Ts 67/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 listopada 2020 r. Pozycja 366 POSTANOWIENIE z dnia 30 września 2020 r. Sygn. akt Ts 67/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M. R. w sprawie zgodności: 1) art. 5 us t. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o za- pobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień o chronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753, ze zm.) z art. 2, art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ; 2) art. 17 ust. 11 ustawy wymienionej w punkci e 1 niniejszego postanowienia w związku z § 5 rozporządzenia wym ienionego w punkc ie 1 z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w zwi ązku z art. 87 Konstytucji p o s t a n a w i a : n adać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZAS ADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 kwi etnia 2020 r. (data nadania) M. R. (dalej: skarżąc y ), reprezentowan y przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle n astępującego stanu faktycznego. Postanowieniem z 10 marca 2016 r. (znak : […] ) Wojewoda [ … ] (dale j: Wojewoda) : ‒ nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 3 00 zł i wezwał do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia ; ‒ wezwał skarżącego do wykonania obowią zku wskazanego w tytule wykonawczym nr PPIS - […] z 4 lu tego 2016 r. (tj. poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym) , wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. (dalej: PPIS w M. ) , w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia. Wojewoda ocenił, że nałożony na skar żącego obowiązek szczepienia wynikał wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1b i ust . 2 oraz z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobiega- niu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ( ówcześnie: Dz. U. z 2013 r. OTK ZU B/2020 Ts 67/20 poz. 366 2 po z. 947, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.; dalej: us tawa o zwalczaniu cho- rób zakaźnych) oraz z rozporządz enia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086 ; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 753, ze zm. ; d alej: rozporządzenie ). Jednocześnie wskazał , że „[w]ysokość nałożonej grzywny mieści się w granicach określonych w art. 121 ustaw y o post ę powaniu egzekucyj- nym w administracji (s. 3 postanowienia). Od wymienionego postanowienia skarżący odwołał si ę do Ministra Zdrowia (dalej: Minister), który p ostanowieniem z 9 sierpnia 2016 r. (znak: MD P […] ) utrzymał je w mocy. Zdaniem Ministra postępowanie egzekucyjne było prowadzone w sposób prawidłowy. W ska- zał, że wszczęcie postępowan ia egzekucyjnego wobec ska rżącego zos tało poprzedzone dorę- czeniem mu upomnienia P PIS w M. z 29 czerwca 2015 r. Minister podkreślił również , że wy- kaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób, które są zobowiązane do poddania się tym szczepieniom , zostały określone w art. 17 u st. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaź- nych oraz w rozporządzeniu . W skazał , że „zgodnie z § 2 pkt 2 (…) rozporządzenia szczepie- nia przeciwko gruźlicy (do wykonania k tórych u małoletniego E. R. , [s]karżący został zobo- wiązany) są objęte obowiązkiem szczepień ochronnych” ( s. 8 postanowienia). Skarżący złożył skargę na orzeczenie Ministra, którą Wojewódzk i Sąd Administracyj- ny w W. oddal ił wyrokiem z 18 sierpni a 2017 r. (sygn. akt […] ) . Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelneg o Są- d u Administracyjnego, który oddalił ją wyrokiem z 5 grudnia 2019 r. (sygn. akt […] ) . Orze- czenie to – wskazane jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 7 9 ust. 1 Konstytucji – doręczono skarżącemu 13 lutego 2020 r. Z askarżone przepisy – zdaniem skarżącego – naruszają prawo do prywatności oraz prawo do decydowani a o swoim życiu osobistym (art. 47 Konstytucji), jak również zasadę dostatecznej określoności przepisów prawa (art. 2 Konstytucji). S twierdził , że art. 68 ust. 4 Konstytucji nie przesądza o tym , czy środki zwalczania chorób epidemicznych powinny być stos owane na zasadzie dobrowolności czy też przymusu leczniczego. W ocenie s karżącego ograniczenie powyższych praw nie spełnia wymogu proporcjonalności, konieczności oraz nie nastąpiło na podst awie ustawy. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 16 lipca 2020 r. skarżącego we- zwano do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez: 1) doręczenie oryginału lub odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem postanowienia Ministra Z drowia z 9 sierp- nia 2016 r. (znak: MDP [ … ] ) wraz z czterema kopiami; 2) sprecyzowanie przedmiotu skargi wyjaśniając, czy są nim tylko wskazane w petitum przepisy – art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art . 17 ust. 1 oraz ust. 11 ustawy o zwalczaniu ch orób zakaźnych ; § 3 i § 5 rozporządzenia – czy także wskazana tam „[u]stawa o organizacji i trybie postępowania pr zed Trybunałem Konstytucyjnym z dnia 30 listopada 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072)”, a jeśli tak, to okre- ślenie które jej przepisy; 3 ) uza sadnienie, w jaki sposób (…) przepisy „[u]staw[y] o organiza- cji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstyt ucyjnym z dnia 30 listopada 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072)” naruszają prawa lub wolności skarżącego określone w Konsty- tucji. W odpowiedzi n a zarządzenie skarżący przesłał niezbędne dokumenty oraz wyjaśnił w p iśmie procesowym z 28 lipca 2020 r. (data nadania), ż e „przedmiotem skarg i są przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b , art. 17 ust. 1 oraz ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobiega- n iu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 3 i § 5 ro zporządzenia Mini- stra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych”. OTK ZU B/2020 Ts 67/20 poz. 366 3 Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę - powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna p odlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkow ej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagan ia przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okol iczności, o kt órych mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do mery- torycznego rozpoznania , ponieważ : 1) skargę sporządził adwokat, który przedłożył pełnomocnictwo szczególne do sporzą - dzenia i wni esienia tego środka prawnego, a także do reprezentowania skarżące go w postę- powaniu przed Trybunałem; 2) skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ od wyroku Naczel- nego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2 019 r. (sygn. akt […] ) nie przysługu je żaden zwy- kły środek zaskarżenia; 3) dochowany zosta ł przewidziany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK trzymiesięczny termin wniesienia skargi, gdyż ostateczne rozstrzygnięcie , w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 13 lutego 2020 r., a skarga konstytucyjna zo- stała wniesion a do Trybunału Konstytucyjnego 7 kwietnia 2020 r. (data nadania); 4) prawidłowo określony został przedmiot kontroli, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz a rt. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r . o zapobie ganiu oraz zwalczaniu zakażeń i cho- rób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 , ze zm. ; dalej: ust awa o zwalczaniu chorób zakaźnych), § 3 rozporządzenia Ministra Zdrow ia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obo- wiązkowych szczepień oc hronny ch (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 , ze zm. ; dalej: rozporządzeni e) oraz art. 17 ust. 1 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w zwi ązku z § 5 rozporządzenia. P rzepisy te statuują obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym ; 5) zakwestionowanym w skardze przepi som skarżący zarzucił naruszenie prawa do prywatności oraz prawa do decydowania o swoim życiu osobistym; 6 ) prawidłowo wskaza no , w jaki sposób zakwestionowane w skardze przepisy naru- szają – jego zdaniem – powyższe prawa. Zarzucił bowiem, że wyłączają one m ożliwość pod- jęcia decyzji o odmowie przez osoby obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepie- niom albo przez ich opiekunów pra wnych lub faktycznych. Podniósł , że ograniczenie wyżej wymienionych praw nie spełnia wymogu proporcjonalności, gdyż obowiązkowe szczepienia ochronne są zabiegiem medycznym obarczonym znacznym ryzykiem. Wskazał j ednocześnie na brak spec jalnego funduszu, wypłacającego odszkodowania dla osób dotkniętych niepożą- danymi odczynami poszczepiennymi. Skarżący stwierdził też, że występujące w niniejszej sprawie ograniczenie praw konstytucyjnych nie jest konieczne. W tym zakresie powołał się na przykłady innych państw, które zniosły obowiązek szczepień. Zdaniem skarżącego przed- miotowe ograniczenie nie nastąpiło na podstawie ustawy, gdyż ilość dawek poszczególnych szczepionek, jak również lata i miesiące, w których należy podać szczepionkę, wynika ją z Programu Szczepień Ochronnych, będącego corocznym komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego. Trybunał stwierdza, że wydane w stosunku do skar żącego postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wypełnienia obowiązków nie jest oparte wprost na wyżej wymienionych przepisach. Należy jednak zauważyć, że skarżący kwestionuje obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, który wynika z us tawy. W zakresie tego obowiązku wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest poprzedzone wydaniem decyzji przez organ administracji publicznej. W konsekwencji skarżący nie ma możliwości uzyskania ostateczne- OTK ZU B/2020 Ts 67/20 poz. 366 4 go orzeczenia, wydanego w jego indywidualnej spra wie, którego podstawą prawną byłyby kwestionowane przepisy. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącego za- rzuty nie są oczywiście bezzasadne (art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK ), Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – pos tanowił nadać ska rdze konstytucyjnej dalszy bieg .