Tw 15/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 14 listopada 2017 r. Pozycja 247 POSTANOWIENIE z dnia 7 listopada 2016 r. Sygn. akt Tw 15/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Biernat , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Krajowej Rady Radców Praw- nych o zbadanie zgodności: 1) art. 19 ust. 15f pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 2) art. 19 ust. 15f pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r. poz. 355, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 3) art. 9e ust. 16f pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicz- nej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1402, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policj i oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 4) art. 9e ust. 16f pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicz- nej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1402, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmiani e ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 5) art. 36d ust. 1f pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 553, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 15 stycznia 201 6 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 6) art. 36d ust. 1f pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 553, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 7) art. 31 ust. 16f pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Woj- skowej i wojskowych organach porządkowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 96, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 6 pkt 3 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 8) art. 31 ust. 16f pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Woj- skowej i wojskowych organa ch porządkowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 96, ze OTK ZU B/2017 Tw 15/16 poz. 247 2 zm.) w brzmieniu nadanym art. 6 pkt 3 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 9) art. 27 ust. 15h pkt 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1929, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 10) art. 27 ust. 15h pkt 2 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeń- stwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1929, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektóry ch innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 11) art. 31 ust. 14f pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o Służbie Kontrwy- wiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz.U. z 2014 r. poz. 253, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 10 pkt 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 12) art. 31 ust. 14f pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o Służbie Kontrwy- wiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz.U. z 2014 r. poz. 253, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 10 pkt 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 13) art. 17 ust. 15f pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz.U. z 2014 r. poz. 1411, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147), 14) art. 17 ust. 15f pkt 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz.U. z 2014 r. poz. 1411, ze zm.) w brzmieniu nadanym art. 11 pkt 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 147) z art. 42 ust. 2 i art. 51 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol- skiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi. UZASADNIENIE W dniu 29 lipca 2016 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej także: KRRP) o zbadanie zgodności: o zbadanie zgodności: 1) art. 19 ust. 15f pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U.2015.355, ze zm.; dalej: ustawa o policji) w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 stycznia 2016 r. o zmianie ustawy o Policji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2016.147; dalej: ustawa zmieniająca), w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 178 pkt 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U.89.555, ze zm.; dalej: kpk), objętych tajemnicą obroń- czą; 2) art. 19 ust. 15f pkt 2 ustawy o policji w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 1 ustawy zmie- niającej, w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 180 § 2 kpk, objętych tajemnicą zawodową; OTK ZU B/2017 Tw 15/16 poz. 247 3 3) art. 9e ust. 16f pkt 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U.2014.1402, ze zm.; dalej: ustawa o straży granicznej) w brzmieniu nadanym art. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej (błędnie wskazanym we wniosku jako art. 1 pkt 2), w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 178 pkt 1 kpk, objętych tajemnicą obrończą; 4) art. 9e ust. 16f pkt 2 ustawy o straży granicznej w brzmieniu nadanym art. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 180 § 2 kpk, objętych tajemnicą zawodową; 5) art. 36d ust. 1f pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz.U.2015.553, ze zm., dalej: ustawa o kontroli skarbowej) w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 4 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 178 pkt 1 kpk, objętych tajemnicą obrończą; 6) art. 36d ust. 1f pkt 2 ustawy o kontroli skarbowej w brzmieniu nadanym art. 3 pkt 4 ustawy zmieniającej, w zakre- sie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informa- cji, o których mowa w art. 180 § 2 kpk, objętych tajemnicą zawodową; 7) art. 31 ust. 16f pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organac h porządkowych (Dz.U.2016.96, ze zm.; dalej: ustawa o żandarmerii wojskowej) w brzmieniu nadanym art. 6 pkt 3 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 178 pkt 1 kpk, objętych tajemnicą obrończą; 8) art. 31 ust. 16f pkt 2 ustawy o żandarmerii wojskowej w brzmieniu nadanym art. 6 pkt 3 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 180 § 2 kpk, objętych tajemnicą zawodową; 9) art. 27 ust. 15h pkt 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U.2015.1929, ze zm.; dalej: ustawa o ABW i AW) w brzmieniu nadanym art. 7 pkt 2 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifi- kowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 178 pkt 1 kpk, objętych tajemnicą obrończą; 10) art. 27 ust. 15h pkt 2 ustawy o ABW i AW w brzmieniu nadanym art. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifi- kowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 180 § 2 kpk, objętych tajemnicą za- wodową; 11) art. 31 ust. 14f pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego (Dz.U.2014.253, ze zm.; dalej: ustaw o służbie kontrwywiadu) w brzmieniu nadanym art. 10 pkt 2 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 178 pkt 1 kpk, objętych tajemnicą obrończą; 12) art. 31 ust. 14f pkt 2 ustawy o służbie kontrwywiadu oraz wywiadu wojskowego ) w brzmieniu nadanym art. 10 pkt 2 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 180 § 2 kpk, objętych tajemni- cą zawodową; 13) art. 17 ust. 15f pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz.U.2014.1411, ze zm.; dalej: ustawa o CBA) w brzmieniu nadanym art. 11 pkt 2 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestro- wania, kwalifikowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 178 pkt 1 kpk, objętych tajemnicą obrończą; 14) art. 17 ust. 15f pkt 2 ustawy o CBA w brzmieniu nadanym art. 11 pkt 2 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim dotyczy zasad gromadzenia, rejestrowania, kwalifikowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 180 § 2 kpk, objętych tajemni- cą zawodową, z art. 42 ust. 2 i art. 51 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. OTK ZU B/2017 Tw 15/16 poz. 247 4 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.1157; dalej: ustawa o TK) wniosek po dlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada on określonym przez prawo wy- maganiom, a także czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy o TK. 2. Trybunał przypomina, że na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji ogólnokra- jowe władze organizacji zawodowej mają prawo wystąpić do Trybunału z wnioskiem w sprawach, o których mowa w art. 188 Konstytucji. Jednak legitymacja tych podmiotów jest rzeczowo ograniczona, tzn. mogą one kwestionować jedynie te przepisy aktów normatyw- nych, które dotyczą spraw objętych ich zakresem działania (art. 191 ust. 2 w zw. z art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji). Ponadto jako wzorzec kontroli konstytucyjności mogą powoływać jedynie te przepisy Konsty tucji, które wyrażają prawa i wolności adresowane – ze swojej isto- ty – do wnioskodawcy. 3. Krajowa Rada Radców Prawnych przedmiotem kontroli czyni art. 19 ust. 15f pkt 1 i 2 ustawy o policji, art. 9e ust. 16f pkt 1 i 2 ustawy o straży granicznej, art. 36d ust. 1f pkt 1 i 2 ustawy o kontroli skarbowej, art. 31 ust. 16f pkt 1 i 2 ustawy o żandarmerii wojskowej, art. 27 ust. 15h pkt 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW, art. 31 ust. 14f pkt 1 i 2 ustawy o służbie kontrwywiadu wojskowego oraz wywiadu wojskowego, art. 17 ust. 15f pkt 1 i 2 ustawy o CBA – w brzmieniu nadanym ustaw ą zmieniającą. Trybunał ustalił, że ustawa zmieniająca miała na celu wykonanie wyroku Trybunału Kons tytucyjnego z 30 lipca 2014 r. (sprawa K 23/11, OTK ZU nr 7/A/2014, poz. 80). 3.1. Zakwestionowane przez KRRP przepisy dotyczą czynności operacyjnych wyko- nywanych przez poszczególne służby , tj. policję, straż graniczną, organy skarbowe, żandar- merię wojskową, ABW, AW, wywiad i kontrwywiad wojskowy, CBA. Treść regulacji jest tożsama, różni się jedynie określeniem adresata dokonującego czynności operacyjnych (sto- sowanie do zakresu regulacji każdej z ustaw partykularnych) . Zgodnie z tymi regulacjami w przypadku, gdy materiały zgromadzone podczas stosowania kontroli operacyjnej: 1) zawierają informacje, o których mowa w art. 178 kpk , Komendant Główny Policji, Komendant CBŚP albo komendant wojewódzki Policji (lub odpowiednio: Komendant Głów- ny Straż y Granicznej oraz komendant oddziału Straży Granicznej , Generalny Inspektor Kon- troli Skarbowej, Komend ant Główny Żandarmerii Wojskowej albo komendant oddziału Żan- darmerii Wojskowej, Szef ABW, Szef SKW, Szef CBA) zarządza ich niezwłoczne, komisyj- ne i protokolarne zniszczenie; 2) mogą zawierać informacje, o których mowa w art. 178a i art. 180 § 3 kpk, z wyłącze- niem informacji o przestępstwach, o których mowa w art. 240 § 1 Kodeksu karnego, albo informacje stanowiące tajemnice związane z wykonywaniem zawodu lub funkcji, o których mowa w art. 180 § 2 kpk , Komendant Główny Policji, Komendant CBŚP albo komend ant wojewódzki Policji (lub odpowiednio: Komendant Główny Straży Granicznej oraz komen- dant oddziału Straży Granicznej, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej albo komendant oddziału Żandarmerii Wojskowej ; Szef ABW, Szef SKW, Szef CBA) przekazuje prokuratorowi te materiały. 3.2. W myśl wskazanego w tych regulacjach art. 178 pkt 1 kpk nie wolno przesłuchi- wać jako świadków obrońcy albo adwokata lub radcy prawnego działającego na podstawie art. 245 § 1 kpk (udzielającego pomocy prawnej osobie zatrzymanej) co do faktów, o których OTK ZU B/2017 Tw 15/16 poz. 247 5 dowiedział się podczas udzielania porady prawnej lub prowadzenia sprawy . Zgodnie zaś z art. 180 § 2 kpk osoby obowiązane do zachowania tajemnicy m.in. radcows kiej, mogą być przesłuchiwane co do faktów objętych tą tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. 4. Wnioskodawca kwestionuje konstytucyjność powyższych przepisów w zakresie, w jakim dotycz ą pozyskiwania, gromadzenia i wykorzystywania informacji objętych tajemni- cą obrończą, o której mowa w art. 178 pkt 1 kpk , oraz tajemnicą zawodową radcy prawnego, o której mowa w art. 180 § 2 kpk. 4.1. KRRP wnosi o zbadanie zgodności art. 19 ust. 15f pkt 1 ustawy o policji, art. 9e ust. 16f pkt 1 ustawy o straży granicznej, art. 36d ust. 1f pkt 1 ustawy o kontroli skarbowej, art. 31 ust. 16f pkt 1 ustawy o żandarmerii wojskowej, art. 27 ust. 15h pkt 1 ustawy o ABW oraz AW, art. 31 ust. 14f pkt 1 ustawy o służbie kontrwywiadu wojskowego oraz wywiadu wojskowego, art. 17 ust. 15f pkt 1 ustawy o CBA – w brzmi eniu nadanym ustawą zmieniającą – w zakresie w jakim dotyczą zasad gromadzenia, rejestrowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 178 pkt 1 kpk , objętych tajemnicą obrończą , z art. 42 ust. 2 oraz art. 51 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 4.2. W nioskodawca przekonuje, że przepisy dotyczące informacji , o których mowa w art. 178 pkt 1 kpk, objętych tajemnicą obrończą , są niezgodne ze wskazanymi wzorcami kontroli. Zdaniem KRRP zaskarżone regulacje „zrywają z prostymi , aczkolwiek bezwzględ- nymi zasadami ochrony informacji uzyskanych podczas prowadzenia działań operacyjno - ro zpoznawczych wobec obrońcy. Na mocy zaskarżonych przepisów wyłącznie organ dokonu- jący owych czynności dokonuje oceny, czy zebrane informacje stanowią tajemnicę obrończą, co wymusza zastosowanie określonego trybu postępowania lub też nie. Dzieje się to bez ja- kiegokolwiek udziału osoby zainteresowanej, a nawet bez j ej wiedzy, co wynika z charakteru czynności operacyjno -rozpoznawczych ” . Dowodzi również , że przepisy „nie przewidują , aby obrońca w ogóle został powiadomiony o fakcie gromadzenia tego rodzaju informacji. (…) nie przewidują zakazu zapoznania się z informacj ami, w posiadanie których wszedł organ doko- n ujący czynności operacyjnych”. W ocenie wnioskodawcy „brak jest również skutecznego mechanizmu, który uniemożliwiłby organowi faktyczne wykorzystanie chronionych taj emni- cą obrończą informacji, które z istoty praw a do obrony powinny być niedostępne dla organów ścigania” . KRRP wskazuje także, że „ stanowisko samego radcy prawnego nie ma znaczenia dla dokonanej oceny pozyskanego materiału. Swoisty i ugruntowany dotychczas standard w tym zakresie przewiduje art. 225 § 3 (…) [kpk], zgodnie z którym wystarczającym jest oświadczenie obrońcy dla przesądzenia o tym, że dokument obejmuje okoliczności związane wykonywaniem funkcji obrońcy” . Ponadto zakwestionowane przepisy „ nie prz ewidują zaka- zu zapoznania się z informacjami, w posiadanie których wszedł organ dokonujący czynności operacyjnych”. Jak twierdzi wnioskodawca „efektywna obrona w postępowaniu karnym jest niemożliwa bez zachowania tajemnicy komunikowania się pomiędzy obrońcą a oskarżonym. Obrońca będąc pozbawiony możliwości uzyskania wiedzy o okolicznościach sprawy, nie jest w stanie udzielić efektywnej pomocy prawnej oskarżonemu, co w skrajnych sytuacjach, po- przez wadliwe skonstruowanie linii obrony, może doprowadzić do niesłusznego skazania”. Zdaniem KRRP „kontestowane regulacje ustawowe w żaden sposób nie chronią podmiotów, których informacje dotyczą, przed nieuprawnioną ingerencją ze strony państwa, w sferę ich prywatności i in tymności, co uznać należy za sprzeczne z wartościami konstytucyjnymi”. OTK ZU B/2017 Tw 15/16 poz. 247 6 4.3. Odnosząc się do powyższych twierdzeń wnioskodawcy, Trybunał zauważa, że KRRP powiązała zarzuty niezgodności zakwestionowanych przepisów z prawem do obrony oraz prawem do poufności informacji w kontekście obowiązku zachowania tajemnicy obroń- czej i tajemnicy zawodowej radcy prawnego. Należy zatem przypomnieć dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące prawa do zachowania tajemnicy zawo- dowej przedstawicieli zawodów zaufania publicznego. 4.4. W wyroku z 22 listopada 2004 r., (sprawa SK 64/03 (OTK ZU nr 10/A/2004, poz. 107) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że nie znalazł podstaw do zaakceptowania tezy o istnieniu konstytucyjnego prawa do zachowania tajemnicy zawodowej. Trybunał uznał, że „żaden z powołanych w skargach wzorców kontr oli [tj. art. 2, art. 17, art. 31 ust. 3, art. 42 ust. 1, art. 49, art. 51 ust. 2 Konstytucji] ani sam , ani w powiązaniu z innymi, nie zawiera normy, której treść nakazywałaby traktowanie obowiązku zachowania tajemnicy radcowskiej w kategoriach prawa konst ytucyjnego przysługującego im z samego tytułu wykonywania za- wodu radcy prawnego”. Trybunał stwierdził, m.in. że „na naruszenie wolności wskazanych w art. 49 i art. 51 ust. 2 Konstytucji – teoretycznie – mogliby powoływać się raczej klienci radców prawnych aniżeli sami radcowie. Obowiązek zachowania tajemnicy ustanowiono bo- wiem w interesie klie ntów, a nie radców. Nie jest on wyrazem uprzywilejowania grupy za- wodowej, lecz właśnie obowiązkiem związanym z wykonywaniem zawodu”. Trybunał Kon- stytucyjny wyraził również przekonanie, że „jedynym przepisem Konstytucji, na którym można oprzeć bezwzględny nakaz zachowania tajemnicy zawodowej przez przedstawiciela zawodu prawniczego, jest art. 4 2 ust. 2, przewidujący prawo do obrony. Z przepisu tego nie- wątpliwie wynika konstytucyjne prawo każdej osoby, przeciwko której prowadz one jest po- stępowanie karne, do nieskrępowanego kontaktu z obrońcą. To prawo, jak podkreślił Prokura- tor Generalny, jest zagwarantowane przez kodeks postępowania karnego w sposób niepodwa- żalny. Trybunał zwraca jednak uwagę, że nawet z art. 42 ust. 2 Konstytucji trudno byłoby wyprowadzić konstytucyjne prawo adwokatów do poszanowania tajemnicy obrończej; prze- pis statuuje bowiem prawo podejrzanego i oskarżonego, czyli osób korzystających z pomocy prawnej” . W wyroku z 30 lipca 2014 r. (sprawa K 23/11, OTK ZU nr 7/A/2014, poz. 80) Try- bunał przypomniał dodatkowo, że „ ochrona tajemnicy zawodowej, jak i ściśle związane z nią zakazy dow odowe w postępowaniu karnym nie są wartościami autotelicznymi. Jakkolwiek zachowanie poufności przez podmioty wykonujące zawody zaufania publicznego musi być zawsze widziane jako integralna wartość demokratycznego państwa prawa, to jednak podsta- wową ich funkcją jest ochrona wolności i praw konstytucyjnych jednostek przekazującyc h w dyskrecji pewne informacje na swój temat osobom wykonującym zawody zaufania pu- blicznego (por. wyrok TK z 2 lipca 2007 r., sygn. K 41/05, cz. III, pkt 7). Ochrona tajemnicy zawodowej powinna być zatem każdorazowo widziana jako przejaw ochrony wolności i praw jednostki, zwłaszcza jej prywatności (art. 47), autonomii informacyjnej (art. 51 ust. 1), prawa do obrony (art. 42 ust. 2), prawa do sądu (art. 45 ust. 1), wolności sumienia i wyznania (art. 53) czy wolności pozyskiwania informacji, w tym wolności pr asy (art. 54 ust. 1 Konsty- tucji). Z tego powodu Trybunał podkreślał – odnosząc się do tajemnicy radcy prawnego – że prawo do prywatności i poufności informacji przysługuje nie radcom prawnym, ale ich klien- tom; natomiast na radcach prawnych spoczywa obowiąz ek respektowania tego prawa. Stano- wisko to zachowuje aktualność w odniesieniu do pozostałych tajemnic zawodowych”. Trybu- nał zaznaczył również, że „ochronie prawnej ma podlegać poufność informacji nie tyle ze względu na osob ę depozytariusza tajemnicy, ile raczej z uwagi na charakter przekazywanej informacji”. 4.5. Mając powyższe na uwadze, Trybunał stwierdza, że kwestionowanie wskazanych przez wnioskodawcę przepisów, w zakresie , w jakim dotyczą informacji objętych tajemnicą OTK ZU B/2017 Tw 15/16 poz. 247 7 obrończą oraz tajemnicą zawodową z punktu widzenia art. 42 ust. 2 oraz art. 51 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, leży poza zakresem działania wnioskodawcy. Określony przez wnioskodawcę sposób naruszenia praw konstytucyjnych przez zaskarżone regulacje dotyczy bowiem bezpośrednio praw obywateli korzystających z pomocy prawnej świadczonej przez radców prawnych, nie zaś samych radców prawnych. Trybunał uznaje zatem , że przywołanie w rozpatrywanej sprawie art. 42 ust. 2 oraz art. 51 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji jako w zorców kontroli zmierza do realizacji celów ogólnospołecznych – tj. ochrony osób ko- rzystających z pomocy radcy prawnego przez zagwarantowanie im prawa do obrony w postę- powaniu karnym oraz ochronę przed pozyskiwaniem, gromadzeniem i udostępnianiem innych in formacji na ich temat niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Jak twierdzi bowiem wnioskodawca „obrońca będąc pozbawiony możliwości uzyskania wiedzy o okolicz- nościach sprawy, nie jest w stanie udzielić efektywnej pomocy prawnej oskarżonemu, co w s krajnych sytuacjach, poprzez wadliwe skonstruowanie linii obrony, może doprowadzić do niesłusznego skazania”, a także „kontestowane regulacje ustawowe w żaden sposób nie chro- nią podmiotów, których informacje dotyczą, przed nieuprawnioną ingerencją ze stron y pań- stwa, w sferę ich prywatności i intymności”. 4.6. Ponadto Trybunał zwraca uwagę, że art. 51 ust. 2 Konstytucji jest skierowany do organów władzy publicznej, które nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych in- formacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Samorząd za- wodowy na mocy postanowień ustaw może mieć kompetencje do wykonywania zadań z za- kresu administracji publicznej. Jednakże takie kompetencje nie wyznaczają zakresu działania organów samorządu w rozumieniu przepisów odnoszących się do legitymacji do występowa- nia z wnioskami przed Trybunałem Konstytucyjnym. Trybunał podkreśla raz jeszcze, że uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem obejmuje takie sprawy, które odnoszą się do intere- sów członków korporacji związanych z wykonywaniem zawodu. Natomiast zadania publicz- ne wykonywane przez organy samorządu radcows kiego są im przyznane ze względu na inte- res publiczny i nie mieszczą się w ich zakresie działania w rozumieniu art. 191 ust. 2 Konsty- tucji. 4.7. Wyznaczony przez KRRP zakres zaskarżenia przesądza zatem o tym, że wnio- skodawca wykracza poza zakres legitymacji wnioskowej przyznanej organizacji zawodowej (art. 191 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 191 ust. 2 Konstytucji). 4.8. Okoliczności te stanowią podstawę odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia (art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). 5. Niezależnie od powyższego Trybunał stwierdza, że przywołana we wniosku argu- mentacja świadczy o tym, że KRRP domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją za- niechania prawodawczego. Wnioskodawca przekonuje bowiem m.in. , że zakwestionowane regulacje, dotyczące informacji objętych tajemnicą obrończą, nie przewidują: „aby obrońca został powiadomiony o fakcie gromadzenia tego rodzaju informacji”, „zakazu zapoznania się z informacjami w posiadanie których wszedł organ dokonujący czynności operacyjnych”, „możliwości wniesienia zażalenia na decyzję dotyczącą charakteru pozyskanej wiedzy” . 5.1. Tak sformułowane zarzuty nie mogą być zatem rozpatrywane przez Trybunał z uwagi na brak kognicji w tym zakre sie. Należy bowiem pamiętać, że Trybunał Konstytu- cyjny pełni rolę jedynie „ustawodawcy negatywnego”, który eliminuje z systemu prawnego normy naruszające Konstytucję. Nie ma natomiast kompetencji do stanowienia norm, a taki OTK ZU B/2017 Tw 15/16 poz. 247 8 charakter miałoby orzekanie w sprawie zaniechań ustawodawczych ( por. wyrok TK z 2 lipca 2002 r., U 7/01, OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 48). 5.2. Okoliczność ta stanowi podstawę odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia (art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). 6. Ponadto KRRP wn osi również o zbadanie zgodności art. 19 ust. 15f pkt 2 ustawy o policji, art. 9e ust. 16f pkt 2 ustaw y o straży granicznej, art. 36d ust. 1f pkt 2 ustawy o kon- troli skarbowej, art. 31 ust. 16f pkt 2 ustawy o żandarmerii wojskowej, art. 27 ust. 15h pkt 2 ustawy o ABW oraz AW, art. 31 ust. 14f pkt 2 ustawy o służbie kontrwywiadu wojskowego oraz wywiadu wojskowego, art. 17 ust. 15f pkt 2 ustawy o CBA, w brzmieniu nadanym usta- wą zmieniającą, zakresie , w jakim dotyczą zasad gromadzenia, rejestrowania i niszczenia informacji, o których mowa w art. 180 § 2 kpk , objętych tajemnicą zawodową , z art. 42 ust. 2 oraz art. 51 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 6.1. Wnioskodawca dowodzi, że przepisy dotyczące informacji , o których mowa w art. 180 § 2 kpk , objętych tajemnicą zawodową , są niezgodne z art. 42 ust. 2 oraz art. 51 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wnioskodawca przekonuje, że „powiernik tajemnicy zawodowej nie posiada jednak jakiegok olwiek wpływu na ocenę i weryfikację charakteru pozyskiwanych informacji, a dodatkowo nawet nie wie, że informacje zostały uzyskane. (…) jest wyeliminowany z uczestnictwa w postępowaniu obejmującym badanie sposobu oraz celu wykorzystania pozyskanych inform acji”. Ponadto zdaniem wnioskodawcy „rozstrzygnięcie sądu o charakterze następczym (…) podlega zaskarżeniu wyłącznie wtedy , gdy jest negatyw- ne. Legitymacja zażaleniowa przysługuje jednak wyłącznie organowi procesowemu, a nie radcy prawnemu bądź oskarżonemu. Natomiast pozytywna decyzja sądu o wykorzystaniu informacji objętych tajemnica zawodową nie podlega zaskarżeniu na żadnym etapie postępo- wania”. Twierdzi także, że w zaskarżonych przepisach brak jest „możliwości złożenia zażale- nia przez osobę zobowiązaną do zachowania tajemnicy zawodowej (a więc i radcę prawnego), na postanowienie sądu o wykorzystaniu w postępowaniu karnym materiałów objętych tą ta- jemnicą”. Wskazuje również, że „konstrukcja przepisu zobowiązuje i uprawnia jednocześnie funkcjonariuszy Polic ji i odpowiednio innych uprawnionych służb oraz formacji do dokony- wania wstępnej selekcji materiałów, uzyskanych w toku kontroli operacyjnej – w zasadzie – dyskrecjonalnego decydowania o udostępnieniu ich prokuratorowi, a pośrednio sądowi, w try - bie art. 1 9 ust. 15g ustawy o Policji. Mając na względzie wprowadzoną na mocy ustawy no- welizującej nieefektywną formułę sądowej kontroli czynności operacyjno -rozpoznawczych, należy jednoznacznie stwierdzić, że rozwiązanie proponowane w art. 19 ust. 15f projektu i w odpowiednich przepisach pozostałych ustaw instytucjonalnych czyni tę kontrolę wręcz iluzoryczną”. 6.2. Odnosząc się do powyższych zarzutów, Trybunał stwierdza, że również kwestio- nowanie wskazanych przez wnioskodawcę przepisów, w zakresie, w jakim dotyczą informacji objętych tajemnicą zawodową z punktu widzenia art. 42 ust. 2 oraz art. 51 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, leży poza zakresem działania wnioskodawcy. Zarówno argumen- tacja, jak i wskazanie art. 42 ust. 2 oraz art. 51 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji jako wzorców kontr oli przesądzają bowiem o ty m, że wnioskodawca zmierza do realizacji celów ogólnospołecznych – tj . ochrony osób korzystających z pomocy radców prawnych, nie zaś radców prawnych, pr zez zagwarantowanie im prawa do obrony w postępowaniu karnym oraz ochronę przed pozyskiwaniem, gromadzen iem i udostępnianiem innych informacji na ich temat niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. W tym miejscu trzeba również przypomnieć, że skoro art. 51 ust. 2 Konstytucji skierowany jest do organów władzy pu- OTK ZU B/2017 Tw 15/16 poz. 247 9 blicznej, to tym samym KRRP nie może w ramach swoich kompetencji powoływać tego przepisu Konstytucji jako wzorca kontroli. 6.3. W konsekwencji Trybunał uznaje, że wyznaczony przez wnioskodawcę zakres za- skarżenia, świadczy o tym, że KRRP wykracza poza zakres legitymacji wnioskowej przyzna- nej organizacji zawodowej (art. 191 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 191 ust. 2 Konstytucji). 6.4. O koliczność powyższa stanowi podstawę odmowy nadani a dalszego biegu wnio- skowi ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia (art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). 7. Ponadto w ocenie Trybunału sformułowane po d adresem zakwestionowanych prze- pisów zarzuty dotyczą zaniechania ustawodawczego. Jak bowiem przekonuje wnioskodawca : „powiernik tajemnicy zawodowej nie posiada (…) jakiegokolwiek wpływu na ocenę i weryfi- kację charakteru pozyskiwanych”, „legitymacja zażaleniowa przysługuje (…) wyłącznie or- ganowi procesowemu, a nie radcy prawnemu bądź oskarżonemu”, „brak [jest] instytucjonal- nych gwarancji realnej kontroli nad zakresem ingerencji i sposobem wykorzystania tak pozy- skan ych informacji”. Tak przedstawione zarzuty nie mogą być zatem rozpatrywane przez Trybunał z uwagi na brak kognicji w tym zakresie. Okoliczność powyższa stanowi podstawę odmowy nadania dalszego biegu ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia (art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji .