Tw 26/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 marca 2021 r. Pozycja 58 POSTANOWIENIE z dnia 16 grudnia 2020 r. Sygn. akt Tw 26/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres – przewodniczący Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 14 lipca 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu wnioskowi Federacji Związków Pracodawców - Dzierżawców i Właścicieli Rolnych, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENI E 1. Wnioskiem z 20 grudnia 2018 r. (data nadania) Federacja Związków Pracodawców - Dzierżawców i Właścicieli Rolnych (da lej: wnioskodawca) wystąpiła do Trybunału Konsty- tucyjnego o stwierdzenie, że ar t. 4 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o go- spodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 138 2; dalej: ustawa zmieniająca) w zakresie, w jakim „ogranicza prawa majątkowe dzi erżawców uprzednio nabyte na podstawie umów dzierżawy, które nie zawierały w swojej treści postanowienia o możliwości wyłączenia w trakcie jej trwania 30% powierzchni użytków rolnych oraz które zostały zawarte przed wejściem w życie ustawy zmieniającej i n adal obowiązywały w dacie jej wejścia w życie”, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast w zakresie, w jakim „ogranicza wolność działalnośc i gospodarczej tych dzierżawców, którzy przed wejściem w życie ustawy zmieniającej zawarli umowy dzierżawy nie zawierające w swojej treści postanow ienia o możliwości wyłączenia w trakcie jej trwania 30% powierzchni użytków rolny ch”, jest niezgodny z art. 20 w związku z art. 22 w związku z art. 23 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji , zaś w zakresie, w jakim „inaczej traktuje dzierżawców nowych umów dzierżawy, tj. zawartych po wejściu w życie [u]stawy zmieniającej od dzierżawców związanych umowami dzierżawy przed wejściem w życie ustawy z mieniającej” jest niezgod- ny z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji . Wnioskodawca wystąpił także o zbadanie OTK ZU B/202 1 Tw 26/18 poz. 58 2 zgodności art. 5 ustawy zmieniającej w zakr esie, w jakim przepis ten „w sposób odmienny traktuje dzierżawców w zależności od łącznej powierzchni dzierżawionych gruntów oraz ka- tegorii pod miotów, którzy są wspólnikami w spółkach będących dzierżawcami” z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 14 lipca 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi wnioskodawcy 20 lipca 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed T rybunałem Konstytucyj nym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania wnioskowi dalszego biegu , stwierdziwszy, że ustalony przez Federację zakres zaskarżenia wykracza poza granice ograni- czonej rzeczowo legitymacji procesowej, „konsumują c” cechy wniosku, który mogą złożyć jedynie podmioty legitymowane ogólnie, wymienione w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji. 3. W zażaleniu złożonym 24 lipca 2020 r. (data nadania) wnioskodawca wniósł o na- danie wnioskowi dalszego biegu Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) wnioskodawcy przysługuje prawo wniesieni a zażalenia na postanowienie Trybunału Konsty- tucyjnego o odmowie nadania wniosk owi dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę- dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. b w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK) . B ad a w szczególności, czy wydając zaskarżone postanowienie, prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania wnioskowi dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje przede wszystkim te zarzu- ty, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnię- cia. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor- mułowane w zażaleniu nie podważają podstaw y odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi. 3. Wnioskodawc a dowodzi, że oceniając legityma cję podmiotów wskazanych w art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji do złożenia wniosku o zbadanie konstytucyjności aktu normatywnego , należy odnieść się do wszystkich zad ań przypisanych tym podmiotom , w tym do zadania polegającego na ochronie ich praw i interesów gospodarczych. W tym kontekście wnioskodawca zwraca uwagę, że przepis ten, a także jego ust. 2 , nie zawężają prawa złożenia wniosku „wyłącznie do kwestii związanych z zatrudnieniem, uprawnieniami pracowniczymi i relacjami na poziomie pracodawca - pracownik”. Przepisy te stanowią bowiem o tym, że podmioty takie jak wnioskodawca mogą wystąpić z wnioskiem , jeżeli akt normatywny doty- czy spraw objętyc h ich zakresem działania. Skoro więc zarówno art. 5 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o organizac jach pracodawców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1809 ; dalej: ustawa o organiza- cjach pracodawców ), jak i art. 3 Statutu wnioskodawcy (tj. unormowania określające zakres działania wnioskodawcy) stanowią o tym, że podstawowym jego zadaniem jes t „reprezento- wanie interesów, w tym gospodarczych”, to „zakres zaskarżenia zawarty we wniosku Federa- cji mieści się w zakresie ustawowych i statutowych zadań i celów, w tym ochrony praw i inte- resów gospodarczych członków [w] nioskodawcy”. Niezależnie od powy ż szego wnioskodawca dowodzi, że zaskarżone przez niego prze- pisy „mające znaczenie dla prowadzenia działalności gospodarczej, ostatecznie wywierają wpływ na relację pracodawca - pracownik”. S kutkiem ich obowiązywania , jak zauważył, była OTK ZU B/202 1 Tw 26/18 poz. 58 3 konieczność poszukiwania przez dzierżawców sposobu na obniżenie kosztów dział alności , co w konsekwencji prowadziło do redukcji zatrudnienia. Okoliczność ta miała „wpływ na uprawnienia pracodawcze takich dzierżawców i ich relacje z pracownikami ” . 3.1. Odnośnie powyższych zarzutów Trybunał zwraca uwagę na to, że uprawnienie do kiero wania wniosku do Trybunału Konstytucyjnego jest oparte na normie rangi konstytucyj- nej. P ojęcie „pracodawcy” ma w Konstytucji (art. 191 ust. 1 pkt 4) znaczenie autonomiczne, dlatego nie może być utożsamiane z podobnym pojęciem użytym przez ustawodawcę w art . 5 ustawy o organizacjach pracodawców. Uznając za słuszną tezę przedstawioną w zażaleniu należałoby przyjąć, że to nie Konstytucja, ale ustawa lub statut decydowałyby w istocie o przyznaniu uprawnienia do występowania z wnioskiem, o którym mowa w art. 191 ust. 2 Konstytucji. 3.2. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie w pełni podtrzymuje ugruntowany w dotychczasowym orzecznictwie sądu konstytucyjnego pogląd, zgo dnie z którym przyjęcie w Konstytucji nazwy „pracodawca”, a nie „osoba prowadząca działalność gospodarczą” lub „przedsiębiorca”, ma istotne znaczenie dla wyznaczenia kręgu podmiotów mających upraw- nienie do występowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w roli wnioskodawcy. W posta- nowieniu z 28 stycznia 2004 r. (sygn. Tw 74/02, OTK Z U nr 1 /B/2004, poz. 2) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że gdyby ustrojodawca chciał objąć interesy gospodarcze szcze gól- ną ochroną, wyrażającą się w możliwości kierowania wniosku do Trybunału Konstytucyjne- go, przyznałby takie uprawnienie organizacjom powołanym do reprezentowania właśnie ta- kich interesów swoich członków (np. izbom gospodarczym). Skor o ustawodawca konstytu- cyjny nie przyjął powyższego rozwiązania, to zdolność wnioskowa organizacji pracodawców dotyczy tylko interesów ich członków jako pracodawców, tym bardziej że istnieją kategorie pracodawców, które z założenia nie mogą lub nie muszą prowa dzić działalności gospodarczej. 3.3. Postanowienie o sygn. Tw 74/02 jest orzeczeniem pełnego składu Trybunału Kon- stytucyjnego . Wyraża ono pogląd prawny, którym z wiązane są pozostałe składy orzekające . K ształtuje zatem orzecznictwo Trybunału w sprawach zainicjowanych wnioskami podmiotów wskazanych w art. 191 ust. 1 pkt 4 Konstytucji. Ocena prawna wyrażona w powyższej spra- wie jest więc dla rozpatrywanego wniosku wią żąca (por . postanowienie TK z 12 września 2017 r., sygn. Tw 13/16, OTK ZU B /2017, poz. 246). 3.4. Odnosząc się natomiast do drugiego z zarzutów sformułowanych w zażaleniu na- leży zauważyć, że zakwestionowane przez wnioskodawcę przepisy regulują stosunki pomię- dzy Agencją Nieruchomości Rolnych a dzierżawcami. Wprawdzie ich obowiązywanie może w dalszej per spektywie wiązać się z koniecznością redukcji zatrudnienia u dzierżawców grun- tów, jednak okoliczność ta tym bardziej świadczy o tym, że przepisy te określają relacje po- między pracownikami a przedsiębiorcami, nie zaś pracodawcami w znaczeniu konstytucyj- nym. 4. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w postano- wieniu z 14 li pca 2020 r. zasadnie przyjął, iż wnioskodawca występuje w obronie stanu po- siadania członków Federacji jako dzierżawców, nie zaś w celu ochrony uprawnień członków F ederacji jako pracodawców w ramach relacji łączącej ich z pracownikami. W związku z tym, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, prawidłowo odmówił nadania wnioskowi dalsze- go biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.