Ts 84/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 czerwca 2021 r. Pozycja 99 POSTANOWIENIE z dnia 15 kwietnia 2021 r. Sygn. akt Ts 84/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej B.W. w sprawie zgodności: art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65) w związku z § 43 ust. 3 pkt 1- 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie w yceny nieruchomości i sporządzania op eratu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109, ze zm.) w zakresie, w jakim „nie uwzględnia w ramach odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 4 tej ustawy, orzekania o odszkodowaniu za zmniejszenie wartości nieruchomości na skutek zmiany planu miejscowego lub wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego ” , z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konsty - tucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konst ytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucy jnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 maja 2020 r. (data nadania) B.W. (dalej: skarżąca) , repr ezentowana przez pełnomocnika ustanowionego z wyboru, wys tąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następując ego stanu faktycznego. Starosta S. (dalej: organ pierwszej instancji) d ecyzją z 30 czerwca 2016 r. (nr [ … ]) ustalił na rzecz skarżącej i jej męża odszkodowanie za szkody powstałe wskutek założenia i przeprowadzenia przez nieruchom ość położoną w obrębie B., gmina B., oznaczo ną w ewi- dencji gruntów numerem geodezyjnym: a) 43 o powierzchni 4,7741 ha, b) 286 o powierzchni 0,3017 ha i c) 308 o powierzchni 15,9923 ha, dwutorowej napowietrznej linii elektroenerge- tycznej 40 0 kV Ełk -Granica RP, w tym: z tytułu szkód tymczasowych w produkcji rolniczej, posadowieni a 1/5 słupa elektroenergetycznego na działce nr 286 oraz zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek realizacji urządzeń infrastruktury technicznej. Wysokość odszk odo- wania ustalono według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu ograniczeni a praw do ni eruchomości decyzją Starosty S . ([ … ]), tj. 17 listopada 2014 r. oraz według jej wartości w OTK ZU B/2021 Ts 84/20 poz. 99 2 dniu wydania decyzji o odszkodowaniu na kwotę 83 212 zł (punkt 1 decyzji). Organ pierw- szej instancji zobowiązał spółkę , która uzy skała zezwolenie na założenie i przeprowadzenie opisanej wyżej napowietrznej linii elektroenergetycznej do jednorazowej zapłaty ods zkodo- wania na rzecz uprawnionych (punkt 2). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalno- ści (punkt 3) . Na skutek odwołania – skarżącej i jej męża – od powyższe j decyzji, Wojewoda P. (da- lej: organ drugiej instancji) decyzją z 28 lutego 2017 r. (nr [ … ] ) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w punkcie 1 i 2 , uchylił ją w punkcie 3 i umorzył w tym zakresie postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. wyrokiem z 12 grudnia 2017 r. (sygn. akt II [ … ] ) oddalił skargę skarżącej na dec yzję organu drugiej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 grudnia 2019 r. (sygn. akt [ … ]) odd alił skargę kasacyjną skarżącej od powołanego wyżej orzeczenia. Zarządzeniem z 22 paździe rnika 2020 r. s ędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącą do usunięcia, w terminie 7 dni od daty doręczenia tego zarządzenia, braku formalnego skargi konstytucyjnej, przez doręczenie czterech egzemplarzy pełno mocnictwa szczególnego do sporządzenia i w niesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Pismem z 16 listopada 2020 r. (data nadania) skarżąca odniosła się do powyższego wezwania. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej skarżąca wskaz ała, że na podstawie normy zrekonstruowanej w oparciu o zakwestionowane przepisy, organy administracji odmówiły przyznania pełnego odszkodowania za przeznaczenie części jej nieruchomości na cele infrastruktury przesyłowej, a następnie zajęcie pod słup i pr zewody linii elektroenergetycznej wysokiego napi ęcia. Ustalone odszkodowanie – jak stwierdza skarżąca – jedynie w części pokrywa poniesioną szkodę, nie uwzględnia ono bowiem zmniejszenia wartości nieruchomości wynikającego z utraty możliwości zmiany jej pr zeznaczenia lub sposobu faktycznego użytkowania. Stanowi to, jej zdaniem, nieproporcjonalne ograniczenie chronionego przez art. 64 ust. 1 Konstytucji prawa własności. Skarżąca podała, że ograniczenia przewidziane przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego oraz wydaną decyzję o ograniczeniu spo sobu korzystania z nieruchomości uniemożliwiły jej m.in. zmianę przeznaczenia użytku rolnego przylegającego do działek przeznaczonyc h na działalność inwestycyjną , a s ąsi edztwo linii energetycznej zakłóca spokojne zamieszkiwanie na tej nieruchomości i sprawia , że nieruchomość jest nieatrakcyjna dla potencjalnych nabywców. Z auważyła ponadto , że przesłanki ograniczające przyznanie odszkodowania w pełnej wysokości zostały określone w akcie podustawowym , co narusza zasadę wyłączności ustawowej wprowadzania ograniczeń prawa własnoś ci z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji. Z daniem skarżącej zaskarżona regulacja w istocie utrudnia uzyskanie słusznego odszkodowania za og raniczeni e prawa własności, co powoduje, że jest nie przy- datna z punktu widzenia założonych przez ustawodawcę celów i przez to niezgodna z zasadą proporcjonalności. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następ uje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowe j fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych OTK ZU B/2021 Ts 84/20 poz. 99 3 przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, bądź gdy n ie usun ięto w terminie braków formalnych skargi (art. 61 ust. 4 pkt 1-3 u.o.t.p.TK). 2 . W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki formalne przekazania jej do rozpoznania merytorycznego. 2.1. Skarga konstytucyjna została sporządzona w imi eniu s karżącej przez umoco - wanego adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK). 2.2. Skarżąca w yczerpała przysługującą jej drogę prawn ą (art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK) , ponieważ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) jest prawom ocn y i nie przysługują od niego żadne zwykłe środki zaskarżenia. 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin do wniesie nia skargi konstytucyjnej (art . 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), bowiem odpis powołanego wyże j wyroku został doręczony skarżącej 10 lutego 2020 r. , a skarga została wniesiona do Trybunału 8 maja 2020 r. 2.4. I stotą zarzutu niekonstytucyjności art. 128 ust. 4 w zw iązku z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospod arce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990; dalej: u.g.n.) w zwi ązk u z § 43 ust. 3 pkt 1- 4 rozporzą dzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacun - kowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109, ze zm.) jest, jak podała skarżąca , ukształtowanie – w spo- sób nieproporcjonalnie n aruszający prawo własności – zasad przyznawania odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., za szkody związane z przeprowadzeniem na nieruchomości infrastruktury przesyłowej. Skarżąca podniosła, że na podstawie zaskarżonych przepisów organy admi nistracji odmówiły przyznania jej pełnego odszkodowania w sytuacji, gdy u.g.n. nie zawiera ustawowych przesłanek szacowania rozmiarów zmniejszenia wartości nieruchomości na skute k wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nierucho- mości, odsyłają c w tym zakresie do rozporządzenia wykonawczego. Jak zauważyła, „[ l]ako- niczność regulacji ustawodawcy nakłada się na trwający od wielu lat, zarówno w orze - cznictwie sądowym jak i w doktrynie, spór dotyczący charakteru prawnego odszkodowania, o którym mowa w art. 128 u.g.n.” ( s. 8 skargi). Jednocześnie stwierdziła, że „[w] orze - cznictw ie sądów administracyjnych utrwalona jest jednak linia orzecznicza zaprezentowana w uzasadnieniu orzeczenia NSA wydanego w sprawie, w której wnoszona jest skarga konstytucyjna, z godnie z którą «odszkodowanie z a zaistniałe szkody ( spowodowane budową urządzenia przesyłowego ) powiększa się jedynie o kwotę odpowiadającą zmniejszeniu wartości nieruchomości – jeżeli takie zmniejszenie nastąpiło jedynie na skutek działań stanowiących pow ód czasowego zajęcia nieruchomości. Zmniejszenie tej wartości musi nastąpić ty lko w wyniku zrealizowanej inwestycji, a nie ograniczeń wynikających z planu zagospodarowania przestrzennego, który niezależnie od tego, kiedy zostanie zrealizowany, może ogra nic zać możliwość korzystania z danej nieruchomości , a co za tym idzie zmniejsza j ej wartość » ” (s. 10 skargi). Trybunał stwierdza, że skarżąca określiła przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK), wskazała , które przysługujące jej konstytucyjne prawa i w jaki sposób zostały – jej zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o .t.p.TK), a także uzasadniła sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). W oce nie Trybunału zarzuty te nie są oczywiście bezzasadne. W tym stanie rzeczy Try bunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu.