Ts 255/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 10 maja 2016 r. Pozycja 371 POSTANOWIENIE z dnia 23 grudnia 2015 r. Sygn. akt Ts 255/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: art. 540 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karne- go (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 45 ust. 1, art. 79 ust. 1 i art. 190 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 20 lipca 2015 r. (data nadania) M . J . (dalej: skarżąc y ) zakwestionował zgodność art. 540 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dal ej: k.p.k.) z art . 45 ust. 1 , art. 79 ust . 1 oraz art. 190 ust. 5 Konstytucji. Skargę sformułowano na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy. S karżąc y z łożył wniosek o wznowienie post ę powania w sprawie zakończon ej wyrokiem Sądu Rejonowego w T . z grudnia 2009 r . , utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu O kręgowego w K . z e stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny w K . w postanowieni u z sierpnia 2014 r. oddalił złożony przez skarżącego wniosek o wznowienie postępowania . W uzasadnieniu wskazał, że nie ma podstaw do tw ierdzenia, i ż orzeczenia kończ ące postępowani u w sprawie zostały wydane na podstawie art. 81 § 1 k.p.k. , uznanego za niekonstytucyjny p rzez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 8 października 2013 r. ( K 30/11, OTK ZU nr 7/A/2013, poz. 98) . Skarżącemu w ramach toczącego się wtedy postępowania karnego odmów iono wprawdzie przyznania o brońcy z urzędu na podstawie a rt. 78 § 1 k.p.k., na którą to decyzję procesową w ówczesnym stanie prawnym nie przysługiwał środek zaskarżenia , jednakże rozpoznając apelację złożon ą o d wyroku sądu I instancji, Sąd O kręgowy w K . zakresem kontroli odwoławczej objął również decyzję o odmowie przyznania skarżącemu pełnomocnika z urzędu, „ nie stwierdzając naruszenia przepisu a rt. 78 § 1 k.p.k., a pr z y okazji eliminując w ten sposób niekorz y stne skutki związane z niekonstytucyjnoś cią art. 81 § 1 k.p.k. ” . Z odmową wznowienia postępowania na podstawie kwestionowanej regulacji skarżący wiąże naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz prawa wynikające go z art. 190 ust. 5 Konstytucji. Do tego naruszenia – jego zdaniem – doszło OTK ZU B/2016 Ts 255/15 poz. 371 2 na skutek przyznania przez zaskarżony przepis prawa do wznowienia postępowania jedynie w sytuacji, w której Trybunał Konstytucyjny stwierdzi niekonstytucyjność norm prawa związanych bezpośrednio z treścią orzeczenia w nim wydanego. Poza zakresem spraw podle- gających wznowieni u pozostają sprawy , w których niekonstytucyjny przepis był wprawdzie zastosowany w toku post ę powania, ale nie stanowił podstawy wydan ego rozstrzygnięcia. Zarządzenie m z 3 sierpnia 2015 r. Trybunał Konstytucyjny wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków skargi konstytucyjnej przez : dokładne określenie spo sobu, w jaki zaskarżony przepis narusza wskazane w skardze konstytucyjne prawa lub wolności; podanie daty wys tąpienia do sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej, jak też nadesłanie postanowienia Sądu Rejonowego w T . z listopada 2014 r. przyznającego skarżącemu pełnomocnika z urzędu. W piśmie nadesłanym w celu uzupełnienia braków wniesionej skargi skarżący nie określił sposobu, w jaki zaskarżony przepis narusza konstytucyjne prawa , ograniczając się do powtórzenia argumentacji przedstawionej już wcześniej w skardze. Poinformował jedynie, ż e pismo o ustanowienie pełnomocnik a z urzędu wpłynęło do Sądu Apelacyjnego w K . 26 sierpnia 2014 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępowaniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK. Rozpatrywana skarga konstytucyjna została wniesiona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK. Przesłanki dopuszczalności skargi konstytucyjnej zostały uregulowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowane w ustawie o TK. Przykładowo art . 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK w zw. z art. 79 Konstytucji – obok nałożenia na skarżącego obowiązku spełnienia innych przesłanek – zobowiązuje go do uprawdopodobnienia naruszenia przysługujących mu wolności lub praw konstytucyjnych przez zaskarżony przepis. Zarzuty sformułowane w skardze konstytucyjnej mogą uzasadniać potrzebę merytorycznego jej rozpoznania tylko wtedy , gdy kierunek rozstrzygnięcia, z którego wydaniem skarżący wiąże naruszenie przysługujących mu praw konstytucyjnych, został zdeterminowany przez niekonstytucyjną treść zaskarżonego przepisu. Wtedy, gdy nie została spełniona któraś z przesłanek dopuszczalności skargi lub gdy skarga jest oczywiście bezzasadna , lub też gdy jej braki nie zostały uzupełnione w określonym terminie , Trybunał Konstytuc yjny wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu. Z wydaniem wskazanych w skardze rozstrzygnięć skarżący wiąż e naruszenie praw wynikających z art. 45 ust. 1 , art. 79 ust. 1 oraz art. 190 ust. 5 Konstytucji. Pierwszy ze wskazanych przepis ów stanowi źródło prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Sprawa skarżącego została rozpoznana przez sąd powszechny w postępowaniu dwuinstancyjnym. Skarżący we wniesionej skardze konstytucyjnej nie wyjaśnił , dlaczego dla realizacji prawa konstytucyjnego wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji konieczne jest ponowne rozpoznania jego sprawy przez sąd. Przypomnieć należy, że celem wprowadzenia instytucji wznowie nia postępowania po wydaniu wyroku przez Trybunał Konstytucyjn y, stwierdzając ego sprzeczność z ustawą zasadniczą danego przepisu jest przywrócenie stanu OTK ZU B/2016 Ts 255/15 poz. 371 3 konstytucyjności przez wzruszenie postanowienia orzeczonego na jego podstawie. W sprawie, w związku z którą skarżący wniósł skargę konstytucyjną, odmowa przyznania mu pełnomocnika z urzędu była – pomimo, że uzna ny za niekonstytucyjny przepis art. 81 § 2 k.p.k. uniemożliwiał złożenie na nią zażalenia – przedmiotem kontroli organu wyższej instancji. Jak wynika bowiem z uzasadnienia wydanych w sprawie orzeczeń, Sąd Okręgowy w K., rozpoznając apelację złożoną od wyroku sądu I instancji, zakresem kontroli odwoławczej objął również decyzję o odmowie wyznaczenia skarżącemu pełnomocnika z urzędu. Nie stwierdził on jednak naruszenia art. 78 § 1 k.p.k. , ale – przez ponowne rozpoznanie sprawy – wyeliminował „niekorzystne skutki związane z niekonstytucyjnością art. 81 § 2 k.p.k.”. W ty m kontekście szczególnie istotny jest wymóg określ enia przez skarżącego, na czym polega ło naruszenie prawa do są du, którego ten – pomimo wezwania go zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego do uzupełnienia braków skargi konstytucyjnej – nie spełnił. Nie wykazał ponadto , w jaki sposób doszło do naruszenia prawa do skargi konstytucyjnej , o którym mowa w art. 79 ust. 1. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji podstawą wznowienia postępowania jest stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności aktu normatywnego , na podstawie którego zostało wydane orzeczenie je kończące . W tym kontekście tym bardziej uzasadnienia wymaga twierdzenie skarżącego, zgodnie z którym niekonstytucyjność zaskarżonej regulacji polega na tym, i ż uniemożliwia wznowienie postępowania w sytuacjach, w których niekonstytucyjny przepis był „użyty” w toku postępowania, choć nie stanowił podstawy kończącego to postępowanie rozstrzygnięcia. Skarżący – pomimo wezwania zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego do uzupełnienia braków skargi konstytucyjnej – tezy tej nie uzasadnił. Wziąwszy powyższe pod uwagę , T rybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 i art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK – odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.