Ts 80/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 czerwca 2020 r. Pozycja 187 POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2020 r. Sygn. akt Ts 80/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konsty tucyjnej Parafii rzymsko - katolickiej w S . w s prawie zgodności: art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z art. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1 964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, ze zm.) w zakresie, w jakim: – ,,umożliwiają n abycie przez zasiedzenie służebn ości przesyłu w dobrej wierze w przypadku braku decyzji administracyjnej wydane j na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieru - chomości [Dz. U. z 1974 r. N r 10 poz. 64, ze zm.] , a rt. 70 ust. 1 usta wy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości [ Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.] lub art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [Dz. U. z 2018 r. poz. 2204, ze zm.]” ; – ,,umożliwiają doliczenie posiadania przez przedsiębiorstwa energetyczne wykonywanego przed dniem 3 sierpnia 2008 r., do okresu korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego z trwałego i widocznego urządzenia w sposób odpowiadający służebności przesyłu po dniu 3 s ierpnia 2008 r., potrzebnego do nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie z pominięciem zawie - szenia biegu zasiedzenia służebności przesyłu na nieruchomości skarżące[j], które[j] przywrócono własność wywłaszczonych nieruchomości po prze mia - nach ustrojowych Państwa Polskiego po 1989 r., zgodnie z ustawą z [dnia] 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczy - pospolitej Polskiej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1169, ze zm.), a który to właściciel został pozbawiony możliwości dochodzenia zwrotu własności swojej nieruchomości z uwagi na obowiązujące przepisy prawne w PRL oraz uwarunkowania polityczne, co skutkowało zawieszeniem biegu zasiedzenia służebności gruntowych a następnie służebności przesyłu do czasu przywrócenia własn ości bądź przyznania nieruchomości zamiennej w postę - powaniu regulacyjnym przed Komisją Majątkową” z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 - 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski ej, OTK ZU B/2020 Ts 80/19 poz. 187 2 p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 20 maja 2019 r. (data nadania) Para fia rzymskokatolicka w S . (dalej: skar żąca ) , wystą pił a z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Skarżąca jest właścici elem nieruchomości, w skład kt órej wchodzą działki nr [ … ] , położone w miejscowości S . oraz działka nr [ … ] położona , w miejscowości S . (zapisane w księdze wieczystej pod nr [ … ] ) . Skarżąca uzyskała ich własność na podstawie orzeczeń K omisji Majątkowej w Warszawie z 26 czerwca 1992 r. oraz 21 cz erwca 1996 r. (sygn. akt [ … ] ) . Na wskazanej nieruchomości posadowi one są linie energetyczne, których właścicielem jest Enea Operator Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (dalej: przedsiębiorstwo energetyczne albo spółka ). Pismem z 2 marca 2016 r. skarżąca zwróciła się do przedsiębiorstwa energetycznego o zawarcie umowy o ust an owienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem i o wypłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Uzyskała jednak odpowiedź odmowną. W związku z tym , pozwem z 20 sierpnia 2016 r. skarż ąca wniosła o zasądzenie od przedsię b ior stwa energetycznego kwoty 13 020 zł wraz z ust awowymi odsetkami od 29 kwie - tnia 201 6 r. do dnia zapłaty tytułem wynagrodz enia za bezumowne korzystanie z jej nieruchomości. Wyrokiem z 27 marca 2018 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Rejonowy w P . Wydział IX Cywilny oddalił powództwo skarżącej, wskazując, że 5 grudnia 2010 r. przedsiębiorstwo energetyczne nabyło, przez zasiedzenie w dobrej wierze, służebność przesyłu. Wyrokiem z 1 8 stycznia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Okrę gowy w P . Wydział XV Cywilny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) oddalił apelację skarżącej . Orzeczenie to zostało doręczone skarżącej 2 1 lutego 2019 r. Zarządzeniem sędziego Trybunału Kon stytucyjnego z 16 października 2019 r. (doręczonym pełnomocnikow i skarżącej 24 października 2019 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: dokładne określenie przedmiotu skargi konstytucyjnej przez podanie odpowiedniej pozycji w Dzienniku Ustaw; wskazanie, które wolności l ub prawa skarżącej, wyrażone w art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z art. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 20 19 r. poz. 114 5, ze zm.; dalej: k.c.); wyjaśnienie, w jaki sposób zakwestionowane w skardze p rzepisy naruszają wolności lub prawa skarżącej; przesłanie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, określającego sprawę, w z wiązku z którą została wniesiona skarga konstytucyjna wraz z jego czterema kopiami; wykazanie (przez doręczenie oryginału dokumentów lub ich kopii poświ adczonych przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem oraz ich czterech kopii) umocowania księdza d o działania w imieniu mocodawcy. Skarżąca została także zobowiązana do doręczenia kopii poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem całości transkrypcji uzasadnienia (w tym brakujących stron 4 i 5) wyroku Sądu Okręgowego z 18 stycz nia 2019 r. oraz poinformowania , czy od tego wyroku został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. OTK ZU B/2020 Ts 80/19 poz. 187 3 W piśmie procesowym z 31 października 2019 r. (data nadania) skarżąca odniosła się do zarządzenia. Wskazała w nim na naruszenie: art. 121 pkt 4 w związku z art. 175 w zwią - zku z art. 292 w zwi ązku z art. 172 § 1 w związku z ar t. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 k.c. w związku z art. 35 ustawy z dnia 12 marca 19 58 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, z e zm.), art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.), art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (D z. U . z 2018 r. poz. 2204, ze zm.) w związku z art. 61 i 63 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347, ze zm.) z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 - 3 Konstytucji. S karżąca określiła , że wymienione przepisy są ,,przedmiotem skargi konstytucyjnej”. Zdaniem skarżącej wykładnia kwesti onowanych przepisów, przyjęta w doty chcza so - wym orzecznictwie Sądu N ajwyższego ora z sądów powszechnych, zgodnie z którą ,,możliwe jest zasiedzenie przez przedsiębiorstwo energetyczne służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu (która została wprowadzona do systemu prawnego dopiero 3 sierpnia 2008 r. przez ustawę z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych us taw, Dz. U. Nr 116, poz. 731) i doliczenie okresu posiadania służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu do okresu posiadania służebności przesyłu oraz pominięcie zawieszenia ewentualnego okresu zasiedzenia służebności gruntowej i przesyłu w czasie gdy właściciel nie mógł dysponować własnością swojej nieruchomości wywłaszczonej w okr esie PRL do czasu jej zwrotu po przemianach ustrojowych po 1989 r. w postępowaniu regulacyjnym przed Komisją Majątkową przeprowadzonym zgodnie z przepisami ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347, ze zm.)”, narusza konstytucyjne p rawo własności, zasady proporcjonalności, równości wobec prawa oraz demokratycznego państwa prawnego. Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania prze d Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) , skarga konstytucyjna p odlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – ju ż w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiot e m merytorycznego rozstrzygania . Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 2. Skar ga konstytucyjna spełni a przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny. 2.1. Skargę sporządził radca prawny, który przedłożył stosowne pełnomocnictwo. 2.2. Skarżąca wyczerpała przysługując ą jej drogę prawną, ponieważ od wyroku Sądu Okręgowego w P . Wydział XV Cywilny Odwoławczy z 18 stycznia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) nie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia. 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, gdyż powyższe orzecz enie w raz z uzasadnieniem zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 2 1 lutego 2019 r., a skarga konstytucyjna z ostała wniesiona do Trybunału 20 maja 2019 r. (data nadania). OTK ZU B/2020 Ts 80/19 poz. 187 4 2.4. Określony został przedmiot kontroli w rozumieniu art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p . TK. Skarżąca wskazała także, jakie konstytucyjne prawa oraz w jaki sposób zostały – jej zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK) . U zasadniła też sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 2.5. Z uwagi na to, że skarg a konstytucyjna s pełnia wymagania przewidziane w u.o.t.p. TK, a nie zachodzą okolic zności określone w art. 61 ust. 4 tej ustawy, to – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – zasadne jest nadanie jej – w tym zakresie – dalszego biegu. W tym stanie rzec zy Trybunał Konstyt ucyjny postanowił jak w sentencji .