Ts 52/25

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 października 2026 r. Pozycja 201 POSTANOWIENIE z dnia 28 lipca 2026 r. Sygn. akt Ts 52/25 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej S . B . o zbadanie zgodności: art. 523 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89 , poz. 556) w zakresie, w jakim „wyklucza on możliwość złożenia kasacji przez skazanego w razie skazania go za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawiesze niem jej wy- konania” , z art. 32 ust. 1 i art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nada nia skardze konstytucyjnej dalszego biegu . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 21 lutego 202 5 r. (data nadania) S . B . (dalej: skarżąc y ) , reprezentowan y przez pełnomocnika z wyboru , wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym . Wyrokiem Sądu R ejonowego w S . II Wydział Karny z 9 listopada 2023 r. (sygn. akt […] ) skarżącego uznano za winnego dokonania zarzucanego mu czynu i wymierzono mu karę m.in. 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby . Po rozpoznaniu apelacji obrońcy skarżącego Sąd Okręgowy w W . Wydział IV Karny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) wyrokiem z 23 maj a 2024 r. (sygn. akt […] ) częściowo zmienił zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji , m.in. obniżając wymiar kary pozbawienia woln ości do 6 miesięcy . Następnie obrońca skarżąc ego wniósł kasację do Sądu Okręgowego . Zarządzeniem Przewodniczącego IV Wydziału Karnego Odwoławczego z 22 sierpnia 2024 r. (sygn. akt […] ) odmówiono przyjęcia kasacji . Obrońca skarżącego złożył na powyższe zarządzenie zażalenie. Postanowieniem Sądu Najwyższego Izby Karnej z 20 listopada 2024 r. (sygn. akt […] ) zaskarżone zarządzenie OTK ZU B/2026 Ts 52/25 poz. 201 2 utrzymano w mocy. Rozstrzygnięcie to – doręczone skarżącemu 28 listopada 2024 r. – zostało wskazane w skardze jako ostateczne orz eczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżące go niezgodne ze wskazanymi przepisami Konstytucji jest uniemoż- liwienie mu zaskarżenia kasacją wyroku skazującego na karę pozbawienia wolności z warun- kowym zawieszeniem jej wykonania . Podnosi on , że regulacja ta – poprzez różnicę w postę- powaniu wobec skazanego na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania a skazanego na karę pozbawienia wolności – narusza zasadę równości . W rezul t a- cie narusza również zasadę sprawiedliwośc i społecznej oraz zasadę wolności. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytu c yjnego z 4 kwietnia 202 5 r. ( doręczonym 14 kwietnia 2025 r.) skarżąc y został wezwan y , pod rygorem ujemnych skutków procesowych, do usunięcia brak ów formaln ych skargi konstytucyjnej przez : 1) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie dro- gi prawnej ; 2) udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia; 3) poinformowanie, czy od wskazanego w skardze k onstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia . W piśmie z 15 kwietnia 2025 r. (data nadania) s karżąc y wykonał powyższe zarządze- nie . Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 28 maja 2026 r. (doręczon ym 8 czerwca 2026 r.) skarżący został wezwany , pod rygorem wydania postanowienia o odmo- wie nadania biegu skardze konstytucyjnej, do usunięcia braków formalnych skargi konstytu- cyjnej przez: 1) podanie pełnej nazwy ustawy, która zawiera zaskarżony przepis, oraz mi ejsca jej publikacji; 2) precyzyjne wskazanie naruszonych wolności lub praw konstytucyjnych skarżącego wynikających z przepisów Konstytucji powołanych w skardze, w tym zwłaszcza z art. 42 ust. 2 Konstytucji (ze względu na rozbieżność między petitum skargi i jej uzasadnie- niem); 3) określenie sposobu naruszenia tych wolności lub praw konstytucyjnych; 4) uzasad- nienie zarzutu niezgodności zakwestionowanego w skardze przepisu z tymi wolnościami lub prawami, z powołaniem argumentów lub dowodów na ich poparcie. Pi smem z 15 czerwca 2026 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do powyższe- go zarządzenia. Wskazał, że kwestionowany przepis jest zawarty w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 556) . Oświadczył, że art. 42 ust. 2 Konstytucji został w petitum skargi wskazany omyłkowo (zamiast art. 31 ust. 1 Konsty- tucji), a ponadto przedstawił dodatkowe wyjaśnienia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona okre- ślonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 - 4 u.o.t.p.TK. 2 . P rzedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego na etapie wstępnej kontroli skar- gi konstytucyjnej , oprócz spełnienia warunków formalnych tego środka ochrony konstytucyj- nych praw i wolności , jest także zasadność wysuniętych w skardze zarzutów skierowanych przeciwko zaskarżonemu przepisowi. Przyjęcie, iż zarzuty te są oczywiście bezzasadne , obli- guje Trybunał do odmowy nadania skardze dalszego biegu (por. postanowienie TK z 3 wrze- śnia 2007 r., sygn. Ts 30/07, OTK ZU nr 1 / B/2008, poz. 35). OTK ZU B/2026 Ts 52/25 poz. 201 3 Argumentacja skarżąc ego przytoczona na poparcie niezgodności kwestionowanej normy z Konstytucją sprowadza się do s twierdzenia, że do naruszenia zasady równości doszło poprzez uniemożliwienie zaskarżenia kasacją wyroku wymierzającego mu karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania , co stawia go w gorszej sytuacji niż skazanego na bezw z ględną karę pozbawienia wolności. Nie ulega wątpliwości, że w obowiązującym stanie prawnym uprawnienie do wniesie- nia kasacji od prawomocnego wyroku zostało przyznane jedynie osobom, które zostały ska- zane na karę bezwzględnego pozbawienia wolności. Z uwagi na nadzwyczajny charakter kasacji, której wniesienie możliwe jest dopiero po wyczerpaniu zwyczajnych środków odwo- ławczych, dopuszczalne jest wprowadzenie istotnych ograniczeń w zakresie skorzystania z tego ponadprogramowego środka. Trybunał ma na uwadze, że skazanie na karę bezwzględnego pozbawienia wolności powoduje inne skutki prawne i faktyczne , aniżeli skazanie na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Bezsprzecznie sytuacje prawne oraz status ska- zanych na takie kary są zasadniczo odmienne, co przesądza o tym, że nie można mówić o relewantności obu tych sytuacji (por. postanowienie TK z 21 czerwca 2017 r., sygn. Ts 207/16, OTK ZU B/2018, poz. 9). Poddanie skazanego próbie w ramach warunkowego zawieszenia kary stanowi bowiem k orzystną dla niego okolicznoś ć oraz, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie narusza jego prawa do wolności. Argumentacja podniesiona przez skarżącego jest zatem oczywiście bezzasadna, co – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK – stanowi przesłankę odmowy nadania skardze dalszego biegu. 3. Niezależnie od powyższego na leży zauważyć, że analizowana skarga nie spełnia przesłanek nadania jej dalszego biegu ze względu na wskazane w niej wzorce kontroli, którymi (z uwzględnieniem sprostowania petitum skargi w piśmie z 15 czerwca 2026 r. ) są art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego , dla ochrony kon- stytucyjnych wolności lub praw w trybie skargi konstytucyjnej podstawy poszukiwać należy nie w ogólnych przepisach wskazujących zasadnicze dla istnienia państwa funkcje ani też w przepisach stanowiących o źródłach prawa, lecz w konkretnych postanowieniach określają- cych prawa i wolności obywatelskie, zawartych w rozdziale II Konstytucji (zob. np. postano- wienia TK z: 15 lutego 2007 r., sygn. Ts 197/06, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 83; 15 kwietnia 2025 r., sygn. Ts 216/23, OTK ZU B/2025, poz. 253). Art. 31 ust. 1 Konstytucji wyraża zasadę prawnej ochrony wolności człowieka , formu- łując samą ideę wolności jednostki. W orzecznictwie Trybunału podkreśla się, że jest on „dopełnieniem przepisów, określających poszczególne wolności konstytucyjne” (wyrok TK z 6 października 2009 r., sygn. S K 4 6 / 07 , OTK ZU nr 9 / A/2009 , poz. 132 ). Zasada wolności wyrażona w art. 31 ust. 1 Konstytucji ma zatem charakter subsydiarny. Zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji „wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne”. W świetle ustalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego podstawową treścią zasady równości jest nakaz jednakowego traktowania podmiotów charakteryzujących się tą samą cechą relewantną (istotną). Przywo- ływana wielokrotnie w orzeczeniach Trybunału zasada równości wobec prawa nakazuje iden- tyczne traktowanie wszystkich adresatów n orm prawnych znajdujących się w takiej samej lub podobnej sytuacji, prawnie relewantnej (zob. postanowienie TK z 25 stycznia 20 1 7 r., sygn. SK 4/15 , OTK ZU A/20 1 7, poz. 1). Jednak sam zarzut naruszenia zasady równości, bez zrela- tywiz owania go do wolności i praw podmiotowych uregulowanych w Konstytucji, nie może co do zasady stanowić przedmiotu rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego w drodze skargi OTK ZU B/2026 Ts 52/25 poz. 201 4 konstytucyjnej (por. postanowienie pełnego składu T K z 24 października 2001 r., sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001 , poz. 225). Postawienie zarzutu niekonstytucyjności w oparciu o niesamodzielne wzorce kontroli stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze dalszego biegu (art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK) . 4. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK skarżący powi- nien sprecyzować w skardze przedmiot kontroli , czyli zaskarżony przepis, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego konstytucyjnych wolnościach, prawach lub obowiązkach . Analizowan a skarga konstytucyjna nie spełnia tego warunku, ponieważ jako przed- miot kontroli podano w niej „ art. 523 § 2 k.p.k. ”. W rezultacie z arządzeniem z 28 maja 2026 r. sędzia Trybunału wezwał skarżącego m.in. do podania pełnej nazwy ustawy, która zawiera zaskarżony przepis, oraz miejsca jej publikacji (tj. do wskazania Dziennika Ustaw zawierającego przepis w kwestionowanej treści ). Odpis zarządzenia został skutecznie doręczony pełnomocnikowi skarżącego 8 czerwca 2026 r., a w jego treści zawarto pouczenie, że w wypadku nieusunięcia braków w terminie wydane zostanie postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W piśmie z 1 5 czerwca 2026 r. (data nadania), stanowiącym odpowiedź na powyższe zarządzenie, skarżący wskazał pierwotne miejsce publikacji ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego , czyli Dz. U. N r 89, poz. 556 , bez zmian . W podanym stanie prawnym pierwowzór obecnego art. 523 m iał następujące brzmienie: „ Kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienio nych w art. 439 lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia; kasacja nie może być wnie- siona wyłącznie z powodu niewspółmierności kary ”. Postanowienie Sądu Najwyższego Izby Karnej z 20 listopada 2024 r. (sygn. akt I KZ 47/24), w związku z którym wniesiono skargę konstytucyjną, zostało wydane prawie trzydzieści lat po wejściu w życie pierwszej wersji przepisu . Jego t reść była na przestrzeni lat wielokrotnie zmieniana , a podział na paragrafy dodano dopiero 1 wr ześnia 2000 r. na mocy art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego, ustawy – Przepisy wprowadzające Ko- deks postępowania karnego oraz ustawy – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 62, poz. 717). Skoro skarżący, mimo wezwania, nie doprecyzował przedmiotu kontroli (nie wskazał Dziennika Ustaw, w którym ogłoszono zaskarżony przepis w brzmieniu stanowiącym pod- stawę ostatecznego orzeczenia) , to świadomie naraził się na wystąpienie negatywnego skutku procesowego, o któr ym mowa w art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK (por. postanowienie TK z 15 mar ca 2023 r., sygn. Ts 192/22, OTK ZU B/2023, poz. 189). 5. Powyższe okoliczności – zgodnie z art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK – stanowią podstawę odmowy nadania analizowanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu . W związku z powyższym Trybunał postanowi ł jak w sentencji. P OUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niniejsze postanowienie w terminie siedmiu dni od daty jego do ręczenia.