Ts 59/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 23 czerwca 2017 r. Pozycja 99 POSTANOWIENIE z dnia 27 kwietnia 2017 r. Sygn. akt Ts 59/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Henryk Cioch, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J. Ż . w sprawie zgodności: art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fun- duszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887, ze zm.) z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjne j. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 9 marca 2017 r. (data nadania) J. Ż . (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społeczn ych (Dz. U. z 2016 r. poz. 887, ze zm.; dalej: ustawa o emeryturach) – w zakresie, w jakim przepisy te mają zastosowanie wyłącznie do pracowników , a nie do ubezpieczonych, przez co nie uwzględniają pracy wykonywanej przez członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych jako tytułu uprawniającego do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu świadczenia pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze – z art. 2 i art. 32 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wn iesiona w związku z następującą sprawą. 29 grudnia 2014 r. skarżący złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W . (dalej: ZUS) wniosek o wcześniejszą emeryturę. W decyzji ze stycznia 2015 r. ZUS odmówił uwzględnienia wnio- sku skarżącego , przyjąwszy, że nie u dowodnił on, iż do 1 stycznia 1999 r. przepracował 15 lat w warunkach szczególnych. Przy ustalaniu okresu pracy skarżącego w takich warunkach ZUS nie uwzględnił pracy skarżącego jako kierowcy samochodu ciężarowego, gdyż skarżący wy- konywał tę pracę jako czł onek R olniczej Spółdzielni P rodukcyjnej w S. Skarżący złożył odwołanie od decyzji ZUS , które w wyroku z maja 2015 r. oddalił Sąd Okręgowy w Ś. Następnie Sąd Apelacyjny w W. w wyroku z marca 2016 r. oddalił ape- lację skarżącego od wyroku sądu pierwszej inst ancji. OTK ZU B/2017 Ts 59/17 poz. 99 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony wolności lub praw. Musi ona spełniać przesłanki jej dopuszczalnoś ci , które zasadniczo zostały określone w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowane w art. 53 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z przywołanymi regulacjami skarga powinna spełniać wymogi określone dla pisma procesowego, a nadto zawierać : dokładne określenie ustawy l ub innego aktu norma- tywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł y ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach określonych w Konstytucji i wobec którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją; wskazanie, jakie konstytucyj- ne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone, a także uzasadnienie wraz z dokładnym opisem stanu faktycznego. Z wyżej przytoczonych przepisów wynika , że zarzuty sformułowane w skardze muszą uprawdopodabniać niekonstytucyjność kwestionowanej regulacji, co oznacza konieczność wywiedzenia z zaskarżonych przepisów określonej normy, wskazanie właściwych wzorców konstytucyjnych zawierających prawa podmiotow e przysługujące osobom fizycznym bądź prawnym i – przez porównanie treści wynikających z obu regulacji – wykazanie ich wzajemnej niezgodności. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego rozpatrywana skarga konstytucyjna nie spełnia powyższych wymagań. Zarówno z petitum skargi, jak i z jej uzasadnienia wynika, że skarżący uczynił wzorcami kontroli konstytucyjności art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach jedynie art. 2 i art. 32 Konstytucji. Takie określenie pods tawy skargi jest jednak – zdaniem Trybunału – wadliwe. Trybunał Konstytucyjny niejednokrotnie wskazywał, że z brzmienia art. 79 ust. 1 Konstytucji wynika, iż wzorcami kontroli w sprawie zainicjowanej wniesieniem skargi kon- stytucyjnej mogą być wyłącznie przepisy wyrażające wolności lub prawa skarżącego (zob. p ostanowienia pełnego składu TK z 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60 oraz 16 lutego 2009 r., Ts 202/06, OTK ZU nr 1/B/2009, poz. 23). Pogląd na tę kwe- stię jest utrwalony, a Trybunał Konstytucyjny nie ma podstaw, by go zmieniać. W t ym kontekście niewłaściwe jest, w ocenie Trybunału, uczynienie art. 2 Konstytucji samodzielnym wzorcem kontroli. Wynikająca z niego zasada demokratycznego państwa prawnego (podobnie jak inne zasady) nie jest samoistnym źródłem praw podmiotowych, któ- rych oc hrony skarżący mógłby się domagać w skardze konstytucyjnej. Zasada ta wyznacza jedynie standard kreowania wolności i praw przez ustawodawcę oraz standard korzystania z nich, nie wprowadzając konkretnej wolności czy konkretnego prawa (zob. orzeczenia TK z 10 stycznia 2001 r., Ts 72/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 12 oraz 20 lutego 2008 r., SK 27/07, OTK ZU nr 1/ A/2008, poz. 22). Ze względu na sposób sformułowania uzasadnienia rozpa- trywanej skargi niemożliwe jest zrekonstruowanie konkretnego konstytucyjnego prawa pod- miotowego, które miałoby zostać naruszone w sprawie skarżącego. Przywo łany przez skarżącego wz orzec kontroli określony w art. 32 Konstytucji także ma charakter niesamoistny. W wydanym w pełnym składzie postanowieniu z dnia 24 paź- dziernika 2001 r., doty czącym art. 32 Konstytucji, Trybunał Konstytucyjny stwierdził: „Uzna- jąc więc prawo do równego traktowania za konstytucyjne prawo jednostki Trybunał Konsty- tucyjny podkreśla, iż ma ono charakter niejako prawa »drugiego stopnia«, tzn. przysługuje (…) w związk u z konkretnymi normami prawnymi lub innymi działaniami organów władzy publicznej, a nie w oderwaniu od nich – niejako »samoistnie«. Jeżeli te normy lub działania nie mają odniesienia do konkretnych określonych w Konstytucji wolności i praw, prawo do równego traktowania nie ma w pełni charakteru prawa konstytucyjnego, a to sprawia, że nie może ono być chronione za pomocą skargi konstytucyjnej” (SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). W ocenie Trybunału Konstytucyjnego skarżący nie doprecyzował również OTK ZU B/2017 Ts 59/17 poz. 99 3 w odniesieniu do tego wzorca, a co jest konieczne w kontekście ustawy o TK, naruszonego ‒ według niego ‒ przysługującego mu prawa podmiotowego. Jak Trybunał wyjaśnił powyżej, prawa takiego nie można wywieść z art. 2 Konstytucji, z którym w uzasadnieniu skargi kon- stytucyjnej skarżący powiązał art. 32 Konstytucji. Choć skarżący na wstępie uzasadnienia skargi stwierdził, że art. 2 i art. 32 Konstytucji mogą stanowić samodzielną podstawę skargi konstytucyjnej, to nie przedstawił żadnych ar- gumentów na poparcie tej tez y. Tymczasem p rzywołane przez skarżącego wzorce konstytu- cyjne nie wprowadzają konkretnej wolności czy konkretnego prawa. Mogą one być wzorcami kontroli, lecz tylko wówczas, gdy zasady w nich zawarte zostaną odniesione do tych przepi- sów Konstytucji, które w olności i prawa wyrażają. Przywołanie przez skarżącego jako wzorca kontroli zaskarżonego przepisu jedynie art. 2 i art. 32 Konstytucji powoduje, że skarga kon- stytucyjna nie spełnia warunków określonych w art. 79 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, co jest samodzielną przesłanką odmowy nadania jej dalszego biegu. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowie- nia.