Ts 89/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 2 listopada 2020 r. Pozycja 34 1 POSTANOWIENIE z dnia 26 sierpnia 2020 r. Sygn. akt Ts 89/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K.K. w sprawie zgodności: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapo- bieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnyc h (Dz. U. z 2018 r. poz. 753, ze zm.) z art. 2, art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej ; 2) art. 17 ust. 11 ustawy wymienionej w punkcie 1 niniejszego postanowienia w związku z § 5 rozporządzenia wymienionego w punkcie 2 z art. 47 w związ- ku z art . 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji , p o s t a n a w i a : n adać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 maja 2020 r. (data nadania) K.K. (dalej: skarżąc y ), reprezentowan y przez adwokata ustanowionego pełno- mocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle n astępującego stanu faktycz- nego. Postanowieniem z 14 sierpnia 2014 r. (znak : […], nr […] ) Państwowy Wojewódzk i Inspektor Sanitarny w L. nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 500 zł z powodu uchy- lania się od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce, błonicy, tężcowi, krztuścowi, chorobie Heinego - M edina oraz inwazyjnemu zakażeniu H aemophilus influenzae , zgodnie z tytułem wykonawczym z 4 czerwca 2014 r. nr […] . Od wymienionego postanowienia skarżący odwołał się do Ministra Zdrowia (dalej: Minister), który p ostanowieniem z 2 listopada 2016 r. (znak: […] ; dalej: postanowienie Mini- stra ) utrzymał je w mocy. S karga skarż ącego na to orzeczenie została oddalona przez Woje- wódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 13 listopada 201 7 r. (sygn. akt […] ) . OTK ZU B/2020 Ts 89/20 poz. 34 1 2 Od powyższego rozstrzygnięcia skarż ący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Są- d u Administracyjnego (dalej: NSA) , który wyrokiem z 18 lutego 2020 r. (sygn. akt […] ) ją oddalił. W uzasadnieniu NSA podniósł , że „ [o] bowiązek szczepienia jest obowiązkiem wyni- kają cym z mocy prawa” (s. 7 wyroku) . Wskazał także, że w ykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz grupy osób z obowiązane do poddania się tym szczepieniom, wiek i inne okoliczności , stanowiące przesłankę do nałożenia tego obowiązku , zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwal- czaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.) oraz w rozpo- rządz eniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz . U. Nr 182, poz. 1086, ze zm. ). Z askarżone przepisy – zdaniem skarżącego – naruszają prawo do prywatności oraz prawo do decydowani a o swoim życiu osobistym (art. 47 Konstytucji), jak również zasadę dostatecznej określoności przepisów prawa (art. 2 Konstytucji). S twierdził , że art. 68 ust. 4 Konstytucji nie przesądza o tym , czy środki zwalczania chorób epidemicznych powinny być stos owane na zasadzie dobrowolności , czy też przymusu leczniczego. W ocenie s karżącego ograniczenie powyższych praw nie spełnia wymogu proporcjonalności, koni eczności oraz nie nastąpiło na podstawie ustawy. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 czerwca 2020 r. skarżącego wezwano do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez doręczenie : 1) odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem postanowienia Ministra; 2) pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi kon stytucyjnej oraz reprezentowania skar- żącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym , wraz z trzema kopiami. Skarżący usunął braki w ustawowym terminie. Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę - powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna p odlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dals zego biegu, gdy spełnia ona wymagan ia przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okol iczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do mery- torycznego rozpoznania albowiem : 1) skargę sporządził adwokat, który przedłożył pełnomocnictwo szczególne do spo- rządzenia i wniesienia tego środka prawnego, a także do reprezentowania skarżące go w po- stępowaniu przed Trybunałem; 2) skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, poniew aż od wyroku Naczel- nego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2020 r. (sygn. akt […] ) nie przysługuje żaden zwy- kły środek zaskarżenia; 3) dochowany zosta ł przewidziany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK trzymiesięczny termin wniesienia skargi, gdyż ostateczne rozstrzygnięcie , w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 9 marca 2020 r., a skarga konstytucyjna zosta- ła wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 26 maja 2020 r. (data nadania); 4) prawidłowo określony został przedmiot kontroli, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobie ganiu oraz zwalczaniu zakażeń i cho- rób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 , ze zm. ; dalej: ust awa o zwalczaniu chorób zakaźnych), § 3 rozporządzenia Ministra Zdrow ia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obo- wiązkowych szczepień oc hronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 , ze zm. ; dalej: rozporządzeni e) OTK ZU B/2020 Ts 89/20 poz. 34 1 3 oraz art. 17 ust. 1 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w zwi ązku z § 5 rozporządzenia. Powyższe przepisy statuują obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym ; 5) zakwestionowanym w skardze przepisom skarżący zarzucił naruszenie prawa do prywatności oraz prawa do decydowania o swoi m życiu osobistym; 6 ) skarżący pr awidłowo wskazał, w jaki sposób – jego zdaniem – zakwestionowane w skardze przepisy naruszają powyższe prawa. Zarzucił bowiem, że wyłączają one możliwość podjęcia decyzji o odmowie przez osoby obowiązane do poddania się obo wiązkowym szcze- pieniom albo przez ich opiekunów pra wnych lub faktycznych. Podniósł , że ograniczenie wyżej wymienionych praw nie spełnia wymogu proporcjonalności, gdyż obowiązkowe szcze- pienia ochronne są zabiegiem medycznym obarczonym znacznym ryzykiem. Wskazał j edno- cześnie na brak spec jalnego funduszu, wypłacającego odszkodowania dla osób dotkniętych nie pożądanymi odczynami poszczepiennymi. Skarżący stwierdził też, że występujące w ni- niejszej sprawie ograniczenie praw konstytucyjnych nie jest konieczne. W tym zakresie powołał się na przykłady innych państw, które zniosły obowiązek szczepień. Zdaniem skar- żącego przedmiotowe ograniczenie nie nastąpiło na podstawie ustawy, gdyż ilość dawek po- szczególnych szczepionek, jak również lata i miesiące, w których należy podać szczepionkę, wynika ją z Programu Szczepień Ochronnych, będącego corocznym komunikatem Główn ego Inspektora Sanitarnego. Trybunał zwraca uwagę, że skarżący kwestionuje obowiązek poddania się szczepie- niom ochronnym, który wynika z ustawy. W zakresie tego obowiązku wszczęcie postępowa- nia egzekucyjnego nie jest poprzedzone wydaniem decyzji przez org an administracji publicz- nej. W konsekwencji skarżący nie ma możliwości uzyskania ostatecznego orzeczenia, wydanego w jego indywidualnej sprawie, którego podstawą prawną byłyby kwestionowane przepisy. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącego za- rzuty nie są oczywiście bezzasadne (art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK ), Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać ska rdze konstytucyjnej dalszy bieg .