Ts 71/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 lutego 2021 r. Pozycja 25 POSTANOWIENIE z dnia 19 listopada 2020 r . Sygn. akt Ts 71/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski – przewodniczący Rafał Wojciechowski – sprawozdawca Michał Warciński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na po stanowieni e Trybunału Konstytu- cyjnego z 22 kwietnia 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M. I. , p o s t a n a w i a: uwzględnić zażalenie i nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 kwietn ia 2018 r. (data nadania) M. I. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego ustano- wionego z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że art. 4a ust. 1 pkt 1 i 2, art. 4a ust. 3 , art. 4 a ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1813, ze zm.; dalej: u. p. s.d. ) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r., art. 6 ust. 1 pkt 4 u. p. s.d. w brzmieniu obowiązującym od 23 października 20 11 r., art. 18 ust. 1 u. p. s.d. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007 r. i § 3 rozporządze nia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobier ania przez płatników podatku od sp adków i darowizn (Dz. U. Nr 243, poz. 1763 ; dalej: rozporządzenie ) w zakresie, w jakim przepisy te „umożliwiają uznanie, iż przekazanie przez darczyńcę na rzecz obd arowanego środków pieniężnych w sposób przewi- dzia ny w (…) art. 4a ust. 1 pkt 2 [u. p. s.d. ], c elem spełnienia wymogu udokum entowania przed notariuszem, na potrzeby skorzystania ze zwolnienia podatkowego przewidzianeg o w (…) art. 4a ust. 1 pkt 1 [u. p. s.d. ] na moment zawarcia notarialnej umowy darowizny, fak- tycznego przekazania tychże środków pienięż nych, powoduje, iż pomimo zawarcia notarial- nej umowy darowizny, obdarowan y (podatnik) może skorzystać ze zwolnienia podatkowego, tylko jeśli w terminie 6 miesięcy od daty przekazania środków darowizny na jego konto, zgłosi nabycie przedmiotu darowizny właś ciwemu naczelnikowi urzędu skarbowego” są nie- zgod ne z art. 84 w związku z art. 217 w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji. OTK ZU B/202 1 Ts 71/18 poz. 25 2 Skarżący twierdzi, że zakwestionowane w skardze przepisy naruszają, wynikającą z art. 84 w związku z art. 217 w związku z art. 64 ust . 3 Konstytucji, zasadę szczególnej okre- śloności regulacji daninowych. Ingerują także w pr awo osób, o których mowa w art. 4a ust. 1 u.p.s .d. do dysponowania przez nie ich środkami pieniężnymi. Zdaniem skarżącego zak we- stionowane przepisy tworzą na nie „puła p kę” legislacyjną. Polega ona na tym, że w sytuacji przeka zania im środków pieniężnych na podstawie umowy darowizny zawa rtej w formie aktu notarialnego wymuszają udokumentowanie ich wpływu na rachunek bankowy nabywcy. Jed- nocześnie pozwalają przyjąć organo m podatkowym, że wpływ środków pieniężnych na ra- chunek obdarowanego jest zdarzeniem, które powoduje pow stanie obowiązku podatkowego. W związku z tym jeśli obdarowany , (który w świetle art. 4a ust. 4 pkt 2 u.p.s.d. nie ma obo- wiązku zgłoszenia właściwemu nac zelnikowi urzędu skarbowego nabycia środków pienięż- nych na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego) nie dokona tej cz ynności w terminie określonym w ustawie, to nabycie tych środków zostanie opodatkow ane na zasa- dach określonych dla nabywców zal iczonych do I grupy podatkowej. Postanowieniem z 22 kwietnia 2020 r. (doręczon ym pełnomocnikowi skarżącego 28 kwietnia 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nada nia skardze konstytucyjnej dal- szego biegu stwierdziwszy, że nie spełnia ona przesłanek wyni kających z art. 79 ust. 1 Kon- stytucji, dookreślonych w art. 53 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 li stopada 2016 r. o orga- nizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK). Zdaniem Trybunału ska rżący nie uprawdopodobnił naruszenia swych praw określonych w art. 84 w związku z art. 217 i w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji . Zaskar- żone przez niego art. 4a ust. 3, ust. 4 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.s.d. nie naruszają tych postanowień w taki sp osób, w jaki wskazał on w skardze konstytucyjnej. Odnośnie do zakwe- stionowanych art. 18 ust. 1 u.p.s.d. i § 3 rozpor ządzenia Trybunał uznał, że nie były one pod- stawą prawną dołączonych do skargi decyzji i orzeczeń. W za żaleniu z 5 maja 2020 r. (data nadan ia) skarżący zakwestionował postanowienie Trybunału w całości, zarzuciwszy Trybunałowi naruszenie: art. 61 ust. 4 pkt 1 - 3 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK, ponieważ błędnie przyjął, że skarga nie spełniała przesłan- ki wskazania sposobu naruszenia i uzas adnienia zarzutów; art. 79 ust. 1 Konstytucji, art. 61 ust. 4 pkt 1 - 3 i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, ponieważ błędnie ustalił, że art. 18 ust. 1 u.p.s.d. i § 3 rozporządzenia n ie były podstawą doł ączonych do skargi decyzji i wyroków; art. 61 ust. 1 i 2 oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 lit . a u.o.t.p. TK, przez dokonani e merytorycznej oceny skar- gi, a t akże art. 69 ust. 1 u.o.t.p. TK przez niezbadanie wsz ystkich istotnych okoliczności w celu wsze chstronnego w yjaśnienia sprawy. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu pr zysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zwią z ku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał ba da prze- de wszystkim czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek od- mowy nadania skardze dalszego biegu. W pierwszej kolejności Trybunał stwierdza, że ni e zasługuje na uwzględnienie sfor- muło wany w pkt 1 zażalenia zarzut, jakoby Trybunał odmawiając nadania skardze konstytu- cyjnej dalszego biegu nie wskazał podstawy odmowy, czy też jak twierdzi skarżący „nie po- wołał się na żadną” przesłankę wskazaną w art. 61 ust. 4 p kt 1 - 3 u.o.t.p. TK. OTK ZU B/202 1 Ts 71/18 poz. 25 3 Należy zauważyć, że przesłanki wniesienia skargi (wymogi jakie musi spełniać ten środek prawny) zostały określone w przepisach u.o.t.p. TK. Jednym z nich jest art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 tej ustawy. Ustanawia on wymóg wskazania w sk ardze n aruszonych praw, a także określenia sposobu ich naruszenia. Skarżący zobowiązany jest do uzasadnienia postawionego w skardze zarzutu niezgodno ści kwestionowanych przepisów z konstytucyjną wolnością lub prawem, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Niespełnienie tego wy- mogu jest – tak jak w zaskarżonym postanowieniu – podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze na podstawi e art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK. Przepis ten stanowi, że Trybunał w składzie jednego sędziego T rybunału wydaje pos tanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, jeżeli nie spełnia ona wy mogów określonych w u.o.t.p.TK i usunięcie braków nie jest możliwe. Zażalenie jest natomiast zasadne w zakresie, w jak im skarżący twierdzi, że nie ma ob- owiąz ku uprawdopodobnienia naruszenia wolności i praw. Odwoławszy się do postanowienia Trybuna łu z 14 czerwca 2018 r. ( sygn. Ts 253/17, OTK ZU B/2018, poz. 133, w zażaleniu błędnie określonym jako post anowienie z 29 sierpnia 2018 r. ) podniósł, że aby nadać dals zy bieg skardze, wystarczy wskazać w jaki sposób – zdaniem wnoszącego skargę – zaskarżony przez niego prze pis narusza normy konstytucyjne. Jeżeli ten wymóg jest spełniony, braki zo- stały usunięte w terminie, a skarga nie jest oczywiście bezzasadna, to powin na zostać przeka- zana do oceny merytorycznej . Zdaniem Trybunału zasadne są także te zarzuty zażalen ia, które odnoszą się do pod- staw od mowy nadania dalszego biegu skardze w zakresie, w jakim jej przedmiotem są art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1813, ze zm.) i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie pobierania przez płatników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. Nr 243, poz. 1763) . Skarżący twierdzi, że wbrew temu co przyjął Trybunał, przepisy te kształtowały jego sytuację prawną. Jak zauważył, zostały one przywołane w uzasadnieniu decyzji Dyrekto- ra Izby Skarbowej w K. , a po nadto stanowiąc o tym , że płatnikami podatku od darowizn dokonanych w formie ak tu notarialnego są notariusze, zwalniały tym samym skarżącego z obowiązku złożenia deklaracji podatkowej. K westia ta była przedmiotem oceny organów podatkowych. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że z arzuty sformu- łowane w zażal eniu uzasadniają jego uwzględnienie i tym samym nadanie skardze konstytu- cyjnej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.