Ts 328/14

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 26 stycznia 2016 r. Pozycja 69 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2016 r. Sygn. akt Ts 328/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat – przewodniczący Leon Kieres – sprawozdawca Stanisław Biernat , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowieni e Trybunału Konstytu- cyjnego z dnia 11 września 2015 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A . S . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 22 listopada 2014 r. A . S . (dalej: skarżący) zakwestiono- wa ł zgodność z Konstytucją i aktami prawa międzynarodowego licznych przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. z 2013 r. poz. 1150; dalej: u.p.g.s.p.), niektórych przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko deks postępo- wania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.; dalej: k.p.c.) w związku z przepisami u.p.g.s.p., a także wybranego przepisu ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowa- nia karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) w zw. z przepisami u.p.g.s.p., jak również jednego przepisu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia dzia- łalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 216, poz. 1 584, ze zm.; dalej: ustawa anty korupcyjna). Zakwestionowane przepisy zostały podzielone na cztery grupy, a w ramach danej gru- py przedmioty zaskarżenia przedstawiono w kolejności wynikającej z systematyki danego aktu prawnego. W pierwszej grupie zarzutów , dotyczących wyłącznie przepisów u.p.g.s.p. , skarżący zakwestionował zgodność: (a) art. 38 ust. 2 u.p. g.s.p. z art. 2, art. 30 oraz art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 Konstytucji; (b) art. 55 ust. 1 u.p.g.s.p., rozumianego w ten sposób, że jest podstawą przypisania jednemu czynowi radcy Prokuratorii odp owiedzialności za kilka przewinień dys- cyplinarnych , z art. 2 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji; (c) art. 55 ust. 1 u.p.g.s.p. w zakresie, w jakim stanowi podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej radcy Prokuratorii za naruszenie założeń ustawodawcy, z art. 4 2 ust. 1 Konstytucji; (d) art. 57 ust. 2 u.p.g.s.p., rozumi anego w ten sposób, że nie ulega przedawnieniu karalność przewinienia dyscyplinarnego radcy Pro- kuratorii, z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji; (e) art. 60 ust. 3 u.p.g.s.p., ro- zumianego w ten sposób, że decyzję o przekazaniu komisji dyscyplinarnej I instancji wniosku OTK ZU B/2016 Ts 328/14 poz. 69 2 o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego może podjąć także wiceprezes Prokuratorii Gene- ralnej Skarbu Państwa, z art. 7 Konstytucji; (f) art. 60 ust. 4 pkt 1 u.p.g.s . p. rozumianego w ten sposób, że rzecznik dyscyplinarny może w postępowaniu wyjaśniającym przesłuchiwać świadków, z art. 2, art. 7 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji; (g) art. 61 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 6 zdanie pierwsze u.p.g.s.p. z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji; (h) art. 61 ust. 6 u.p.g.s .p. z art. 2, art. 32 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, a także z art. 11 ust. 1 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka uchwalonej przez Zgromadzenie Ogólne Organiza- cji Narodów Zjedn oczonych rezolucją 217/III A w dniu 10 grudnia 1948 r. (dalej: Deklara- cja), jak również art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolno- ści, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r . , zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Konwencja) oraz art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167; dalej: MPPOiP); (i) art. 61 ust. 6 u.p.g.s.p. z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji; (j) art. 64 ust. 2 u.p.g.s.p. w zakresie, w jakim wskazuje, że do roz- poznania odwołań od orzeczeń komisji dyscyplinarnej II in stancji stosuje się przepisy k.p.c. o apelacji, z art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, a tak że art. 6 ust. 1 Konwencji; (k) art. 64 ust. 2 zdanie drugie u.p.g.s.p. w zakresie, w jakim wskazuje, że właściwy do rozpoznania odwołań od orz eczeń komisji dyscyplinarnej II instancji jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, z art. 45 ust. 1 Konstytucji; (1) art. 64 ust. 2 u.p.g.s.p., ro- zumianego w ten sposób, że sądowe postępowanie dyscyplinarne radców Prokuratorii jest jednoinstancyjne, z art. 176 ust. 1 oraz art. 177 Konstytucji; (ł) art. 65 ust. 3 zdanie pierwsz e i art. 65 ust. 4 u.p.g.s.p. z art. 2, art. 30, art. 32, art. 42 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, a także z art. 8 Konwencj i. W drugiej grupie zarzutów , obejmujących przepisy u.p.g.s.p. w zw. z przepisami k.p.c , skarżący zakwestionował zgodność : (a) art. 9 § 1 zdanie drugie w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz w zw. z art. 64 ust. 2 u.p.g.s.p. w zakresie, w jakim uniemożliwiają ob winionemu wyko- nanie fotokopii znajdujących się w sądzie akt sprawy przekazanych przez Odw oławczą Komi- sję Dyscyplinarną z art. 42 ust. 2 zdanie pierwsze oraz art. 45 ust. 1 Ko nstytucji; (b) art. 394 § 1 pkt 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz w zw. z art. 64 ust. 2 zdanie drugie u.p.g.s.p. rozumia- n ych w ten sposób, że obwiniony nie ma prawa wnieść zażalenia na postanowienie w przed- miocie przekazania sprawy sądowi właściwemu miejscowo z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Konwencji; (c) art. 50 § 3 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz w zw. z art. 64 ust. 2 zdanie drugie u.p.g.s.p. rozumian ych w ten sposób, że sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie może rozpoznawać sprawę dyscyplinarną mimo nierozstrzygnięcia s prawy o jego wyłączenie, z art. 45 ust. 1 Konst ytucji. W trzeciej grupie zarzutów skarżący zakwestionował zgodność art. 60 ust. 4 u.p.g.s.p. w zakresie, w jakim dopuszcza przesłuchanie w postępowaniu wyjaśniającym w charakterze świadka Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, oraz art. 66 zdanie pierwsze u.p.g.s.p. w zw. z art. 177 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim dopuszczają przesłuchanie w pozasą- dowym postępowaniu dyscyplinarnym w charakterze świadka Prezesa Prokuratorii General- nej Skarbu Państwa z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Ko nwencji. W opinii skarżącego niezgodny z Konstytucją jest także art. 4 pkt 2 ustawy antyko- rupcyjnej, który narusza art. 2, art. 30 oraz art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 Konstytucji. Ostatni zarzut dotyczył niezgodności „normy prawnej pozwalającej sądowi po- ws zechnemu i komisjom dyscyplinarnym orzekającym w postępowaniu dyscyplinarnym nie stosować orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego” z art. 190 Konstytucji. Postanowieniem z 11 września 2015 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalsze go biegu. Trybunał stwierdził, że wyrok Sądu Apelacyjnego w W . z czerwca 2014 r. , wskazany jako ostateczne orzeczenie w sprawie , nie został wydany na podstawie art. 60 ust. 3, art. 60 ust. 4, art. 65 ust. 3 zdanie pierwsze i art. 65 ust. 4 OTK ZU B/2016 Ts 328/14 poz. 69 3 u.p.g.s.p. oraz art. 9, art. 50 § 3 i art. 394 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżący nie spełnił zatem prze- słanki formalnej wynikającej z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm .; dalej: ustawa o TK), a polegającej na zakwestionowaniu przepisów będących podstawą osta- tecznego orzeczenia. Trybunał stwierdził, że powołany jako przepis związkowy art. 391 § 1 k.p.c. (w zw. z art. 9 , art. 50 § 3 oraz art. 394 § 1 pkt 1 k.p.c.) samodzie lnie nie mógł stanowić przedmiotu kontroli, gdyż jest to przepis odsyłający, który nakazuje stosować do tego postępowania, jeże- li nie ma szczególnych przepisów o postępowaniu przed sądem drugiej in stancji, odpowied- nio przepisy o postępowaniu przed sądem pi erwszej instancji. Konsekwencją odmowy nada- nia dalszego biegu rozpatrywanej skardze konstytucyjnej w zakresie dotyczącym art. 9, art. 50 § 3 i art. 394 § 1 pkt 1 k.p.c. była zatem odmowa nadania dalszego biegu również w odniesie- niu do zarzutów postawionych względem art. 391 § 1 k.p.c. Jak podkreślił Trybunał, z art. 79 ust. 1 Konstytucji wynika, iż skarga konstytucyjna przysługuje tylko w wypadku, gdy zostały naruszone wolności lub prawa określone w Kon- stytucji. W związku z tym, na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 in fine oraz art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 ustawy o TK, ze względu na niedopuszczalność orzekania, Trybunał odmówił na- dania dalszego biegu analizowanej skardze w zakresie badania zgodności: a rt. 61 ust. 6 u.p.g.s.p. z art. 11 ust. 1 Deklaracji, art. 6 ust. 1 Konwencji oraz art. 14 ust. 1 MPPOiP; art. 64 ust. 2 u.p.g.s.p. z art. 6 ust. 1 Konwencji; a rt. 65 ust. 3 zdanie pierwsze i art. 65 ust. 4 u.p.g.s.p. z art. 8 Konwencji; art. 394 § 1 pkt 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz w zw. z art. 64 ust. 2 z danie drugie u.p.g.s.p. z art. 6 ust. 1 Konwencji; art. 60 ust. 4 u.p.g.s.p. oraz art. 66 zdanie pierwsze u.p.g.s.p. w zw. z art. 177 § 1 k.p.k. z art. 6 ust. 1 Konwencji. Niedopuszczalnym wzorcem kontroli w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej były także przepisy art. 7 Konstytucji (zasada legalizmu), art. 177 Kon- stytucji (przewidujący, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów) i art. 190 Konstytucji (statuujący, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc po- wszechnie obowiązującą i są ostateczne). Z tych przepisów nie wynikają bowiem żadne pra- wa ani wolności jednostki. Sformułowany w skardze konstytucyjnej zarzut, jakoby „norma prawna pozwalająca sądowi powszechnemu i komisjom dyscyplinarnym orzekającym w postępowaniu dyscypli- narnym nie stosować orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego ” była sprzeczn a art. 190 ust. 1 Konstytucji , był w ocenie Trybunału niedopuszczalny również dlatego, że skarżący – repre- zentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – nie określił w żaden sposób ustawy lub innego aktu normatywnego, z którego miałaby wynikać kwestionowan a norma prawna i na podstawie którego sąd orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach określonych w Konstytucji oraz w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia nie- zgodności z Konstytucją. Odnosząc się do pozostałych zarzutów d otyczących przepisów u.p.g.s.p., przepisu k.p.k. oraz przepisu ustawy antykorupcyjnej, Trybunał stwierdził, co następuje. Trybunał uznał zarzut niezgodności art. 38 ust. 2 u.p.g.s.p. z art. 2, art. 30 oraz art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 Konstytucji za częś ciowo niedopuszczalny, a częściowo oczywiście bezzasadny. Przepis art. 2 Konstytucji nie mógł stanowić samodzielnego wzorca kontroli rozpatrywanej skargi konstytucyjnej w odniesieniu do zakwestionowanego art. 38 ust. 2 u.p.g.s.p. Natomiast zarzut naruszeni a art. 30 Konstytucji przez art. 38 ust. 2 u.p.g.s.p. był nieadekwatny, ponieważ zakwestionowany przepis w żaden sposób nie dotyczył godności człowieka, a ogranicza swobodę wykonywania zajęć zarobkowych przez radców Prokuratorii poza ich stosunkiem służbow ym. Przepisy art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji , dotyczące wolności jako swobody decydowania o własnym postępowaniu , okazały się nieadekwatnymi wzorcami kontroli art. 38 ust. 2 u.p.g.s.p. ze względu na to, że konstytucyjną podstawą zakwestionowa- nego przepisu j est art. 65 ust. 1 ustawy zasadniczej, który przewiduje możliwość ustawowego OTK ZU B/2016 Ts 328/14 poz. 69 4 ograniczenia wolności wyboru i wykonywania zawodu. Zarzut naruszenia art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji przez art. 38 ust. 2 u.p.g.s.p. był zaś oczywiście bezzasadn y. Jak wynikało z wydanych w analizowanej sprawie orzeczeń, skarżący rażąco naruszył zasad y ob owiązujące radców Prokuratorii. Zakwestionowany art. 55 ust. 1 u.p.g.s.p., zgodnie z którym radca ponosi odpowie- dzialność dyscyplinarną za przewinienia służbowe, w tym za oczywistą obrazę przepisów prawa i za uchybienia godności zawodu, miał naruszać – w przekonaniu skarżącego – art. 2 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji. Trybunał przypomniał, że wynikające z art. 2 Konstytucji za- sady demokratycznego państwa prawnego n ie mogą stanowić samodzielnego wzorca kontroli rozpatrywanej skargi konstytucyjnej. Trybunał ocenił jako oczywiście bezzasadny zarzut, w myśl którego art. 55 ust. 1 u.p.g.s.p. stanowi podstawę przypisania jednemu czynowi radcy Prokuratorii odpowiedzialnośc i za kilka przewinień dyscyplinarnych oraz stanowi podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej radcy Prokuratorii za naruszenie założeń ustawodawcy. Zaskarżony art. 57 ust. 2 u.p.g.s.p., dotyczący przedawnienia ścigania przewinienia dyscyplinarnego, był w op inii skarżącego sprzeczny z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał uznał, że wskazane przepisy nie mogą stanowić samodzielnych wzorców kontroli w rozpatrywanej skardze konstytucyjnej. Skarżący twierdził, że art. 61 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 6 zdanie pierwsze u.p.g.s.p. na- rusza art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. Tymczasem Trybunał nie mógł rozpoznać merytorycznie zarzutu naruszenia zasady równości – jako wzorca powo- łanego samodzielnie. Ponadto s karżący nie uprawdopodobnił naruszenia prawa do obrony przez zakwestionowane przepisy. W związku z powyższym również art. 31 ust. 3 Konstytucji nie mógł stanowić samodzielnego wzorca kontroli w rozpatrywanej sprawie. Zawarty w skardze konstytucyjnej zarzut sprzeczności art. 61 ust. 6 u.p.g.s.p. z art. 2, art. 32 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, a także z art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji nie mógł podlegać merytorycznemu rozpoznaniu z następujących powodów. Po pierwsze, an i art. 2 Konstytucji (wyrażający zasadę demokratycznego państwa prawnego), ani art. 32 ust. 1 i art. 32 ust. 2 Konstytucji nie mogły stanowić samodzielnych wzorców kon- troli w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej. Po drugie, skarżący nie wykazał, aby ograniczenie jawności rozprawy do radców prawnych naruszało jego prawo do obrony. Po trzecie, skarżący nie wykazał również, w jaki sposób art. 61 ust. 6 u.p.g.s.p. narusza jego prawo do sądu oraz nie udowodnił, aby to naruszenie było aktu alne i konkretne. Skarżący zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 64 ust. 2 u.p.g.s.p., dotyczącego procedury odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego w II instancji do sądu apela- cyjnego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych oraz stosowania w postępowaniu sądowym przepisów procedury cywilnej o apelacji, a także braku możliwości wniesienia skargi kasa- cyjnej od rozstrzygnięcia sądu apelacyjnego. W opinii skarżącego przepis ten był niezgodny z art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 Kon stytucji. Ponadto, zdaniem skarżącego, art. 64 ust. 2 u.p.g.s.p. , rozumiany w ten sposób, że sądowe postępowanie dyscyplinarne rad- ców Prokuratorii jest jednoinstancyjne, narusza art. 176 ust. 1 Konstytucji. Trybunał stwierdził, że zasada równości powołana samodzielnie, w oderwaniu od in- nych przepisów Konstytucji statuujących prawa lub wolności jednostki, nie może stanowić wzorca kontroli w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną. Za oczywiście bezza- sadn y uznał Trybunał zarzut doty czący „tąpnięcia proceduralnego” , mającego polegać na sto- sowaniu przepisów procedury cywilnej w postępowaniu przed sądem powszechnym, podczas gdy postępowanie przed komisjami dyscyplinarnymi toczy się na podstawie regulacji proc e- dury karnej. Po pierwsze, treść uzasadnienia zarzutu wskazywała na jego potencjalny i abs- trakcyjny charakter, tymczasem naruszenie praw konstytucyjnych musi być aktualne i kon- kretne (por. szerzej pkt 5.4 uzasadnienia postanowienia z 11 września 2015 r.). Po drugie, skarżący odniósł się do racjonalności i celowośc i zakwestionowanej regulacji, a takie argu- menty w żaden sposób nie świadczą o naruszeniu prawa do obrony. Ponadto Trybunał Kon- stytucyjny stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż zakwestionowany prze pis art. 64 ust. 2 OTK ZU B/2016 Ts 328/14 poz. 69 5 u.p.g.s.p. pozbawia go prawa do sądu. Dodatkowo Trybunał podkreślił, że art. 176 ust. 1 Konstytucji jest nieadekwatnym wzorcem kontroli zakwestionowanego przepisu, ponieważ wyraża zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego w sprawach , które „od początku ” są powierzone rozpoznaniu przez sądy, a tymczasem art. 64 ust. 2 u.p.g.s.p. przewiduje odwo- łanie od orzeczenia komisji dyscyplinarnej II instancji do sądu apelacyj nego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Niezależnie od powyższego Trybunał stwierdził, że zakwestionowany art. 64 ust. 2 zdanie drugie u.p.g.s.p. w zw. z przepisami k.p.c. – art. 9 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 394 § 1 pkt 1 zw. z art. 391 § 1 k.p.c. – nie mógł stanowić odrębnego przedmiotu kontroli w zakresi e dotyczącym dostępu do akt ani zażaleń na postanowienia w przedmiocie przeka- zania sprawy sądowi właściwemu miejscowo. Wskazane regulacje k.p.c. nie były podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, a sam art. 64 ust. 2 zdanie drugie u.p.g.s.p. t o jedynie przepis odsyłający do uregulowań k.p.c. o apelacji, zatem nie stanowi źródła kwe- stionowanych norm. Skarżący zarzucił, że art. 66 zdanie pierwsze u.p.g.s.p. w zw. z art. 177 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim dopuszcza przesłuchanie w pozasądowym post ępowaniu dyscyplinarnym w charakterze świadka Prezesa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zarzut naruszenia prawa do sądu przez zakwestionowane przepisy Trybunał uznał za oczywiście bezzasadny z następującyc h powodów. Po pierwsze, podważa istotę postępowania dyscyplinarnego jako pozasądowego postępowania prowadzonego przez odpowiednie organy bą dź to samorządu zawodowego (jak w przypadku lekarzy, adwokatów czy radców prawnych), bądź to znajdujące się w struktu rze organizacyjnej jednostki zatrud- niającej obwinionego (jak w przypadku radców Prokuratorii czy członków korpusu służby cywilnej). Po drugie, przepisy zapewniają kontrolę sądową orzeczenia dyscyplinarnego wyda- nego w II instancji, którą to kontrolę sprawuj e – w zależności od regulacji – sąd powszechny lub Sąd Najwyższy. Ponadto sam skarżący stwierdził, że kwestionuje „jednolitą i utrwaloną praktykę postępowań wyjaśniających i dysc yplinarnych radców Prokuratorii” , co oznaczało, że zarzut dotyczył stosowania prawa, które nie podlega ocenie w postępowaniu przed Trybu- nałem Konstytucyjnym, który jest „są dem prawa” , a nie „sądem faktów” . W opinii skarżącego art. 4 pkt 2 ustawy antykorupcyjnej, zakazujący m.in. radcom Prokuratorii zatrudnienia lub wykonywania innyc h zajęć w spółkach prawa handlowego, któ- re mogłyby wywołać podejrzenie o ich stronniczość lub interesowność, był sprzeczny z art. 2, art. 30 oraz art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 Konstytucji. Trybunał podkreślił, że art. 2 Konstytu- cji nie może stanowić samod zielnego wzorca kontroli rozpatrywanej skargi konstytucyjnej. Natomiast zarzut naruszenia art. 30 Konstytucji przez art. 4 pkt 2 ustawy antykorupcyjnej jest nieadekwatny, ponieważ zakwestionowany przepis nie odnosi się w żaden sposó b do godno- ści człowieka. Przepisy art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji , dotyczące wolności jako swobody decy- dowania o własnym postępowaniu , Trybunał ocenił jako nieadekwatne wzorce kontroli art. 4 pkt 2 ustawy antyko rupcyjnej ze względu na to, że konstytucyjna podstawa zakwestionowa- neg o przepisu to art. 65 ust. 1 ustawy zasadniczej, który przewiduje możliwość ustawowego ograniczenia wolności wyboru i wykonywania zawodu. Zarzut naruszenia art. 65 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji przez art. 4 pkt 2 ustawy antykorupcyjnej był zaś w ocenie Trybu- nału oczywiście bezzasadny, ponieważ skarżący rażąco naruszył zasady obowiązujące radców Prokuratorii, łamiąc nie tylko regulacje u.p.g.s.p., ale także ustawę antykorupcyjną. W zażaleniu z 5 października 2015 r. skarżący zakwestionował postan owienie z 11 września 2015 r. Zarzucił, że rozstrzygnięcie to „powinno zostać uchylone, ponieważ wydane zostało w nieważnym postępowaniu [ze względu na] (...) niewyłączenie się od roz- poznawania sprawy przez sędziego, który wcześniej współpracował z jednym z podmiotów, którego aktywność wywołała sprawę, w której zostały naruszone konstytucyjne prawa skarżą- cego” . Ponadto, zdaniem skarżącego, w postanowieniu z 11 września 2015 r. niezasadnie przyjęto, iż zachodzą okoliczności uzasadniające odmowę nadania dalsz ego biegu. Skarżący OTK ZU B/2016 Ts 328/14 poz. 69 6 powołał wyroki TK z: 19 marca 2007 r., K 47/09 (OTK ZU nr 3/2007 , poz. 27), 11 grudnia 2008 r., K 33/07 (OTK ZU nr 10/2008 , poz. 177) oraz 9 lipca 2009 r, K 31/08 (OTK ZU nr 7/2009 , poz. 107), w których Trybunał uznał niekonstytucyjność przepisów pragmatyk służbowych, uniemożliwiających obwinionemu wybór obrońcy w sprawach dyscyplinarnych spośród adwokatów lub radców prawnych. W tym kontekście skarżący stwierdził, że zasadne były jego zarzuty naruszenia art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust . 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji przez art. 61 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 6 zdanie pierwsze u.p.g.s.p., a także przez art. 61 ust. 3 tej ustawy, natomiast Trybunał w zakwestionowanym postanowieniu „nie odniósł się do tego zarzutu”. Skarżący podkreślił również, że zarzut niekonstytucyjności art. 66 zdanie pierwsze u.p.g.s.p. w zw. z art. 177 § 1 k.p.k . dotyczył normy prawnej, a nie stosowania prawa. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 cz erwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064 , ze zm. ; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc poprzednia ustawa o TK. Jednak zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy w postępowaniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK. Rozpatrywane zażalenie dotyczy posta- nowienia o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, która została wniesiona przed 30 sierpnia 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli, a zatem i do rozpoznania złożone- go zażalenia, zastosowanie mają nadal przepisy ustawy o TK. Trybunał zauważa, że w zażaleniu skarżący niesłusznie twierdzi, iż sędzia TK Małgo- rzata Pyziak - Szafnicka, która rozpoznawała sprawę w pierwszej instancji, powinna była się wyłączyć od udziału w postępowaniu z powodu „istnienia okoliczności tego rodzaju, [które] obiektywnie rzecz biorąc mogły wywołać wątpliwoś ć co do bezstronności sędziego ” . Sędzia TK nie miała i nie ma związków z Prokuratorią Generalną Skarbu Państwa, jej jedyna stycz- ność z tym urzędem polegała na wygłoszeniu gościnnie w 2012 r. wykładu na temat actio Pauliana dla radców PGSP. Zgodnie z art. 2 0 ustawy o TK w sprawach w niej nieuregulowanych do postępowania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy k odeksu postępowania cywilnego. W myśl art. 49 k.p.c. , niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie l ub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Stosownie do art. 379 pkt 3 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi, gdy skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepis ami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu spraw brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. W niniejszej sprawie nie zachodziłaby więc nieważność postępowania przed Trybuna- łem, nawet jeżeli hipotetycznie założyć, że istniałyby okoliczności uzasadniające wyłączen ie sędziego TK na jego wniosek lub na wniosek strony. Natomiast gdyby uznać, że powyższe twierdzenie zawarte w zażaleniu stanowi wnio- sek o wyłączenie sędziego, to jest on spóźniony, bowiem sformułowany dopiero w zażaleniu, a ponadto nie uprawdopodobniono w nim przyczyn wyłączenia, lecz jedynie ogólnie przyto- czono treść przesłanki z art. 49 k.p.c. i lakonicznie stwierdzono, że sędzia „wcześniej współ- pracował z jednym z podmiotów, którego aktywność wywołała sprawę, w której zostały na- ruszone konstytucyjne pra wa skarżącego”. Tymczasem zgodnie z art. 50 § 1 k.p.c. wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżą cego, Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a argumenty podniesione w zażaleniu nie podważają ustaleń OTK ZU B/2016 Ts 328/14 poz. 69 7 przedstawionych w tym orzeczeniu i dlatego nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Trybunał Kons tytucyjny w wyniku wniesienia zażalenia na po- stanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest jedynie prawi- dłowość dokonanego w nim rozstrzygnięcia. W zażaleniu skarżący twierdzi, że zasadne były jego zarzuty naruszenia art. 42 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji przez art. 61 ust. 2 w zw. z art. 61 ust. 6 zdanie pierwsze u.p.g.s.p., a także przez art. 61 ust. 3 tej ustawy, natomiast Trybunał w za- kwestionowanym postanowieniu „nie odniósł się do tego zarzutu” . W zakwestionowanym orzeczeniu Trybunał, wbrew opinii skarżącego, odniósł się do wskazanego zarzutu (pkt 5.4 uzasadnienia postanowienia z 11 września 2015 r.) oraz trafnie ocenił, że art. 32 ust. 1 Konstytucji nie może stanowić samodzielnego wzorca kontro li anali- zowanej skargi konstytucyjnej, zaś art. 31 ust. 3 Konstytucji nie może stanowić wzorca kon- troli w rozpatrywanej sprawie ze względu na oczywistą bezzasadność zarzutu naruszenia art. 42 ust. 2 Konstytucji. Ponadto Trybunał słusznie wskazał, iż skarżą cy nie uprawdopo- dobnił naruszenia prawa do obrony przez zak westionowane przepisy, nie wykazał bowiem tego , że podjął próbę ustanowienia obrońcy będącego adwokatem lub radcą prawnym. Powo- łane przez skarżącego w zażaleniu wyroki TK w sprawach o sygn. K 47/09 , K 33/07 oraz K 31/08, w których Trybunał uznał niekonstytucyjność przepisów pragmatyk służbowych, uniemożliwiając ych obwinionemu wybór obrońcy w sprawach dyscyplinarnych spośród ad- wokatów lub radców prawnych , były wydane w postępowaniach dotyczący ch abst rakcyjnej i generalnej kontro li konstytucyjności, nie zaś w sprawach zainicjowanych skargami konsty- tucyjnymi. Skoro naruszenie praw lub wolności jednostki musi mieć charakter aktualny i konkret- ny, a nie generalny i abstrakcyjny (w przeciwnym razie skarga k onstytucyjna miałaby bowiem charakter actio popularis, co byłoby sprzeczne z treścią art. 79 Konstytucji), a skarżący nie wykazał, aby starał się o ustanowienie obrońcy spośród adwokatów lub radców prawnych, to Trybunał zasadnie odmówił nadania dalszego bi egu skardze konstytucyjnej w analizowanym zakresie. Ponadto, w zażaleniu skarżący podkreślił, że zarzut naruszenia prawa do sądu przez zakwestionowany art. 66 zdanie pierwsze u.p.g.s.p. w zw. z art. 177 § 1 k.p.k. dotyczył normy prawnej, a nie stosowania p r awa. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że trafnie oceniono w zaskarżonym postanowieniu TK z 11 września 2015 r. (pkt 5.7 uzasadnienia) tak sformułowany zarzut jako oczywiście bezzasadny. Jak wywodził skarżący : „postępowanie represyjne, w którym jeden pod miot [Prezes Prokuratorii] stawia zarzuty, wyznacza »sędziów« mających te zarzuty weryfikować, decydu- je o wynagrodzeniu, jakie za weryfikację tych zarzutów otrzymają, wyznacza rzecznika dys- cyplinarnego i decyduje o jego wynagrodzeniu, zeznaje jako świadek, a ca ły czas – przed, w trakcie i po zakończeniu postępowania [dyscyplinarnego] jest przełożonym wszystkich tych osób, decyduje o ich wynagrodzeniu [za pracę], dokonuje ich oceny okresowej [jako pracowników] – nie daje podstaw do postrzegania go [postępowa nia dyscyplinarnego] jako sprawiedliwe”. W postanowieniu TK z 11 września 2015 r. Trybunał trafnie uznał taki zarzut za oczywiście bezzasadny, ponieważ podważał istotę postępowania dyscyplinarnego jako poza- sądowego postępowania prowadzonego przez odpowiedn ie organy bądź to samorządu zawo- d owego, bądź to znajdujące się w strukturze organizacyjnej jednostki za trudniającej obwinio- nego (tak w przypadku radców Prokuratorii). Jak słusznie wskazał Trybunał w zakwestionowanym rozstrzygnięciu, przepisy za- pewniają kon trolę sądową orzecz enia dyscyplinarnego wydanego w II instanc ji, którą to kon- trolę sprawuje – w zależności od regulacji – sąd powszechny lub Sąd Najwyższy. Ponadto praw idłowo Trybunał zwrócił uwagę, że sam skarżący stwierdza, iż k westio- nuje „jednolitą i ut rwaloną prakt ykę postępowań wyjaśniających i dysc yplinarnych radców OTK ZU B/2016 Ts 328/14 poz. 69 8 Prokuratorii” , co oznaczało, że zarzut dotyczy stosowania prawa. Tymczasem stosowanie prawa, choćby nawet błędne, nie podlega ocenie w postępowaniu przed Trybunałem Konsty- tucyjnym, który j est „sądem prawa”, a nie „sądem faktów”. W zażaleniu skarżący nie sformułował zarzutów odnośnie do innych podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, co zwalnia Trybunał z obowiązku kontroli w pozostałym zakresie zakwestionowanego postano wienia TK z 11 września 2015 r. W związku z powyższym Trybunał Konst ytucyjny na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 7 ustawy o TK nie uwzg lędnił zażalenia wniesionego na postanowienie o odmowie nada- nia skardze konstytucyjnej dalszego biegu.