby, której nie stać na uiszczenie wymierzonej grzywny” i moż- na tu mówić „o wyzysku”. Trybunał stwierdza, że powyższej wypowiedzi nie można utożsamić z prawidłowym uzupełnienie m braków formalnych, tj. dokładnym określenie m sposobu naruszenia konstytu- cyjnych praw i wolności skarżącego wynikających z art. 40 w zw. z art. 2, art. 32 oraz art. 65 ust. 4 w zw. z art. 2 Konstytucji. O koliczność ta, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 ustawy o TK , jest samodzielną pod- stawą odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 37 ust. 4 w związku z art. 50 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.