Ts 151/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 kwietnia 2016 r. Pozycja 297 POSTANOWIENIE z dnia 9 września 2015 r. Sygn. akt Ts 151/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K.P. w sprawie zgodności: 1) art. 260 w zw. z art. 90 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o po- stępowaniu przed sądami administracyjnymi (D z. U. z 2012 r. poz. 270) z art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol- skiej, 2) art. 260 w zw. z art. 197 § 1, art. 90 § 2, art. 193 i art. 197 § 2 usta wy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami admini- stracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) z art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 78, art. 176 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615) w zw. z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) z art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 30 Konstytucji, 4) art . 134 § 2 w zw. z art. 250, art. 260, art. 193 i art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny- mi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) z art. 78 w zw. z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 30 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjne j. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 21 kwietnia 2015 r. K.P. (dalej: skarżący ) zakwestio- nował zgodność : po pierwsze, art. 260 w zw. z art. 90 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r . – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D z. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) w zakresie, w jakim nakazuje rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego w przedmiocie kosztów pomo- cy prawnej udzielonej z urzędu oraz równocześnie pozostawia swobodnemu uznaniu są du możliwość rozpoznania sprawy na rozprawie, z art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konsty- tucji; po drugie, art. 260 w zw. z art. 197 § 1, art. 90 § 2, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s .a. w za- kresie, w jakim nakazuje rozpoznanie zażalenia „w sprawie będącej przedmiotem spr zeciwu OTK ZU B/2016 Ts 151/15 poz. 297 2 od orzeczenia referendarza sądowego w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu” na posiedzeniu niejawnym oraz pozostawia swo bodnemu uznaniu sądu możliwość rozpoznania sprawy na rozprawie, z art. 45 ust. 1 i 2 w zw. z art. 78, art. 176 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji; po trzecie, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwoka- turze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615; dalej: p.a.) w zw. z art. 250 p.p.s.a. w zakresie, w jakim „ pomija w pojęciu pomocy prawnej udzielonej z urzędu i należnego za nią wynagrodzenia czynności stanowiące integralny element świadczenia pomocy prawnej, takie jak analiza akt ” , z art. 64 ust. 1 w z w. z art. 31 ust. 3 i art. 30 Konstytucji; po czwarte: art. 134 § 2 w zw. z art. 250, art. 260, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. w zakresie, w jakim zakaz reformationis in peius „pomija sprawę dotyczącą wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu”, z art. 78 w zw. z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 30 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycz- nym sprawy. W postanowieniu z 7 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W . przyznał P .P. prawo pomocy m.in. przez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokac- ka (dalej: ORA) w piśmie z marca 2014 r. powiadomiła sąd o wyznaczeniu adwokata K.P. do udzielenia pomocy prawnej w tej sprawie. Skarżący skierował do sądu pismo z 8 maja 2014 r., w którym wniósł o rozpoznanie skargi P.P. poza zakresem zarzutów i wniosków w niej sformułowanych , zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Następnie w piśmie z maja 2014 r. ORA poinformowała sąd, że zmieniła adwokata w tej sprawie i że w miejsce skarżącego wyznaczy- ła adwokata J .Z. W dniu 21 maja 2014 r. skarżący również poinformował sąd o zmianie pełnomocni- ka, w skazał, że zapoznał się z aktami sprawy i wystąpił o zwrot kosztów nieopłaconej pomo- cy prawnej udzielonej z urzędu. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. w postano- wieniu z maja 2014 r. odmówił zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, które w tej sprawie wyniosłyby 7200 zł (jest to stawka minimalna wynikająca z § 6 pkt 7 rozporzą- dzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pom ocy prawnej udzielonej z urzędu ‒ Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ; dalej: rozporządzenie ). Wojewódzki Sąd Administracyjny w W ., rozpoznawszy wniosek ponownie z powo- du wniesien ia przez skarżącego sprzeciwu, przyznał mu kwotę 1230 zł (z VAT) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, uznając, że wynagrodze- nie w wyso kości 1000 zł jest adekwatne do nakładu pracy adwokata. Skarżący wywiódł na to postanowienie zażalenie, które Naczelny Sąd Administra- cyjny w postanowieniu z paźdz iernika 2014 r. uwzględnił. Sąd ten uznał, że nie ma podstawy prawnej do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w ten sposób, że będzie ono niższe od stawek minimalnych przewidzianych w przepisach rozporządzenia . Ponadto wyja- śnił, że pełnomocnik z urzędu może otrzymać wynagrodzenie tylko wtedy, gdy pomoc praw- na została faktycznie udzielona. Dlatego też nakazał sądowi I instancji ustalenie, czy czynno- ści podjęte przez skarżącego stanowiły rzeczywistą pomoc prawną, za którą przysługuje wy- nagrodzenie. Sąd I instancji po ponownym przeanalizowaniu sprawy w postanowieniu z paź- dziernika 2014 r. uznał, że zapoznanie się z aktami sprawy nie jest świadczeniem pomocy prawnej, lecz co n ajwyżej czynnością przygotowawczą do udzielenia takiej pomocy. W kon- sekwencji sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zażalenie, które na to postanowienie wywiódł skarżący, oddalił w postanowieniu ze stycznia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny. OTK ZU B/2016 Ts 151/15 poz. 297 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony wolności lub praw. Musi ona spełniać przesłanki jej dopuszczalnoś ci , które zostały określone w art. 79 u st. 1 Konstytu- cji, a doprecyzowane w ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK) . Zgodnie z przywołanymi regulacjami skarga powinna spełniać wymogi określone dla pisma procesowego , a nadto zawierać : do- kładne określenie ustawy l ub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł y ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązk ach określonych w Konstytucji i wobec którego skarżący domaga si ę stwierdzenia niezgodności z Konstytucją; wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem sk arżącego – zostały naruszone, a także uzasadnienie wraz z dokładnym opisem stanu fak- tycznego. Z wyżej przytoczonych przepisów wynika, ż e zarzuty sformułowane w skardze muszą uprawdopodabniać niekonstytucyjność kwestionowanej regulacji, co oznacza koniecz- ność wywiedzenia z zaskarżonych przepisów określonej normy, wskazanie właściwych wzor- ców konstytucyjnych wyrażających prawa podmiotowe pr zysługujące osobom fizycznym bądź prawnym i – przez porównanie treści wynikających z obu regulacji – wykazanie ich wzajemnej niezgodności. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego rozpatrywana skarga konstytucyjna nie spełnia powyższych wymagań. 2. Pierwsze dw a zarzuty skarżącego dotyczą przepisów, które umożliwiają w postę- powaniu sądowoadministr acyjnym zarówno w I, jak i w II instancji rozpoznanie ‒ na posie- dzeniu niejawnym ‒ sprawy dotyczącej kwestii wpadkowej, jaką bez wątpienia jest kwestia zwrotu kosztów p ełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu . W przekonaniu skarżącego skoro sprawa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest sprawą w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji (co wynika z orzeczeń Trybunału) , to postępowanie w takiej sprawie musi być jawn e w obu instancjach, j awność rozpoznania sprawy stanowi bowiem integralny ele- ment prawa do sądu. W odniesieniu do postępowania przed sądem I instancji skarżący podważa konstytu- cyjność art. 260 w zw. z art. 90 § 2 p.p.s.a. Kwestionowany art. 260 p.p.s.a. s tanowi, że: „W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posie- dzeniu niejawnym. Na postano wienie przysługuje zażalenie” . Skarżący powiązał w skardze art. 260 p.p.s.a. z art. 90 § 2 p.p.s.a., który pozwala są- dowi skierować sprawę na posiedzenie jawne i wyznaczyć rozprawę także wówczas, gdy sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Je śli chodzi o postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, to skarżący zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 260 w zw. z art. 197, art. 90 § 2 i art. 193 p.p.s.a. Artykuł 197 p.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalen ie na posiedzeniu niejawnym, a d o postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Zgodnie zaś z art. 193 p.p.s.a. : „Jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjn ym, do po- stępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, z tym że Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wyroki i po- stanowienia w terminie trzydziestu dni”. W myśl art. 45 ust. 1 i 2 Konstytu cji prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy gwaran- towane jest przede wszystkim przez jawność rozprawy. Jawność w wypadku innych faz po- stępowania oznacza głównie możliwość zasięgania informacji o jego przebiegu i o podjętych OTK ZU B/2016 Ts 151/15 poz. 297 4 rozstrzygnięciach. Zdaniem Trybunał u w ty m zakresie skarżący nie wykazał, by jego prawa zostały naruszone. Po pierwsze, kwestionowany art. 260 p.p.s.a. zawiera ogólną regułę, zgodnie z którą w razie wniesienia sprzeciwu od orzeczenia referendarza wojewódzki sąd administracyjny rozpoznaje s prawę na posiedzeniu niejawnym od początku . Wskazać należy, że wszystkie kwestie wpadkowe w postępowaniach sądowoadministracyjnych w praktyce rozpoznawane są przez te sądy na posiedzeniach niejawnych, co znajduje umocowanie w przepisach regulują- cych poszcz ególne rodzaje postępowania incydentalne go : np. art. 22 § 2 p.p.s.a. (wyłączenie sędziego), art. 61 § 5 p.p.s.a. (wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu), art. 86 § 1 p.p.s.a. (przywrócenie terminu), art. 131 p.p.s.a. (zawieszenie postępowania) itd. Po drugie, podkreślenia wymaga to , że sprawy z zakresu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu mogą być w sądzie I instancji rozpoznawane dwukrot- nie, tj. najpierw przez referendarza sądowego, a następnie przez wojewódzki sąd administra- cyjny. Ze względu na konstrukcję instytucji sprzeciwu od postanowienia referendarza sądo- wego sądy I instancji w przypadku skutecznego wni esienia tego środka zaskarżenia rozpozna- ją sprawę od początku , a postanowienie referendarza traktowane jest jak nieistniej ące. Po wy- daniu orzeczenia na skutek rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji pełnom ocnik ma jeszcze prawo skorzystać z możliwości złożenia na to orzeczenie zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który sprawę rozpozna po raz kolejny. Po trzecie, k ażde postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym, od którego przy- sługuje środek zaskarżenia (a więc także orzeczenie dotyczące zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu) , uzasadniane jest z urzędu przez referendarza, a także wojewódzki sąd administracyjny i wraz z uzasadnieniem podlega doręczeniu stronie (art. 163 § 2 p.p.s.a.). Wszystkie postanowienia wydawane przez Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniach niejawnych uzasadniane są z urzędu i doręczane stronom z uzasadnieniem (art. 142 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i w zw. z art. 193 p.p.s.a.). Z powyższego wynika, że rozpoznawanie kwestii wpadkowych na posiedzeniach nie- jawnych jest regułą; ponadto pełnomocnicy z urzędu mają możliwość trzykrotnego zaprezen- towania swoich racji (we wniosku o przyznanie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy , w sprzeciwie od postanowienia referendarza, a następnie w zażaleniu), a sądy adm inistracyjne trzykrotnie poddają ich argumenty ocenie. Każde orzeczenie doręczane jest pełnomocnikowi z uzasadnie niem, co pozwala mu poznać motywy rozstrzygnięć . Dodatkowo w ocenie Trybunału skarżący bezpodstaw nie deprecjonuje znaczenie art. 90 § 2 p.p.s.a. Przepis ten w istotnej mierze może bowiem gwarantować ochronę intere- sów strony postępowania, w ramach którego r ozstrzygnięciu podlegają co do zasady kwestie o charakterze incydentalnym. Zdaniem Trybunału w szystkie wyżej opisane gwarancje procesowe nie wskazują na istnienie ryzyka nie rzetelnego ukształtowania procedury, w ramach której rozpatrywany jest wniosek o z asądzenie zwrotu kosztów postępowania dla pełnomocnika z urzędu. W konkluzji stwierdzić należy, że zar zuty skarżącego opierają się na błędnej interpre- tacji unormowań konstytucyjnych dotyczących prawa do sądu . Wbrew twierdzenio m skarżą- cego brak jest podstaw do wprowadzenia konieczności bezwarunkowego i nieograniczonego spełnienia wymogu jawności na wszystkich etapach postępowania sądowego. Od wymogu jawności postępowania mogą być przewidziane wyj ątki podyktowane dążeniem do zapewnie- nia sprawności i szybkośc i p ostępowania (zob. wyrok TK z 15 października 2002 r., SK 6/02, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 65). Analiza kwestii respektowania wymogu jawności wymaga zaś oceny całokształtu przepisów regulujących postępowanie toczące się przed sądem . Biorąc pod uwagę powyższe wyjaśnienia Trybunał uznał, że skarżący, wbrew wymo- gowi przewidzianemu w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, nie wykazał, w jaki sposób zaskar- żone przepisy naruszają jego prawo do sądu. OTK ZU B/2016 Ts 151/15 poz. 297 5 3. Skarżący zakwestionował także konstytucyjność art. 29 ust. 1 p.a. w zw. z art. 250 p.p.s.a. w zakresie, w jakim nie uwzględniają w zakresie pojęcia pomocy prawnej udzielonej z urzędu i należnego za nią wynagrodzenia czynności stanowiących integralny element świadczenia takiej pomocy, taki ch jak analiza akt. Zdaniem ska rżącego przepisy te, wyklu- czając możliwość uzyskania wynagrodzenia za przymusowo wykonywaną pracę, naruszają nie tylko istotę praw majątkowych wynikających z art. 64 ust. 1 Konstytucji, ale także god- ność człowieka (art. 30 Konstytucji). 3.1. W ocenie Try bunału analizowany zarzut skarżącego dotyczy nie treści kwestio- nowanych przepisów, lecz sfery stosowania prawa. Artyk uł 250 p.p.s.a. stanowi, że: „W yznaczony adwokat, radca prawny, doradca po- datkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowied nio według zasad okre- ślonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców po- datkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomo- cy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków”. Natomiast zgodnie z art. 29 ust. 1 p.a. : „Koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzie- lonej z urzędu ponosi Skarb Państwa”. Nie może budzić wątpliwości, że kwestionowane przepisy gwarantują wynagrodzenie pełnomocnikom, którzy świadczą z urzędu pomoc prawną , przy czym zasady przyznawania tego wynagrodzenia określają stosowne przepisy wykonawcze. W każdej sprawie sądowoad- ministracyjnej, w której stronie przyznano prawo pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, sąd musi na wniosek pełnomocnika ocenić, czy pełnomocnikowi należy przyznać wynagrodzenie. Sąd najpierw dokonuje wykładni pojęcia „pomocy prawnej udzielonej”, a następnie poddaje analizie aktywność pełnomocnika i decyduje, czy działania przezeń pod- jęte mogą być uznane za „pomoc prawną udzieloną” . W s prawie skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 2 października 2014 r. dokonał wykładni tego pojęcia , akcentując, że wynagrodzenie należy się pełnomocnikowi jedynie za faktyczne (rzeczywiste) udzielenie pomocy prawnej. S ądy, dysponując środkami publicznymi, zobligowane są do szczególnego badania, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Zdaniem Trybuna- łu ocena postępowania pełnomocnika w konkretnej sprawie nie należy już jednak do sfery wykładni prawa, lecz stanowi subsum p cję stanu faktycznego sprawy do wywiedzionej z kwe- stionowanych przepisów normy prawnej. W sprawie skarżącego sądy uznały, że przeglądanie akt sądowych oraz skierowanie do sądu pisma zawierającego wniosek o rozpoznanie sprawy także poza granicami zarzutów za- wartych w skardze, a więc w takim zakresie, w jakim sądowi nakazuje to uczynić art. 134 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu: „Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną” , nie stano wiło udzielen ia pomocy prawnej. Tego rodzaju ocena sądu, tj. kwalifikacja konkretnych działań (zaniechań) pod kątem spełnienia przesła nek przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną z urzędu, nale- ży do sfery stosowania prawa i nie może zostać poddana kontroli w trybie ska rgi konstytucyj- nej. 3.2. Ponadto Trybunał przypomina, że dopusz cz alna jest możliwość kwestionowania zgodności przepisów prawa z Konstytucją przez powołanie się na ich wykładnię dokonywaną przez sądy. Warunkiem takiej kontroli jest jednak wykazanie przez skarżącego, że w wyniku stałej praktyki orzeczniczej sądów przepis nabrał określonego znaczenia. Skarżący nie przed- stawił jednak w skardze konstytucyjnej przemawiającej za tym argumentacji , ograniczając się do przytoczenia stano wiska zajętego przez sąd w jego sprawie, a także wskazując, że NSA powołał się na utrwaloną wykładnię kwestionowanych przepisów. Trybunał przeanalizował OTK ZU B/2016 Ts 151/15 poz. 297 6 uzasad nienia postanowień NSA z 2 października 2014 r. i z 12 stycznia 2015 r. i ustalił, że takie powołanie nie zostało w nich zawarte. Naczelny Sąd Ad ministracyjny w postanowieniu z 2 października 2014 r., stwierdzając, że sądy obowiązane są do badania, czy pomoc prawna z urzędu została rzeczywiście udzielona, powołał się na jednostkowe orzeczenie tego sądu, tj. na postanowienie z października 2011 r. , w którym „NSA uznał, że samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające do uzna- nia, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona” . W postanowieniu z 12 stycznia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie powoływał się w ogóle na inne orzeczenia doty- czące tej kwestii. 3.3. W ocenie Trybunału skarżący nie wykazał też, że wynikające z Konstytucji pod- miotowe prawo majątkowe do wynagrodzenia za „analizę akt” przysługuje mu . Trybunał po- dziela stanowisko, zgodnie z którym z wrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu jest jednym z elementów wynagrodzenia za usługi wykonywane przez adwokata i powinien pod- legać ochronie właściwej dla praw majątkowych , pomoc prawna udzielona z urzędu jest bo- wiem odpłatna . Niemniej wynagrodzenie ma charakter ekwiwalentny i przysługuje w zamian za usługi rzeczywiście wykonane przez adwokata. Wynagrodzenie przysługuje pełnomocni- kom z urzędu wtedy, gdy udzielili pomocy prawnej, cz yli gdy przy czynili się swoim działa- niem do załatwienia sprawy. Jak słusznie wyjaśnił skarżącemu Wojewódzki Sąd Administra- cyjny w W. w postanowieniu z października 2014 r., „znajomość przez pełnomocnika akt sprawy, nie jest bowiem sama w sobie, żadną pomocą dla Sądu orzekającego w sprawie, ani dla mocodawcy. Pomocne byłoby natomiast zaprezentowanie własnego stanowiska w spra- wie, na podstawie akt, z którymi pełnomocnik się zapoznał”. Skarżący nie przedstawił w skardze przekonujących argumentów przemawiają cych za tym, że samo zapoznanie się z aktami po winno zostać wynagrodzon e, ponieważ stanowi formę udzielenia pomocy praw- nej. W konsekwencji skarżący nie wykazał, by przysługiwał o mu majątkowe prawo podmio- towe podlegające ochronie w trybie skargi konstytucyj nej. 4. Ostatni zarzut sformułowany w skardze dotyczył niezgodności art. 134 § 2 w zw. z art. 250, art. 260, art. 193, art. 197 § 2 p.p.s.a. z art. 78 w zw. z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 30 Konstytucji. Skarżący twierdzi, że przepisy te są niezgodne z Konstytucją , ponieważ zakaz reformationis in peius „pomija sprawę dotyczącą wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu”. Trybunał uznał, że także ten zarzut nie może zostać poddany merytorycznej ocenie , ponieważ dotyczy wykładni przepisów, a skarżący nie wykazał, by istniała utrwalona linia orzecznicza oparta na takiej wykładni . Kwestionowany przez skarżącego art. 134 § 2 p.p.s.a., stosowany także w postępowa- niu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie odesłań (art. 197 § 2 i art. 193 p.p.s.a.) , stanowi, że : „ S ąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności” . Skarżący sformułował w skardze zarzut wobec przyjętej w jego sp rawie wyk ładni kwestionowanego przepisu , zgodnie z którą zakaz reformationis in peius nie ma zastosowania w postępowaniach dotyczących wynagrodzenia pełnomocnika z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu . W takiej sytuacji n iezbędne było wykazanie, że w praktyce sądowej ukształtowała się trwała, powszechna i jednolita linia orzecznicza, powodująca, że treść prze- pisu różni się od jego literalnego znaczenia . Skarga konstytucyjna nie zawiera wywodów do- wodzących, by istniała taka ujednolicona praktyka orzeczn icza. Trybunał ustalił, że n a przy- kład w postanowieniu z 30 września 2014 r. (sygn. akt I FZ 221/14) dotyczącym wynagro- dzenia dla adwokata za pomoc prawną udzieloną z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny OTK ZU B/2016 Ts 151/15 poz. 297 7 zastosował zakaz reformationis in peius i nie uchylił wadliwego jego zdaniem orzeczenia sądu I instancji , ponieważ doprowadziłoby to do pogorszenia sytuacji pełnomocnika. Rów- nież w uchwale z 8 grudnia 2009 r. (sygn. akt II GPS 5/09) NSA wyraził pogląd, że zakaz reformationis in peius ma zastosowanie w postępowaniu odwoławczym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wywołanym wniesieniem zarówno ska rgi kasacyjnej, jak i zażale- nia, o dnosi się przy tym do orzeczeń rozstrzygających kwestie merytoryczne , a nie do posta- nowień rozstrzygających kwestie procesowe (np. wydanych w trybie art. 189 p.p.s.a.). Biorąc powyższe pod uwagę , Trybunał uznał, że merytoryczna ocena analizowanego zarzutu skarżącego byłaby w istocie formą kontroli jednostkowego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, do czego Trybunał nie jest umocowany i odmówił nadania skardze dalszego biegu także w zakresie zarzutu niezgodności art. 134 § 2 w zw. z art. 250, art. 260, art. 193 i art. 197 § 2 p.p.s.a. z art. 78 w zw. z art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 30 Konstytucji. Ze wszystkich wyżej wskazanych powodów Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 49 w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o TK odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu.