Ts 80/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 23 listopada 2017 r. Pozycja 2 49 POSTANOWIENIE z dnia 20 września 201 7 r. Sygn. akt Ts 80/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Tuleja , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K . K . w sprawie zgodności: art. 302 § 2 i 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w związku z art. 74 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 233, ze zm.) z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej . UZASADNIENIE 1. W sporządzonej we własnym imieniu i wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 5 kwietnia 201 6 r. (data nadania ) skardze konstytucyjnej radca prawny K .K. (dalej: skarżący) zarzucił niezgodność art. 302 § 2 i 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) w związku z art. 74 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 233, ze zm.; dalej: u.r.p.) z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następując ym stanem faktycznym : 2 września 2015 r. skarżący – na podstawie art. 302 § 2 w związku z art. 302 § 3 k.p.k. w związku z art. 74 1 u.r.p. – wniósł do Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie zażalenie na czynności Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Praw nych w K . w sprawie o sygn. W przedmio - towym zażaleniu skarżący zarzucił Zastępcy Rzecznika brak bezstronności w toczącym się przeciwko skarżącemu postępowaniu, naruszenie prawa skarżącego do obrony oraz ujawnienie informacji z akt postępowania osobom nieu prawnionym, a także wykorzystywanie informacji poufnych. Zarządzeniem z października 2015 r. Główny Rzecznik Dyscyplinarny – na podstawie art. 429 § 1 w związku z art. 465 § 1 k.p.k. i w związku z art. 74 1 u.r.p. – odmówił przyjęcia zażalenia do rozpoznani a z uwagi na niedopuszczalność tego środka prawnego z mocy OTK ZU B/2017 Ts 80/16 poz. 249 2 ustawy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Główny Rzecznik Dyscyplinarny wskazał, że „[a]rt. 302 § 2 k.p.k. uprawnia strony do wniesienia zażalenia na czynności inne niż postanowienia i zarządz enia naruszające ich prawa. Zażalenia takie w postępowaniu przygotowawczym w procedurze karnej rozpatruje prokurator bezpośrednio przełożony. Przepisy kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio do postępowań dyscyplinarnych prowadzonych w łonie s amorządu radców prawnych. Ustawa o radcach prawnych, odmiennie niż ustawa o prokuraturze, nie wprowadziła jednak hierarchicznej struktury wśród rzeczników dyscyplinarnych. Odmiennie też niż w przypadku sądów dyscyplinarnych (por. art. 70 2 ust. 3) ustawa o radcach prawnych nie wyposażyła Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego w jakiekolwiek narzędzia prawne pozwalające na przyjęcie, że relacje pomiędzy Rzecznikami Dyscyplinarnymi a Głównym Rzecznikiem Dyscyplinarnym poddane zostały zasadzie dwuinstancyjności”. P owyższe zarządzenie zostało utrzymane w mocy przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych w Warszawie postanowieniem z e stycznia 2016 r. 3. Zdaniem skarżąc e go art. 302 § 2 i 3 k.p.k. w związku z art. 74 1 u.r.p. „w zakresie, w jakim przep isy te naruszają zasadę dwuinstancyjności, tj. uniemożliwiają wniesienie zażalenia na czynności rzecznika dyscyplinarnego okręgowej izby radców prawnych”, naruszają konstytucyjną zasadę dwuinstancyjności wywodzoną z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 7 8 ustawy zasadniczej . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 w związku z art. 23 pkt 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Prze - pisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty - tucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074; dalej: przepisy wprowadzające) 3 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 207 2; dalej: uotpTK) – z wyjątkiem art. 1 - 6 (które weszły w życie 20 grudnia 2016 r.) oraz art. 16 - 32 (które wejdą w życie 1 stycznia 2018 r.). W myśl art. 9 przepisów wprowadzających, do postępowań przed Trybunałem, wszczętych i niezakończonych przed dniem w ejścia w życie uotpTK, stosuje się przepisy tej ustawy (ust. 1), zaś czynności procesowe dokonane w tych postępowaniach na podstawie dotychczasowych przepisów pozostają w mocy (ust. 2). W myśl art. 61 ust. 1 uotpTK skarga konstytucyjna p odlega wstępnemu ro zpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, pod czas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom , a także czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 - 4 tej ustawy . 2. W niniejszej sprawie skargę konstytucyjną złożył w e własnym imieniu radca prawny , na co pozwalał obowiązujący w dacie wniesienia skargi art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK z 2015 r.), a obe cnie taką możliwość przewiduje art. 44 ust. 1 in fine uotpTK . 3 . Skarżąc y wyczerpa ł przysługującą mu drogę prawną, ponieważ postanowienie Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izb y Radców Prawnych w Warszawie ze stycznia 2016 r. jest prawomocn e i nie zask arżalne w jakimkolwiek trybie . 4 . Trybunał stwierdza, że skarżąc y dochowa ł trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej ( w dacie wniesienia skargi: art. 64 ustawy o TK z 2015 r.; obecnie: art. 77 ust. 1 uotp TK ) . OTK ZU B/2017 Ts 80/16 poz. 249 3 5 . W niniejszej sprawie skarżąc y z akwestionowa ł art. 302 § 2 i 3 k.p.k. w związku z art. 74 1 u.r.p . Pr zepisy te stanowią odpowiednio: „ Stronom oraz osobom niebędącym stronami służy zażalenie na czynności inne niż postanowienia i zarządzenia naruszające ich prawa ” (art. 302 § 2 k. p.k.) ; „ Zażalenie na postanowienia i zarządzenia oraz na inne czynności proku - ratora w postępowaniu przygotowawczym, o których mowa odpowiednio w [art. 302] § 1 i 2 [k.p.k.], rozpoznaje prokurator bezpośrednio przełożony ” (art. 302 § 3 k.p.k.); „W sprawach nieuregulowanych w ustawie [tj. u.r.p.] do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy: 1) Kodeksu postępowania karnego; 2) rozdziałów I -III Kodeksu karnego” (art. 74 1 u.r.p.). Jako wzorce kontroli skarżąc y wskaza ł art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji . 6 . Trybunał stwierdza, że skarżąc y o kreśli ł przedmiot kontroli w rozumieniu art. 53 ust. 1 pkt 1 uotp TK (w dacie wniesienia skargi : art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r.) , wskaza ł , jakie konstytucyjne prawa i w jaki sposób zostały – jego zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 p kt 2 u otp TK ; w dacie wniesienia skargi : art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 2015 r. ), a także uzasadni ł sformułowan e w skardze zarzut y (art. 53 ust. 1 pkt 3 uotp TK ; w dacie wniesi enia skargi : art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK z 2015 r. ). 7 . Skoro złożona skarga spełnia wymagania prz ewidziane w uotp TK, a nie zachodzą okoliczności określone w art. 61 ust. 4 tej ustawy , to – na podstawie art. 6 1 ust. 2 uotpTK – zasadne jest nadanie jej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił, jak w sentencji.