Ts 272/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 21 września 2026 r. Pozycja 156 POSTANOWIENIE z dnia 30 marca 2026 r. Sygn. akt Ts 272/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski – przewodniczący Jakub Stelina – sprawozdawca Wojciech Sych , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 7 stycznia 2025 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej D . K . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 listopada 2021 r. (data nadania) D . K . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił o stwierdzenie, że: 1) art. 285h § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) „w zakresie w jakim nie przyznaje explicite stronie postępowania sądowoadministracyjnego środka odwoławczego w postaci zażalenia na postanowienie Naczelnego Sądu Administra- cyjnego odrzucające skargę o stwie rdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego”, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji; 2) art. 285a § 2 p.p.s.a. „w zakresie w jakim: a) uzależnia przysługiwanie stronie postępowania sądowoadministracyjnego nadzwyczajnego środka zaskarżenia w posta- ci skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie od spełnienia jednoznacznych, obiektywnych przesłanek, lecz od jednostron nej, arbitralnej oceny sądu czy w sprawie wystąpił wyjątkowy przypadek; b) prze- widuje udzielenie ochrony podstawowym zasadom porządku prawnego lub konstytucyjnym wolnościom albo prawom człowieka i obywatela pod warunkiem współwystąpienia w spra- wie sądowoadministracyjnej wyjątkowego przypadku” jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konsty- tucji. Postanowieniem z 7 stycznia 2025 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 17 st y cznia 2025 r.) Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia OTK ZU B/2026 Ts 272/21 poz. 156 2 30 lis topada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), odmówił nadania skardze konstytucyjnej dal- szego biegu, stwierdziwszy, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu wskazanego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. W zażaleniu z 22 stycznia 2025 r. (data nadania) skarżący zaskarżył przedmiotowe po- stanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie art. 36 w związku z art. 44 ust. 2 i 3 w związku z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK w związku z ar t. 165 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, ze zm.) w związku z art. 112 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, ze zm. ; da- lej: k.c.) „poprzez błędne obliczenie terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej, czego skut- kiem było nieprawidłowe uznanie, że wywiedziona w dniu 8 listopada 2021 r. skarga konsty- tucyjna została złożona po terminie i w konsekwencji odmówienie nadania jej biegu” (s. 1 zażalenia). Jego zda niem termin ten powinien zostać obliczony według zasad wskazanych w art. 112 k.c. (a nie w art. 114 tej ustawy). W konsekwencji skarżący zażądał uwzględnienia zażalenia i nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie T rybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie o odmowie nada- nia rozpatrywanej sk ardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a stanowisko skar- żącego wyrażone w zażaleniu nie zasługiwało na uwzględnienie. 2.1. Trybunał nie podziela poglądu, jakoby w skarżonym postanowieniu błędnie do- konał obliczenia terminu wniesienia skargi konstytucyjnej. Problematyka liczenia terminu wniesienia skargi konstytucyjnej wielokrotnie stanowi- ła przedmiot orzeczeń Trybunału. Ustawow y termin wniesienia skargi wynosi 3 miesiące, licząc od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK). Z powodu braku odrębnej regulacji w u.o.t.p.TK, zgodnie z art. 36 u.o.t.p.TK, termin ten obli- cza się zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy- wilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, ze zm.; dalej: k.p.c.), a wobec odesłania wynikającego z art. 165 § 1 k.p.c. – według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Trybun ału (np. postanowienia TK z: 24 wrze- śnia 2013 r., sygn. Ts 137/13, OTK ZU nr 6/B/2013, poz. 614; 6 lipca 2016 r., sygn. Ts 102/16, OTK ZU B/2016, poz. 448) termin ten liczy się na podstawie reguły zawartej w art. 112 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny ( Dz. U. z 2024 r. poz. 1061, ze zm. ; dalej: k.c.), w myśl której t ermin oznaczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca . Wyjątek od tej zasady stanowi sytuacja, w której skarżący, zamiast wnieść skargę za pośrednictwem pełnomocnika z wybo- ru, występuje do sądu z wnioskiem o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej (art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK). Kwestia ta była wielo- OTK ZU B/2026 Ts 272/21 poz. 156 3 krotnie przedmiotem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał przyjął w nich, że wy- stąpienie z takim wnioskiem powoduje zawieszenie (wstrzymanie) biegu terminu wniesienia skargi konstytucyjnej (zob. np. postanowienia TK z: 21 marca 2013 r., sygn. SK 32/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 37; 5 listopada 2018 r., sygn. Ts 207/17, OTK ZU B/2019, poz. 29; 26 lutego 2019 r., sygn. Ts 163/17, OTK ZU B/2019, poz. 92). Termin wniesienia skargi liczy się wówczas zgodnie z dyspozycją art. 114 k.c., w myśl którego – j eżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana – miesiąc liczy się za dni trzydzieści . Ten s posób obliczania terminów ma bowiem zastosowanie wówczas, gdy terminy oznac zone w miesiącach lub latach biegną z przerwami, tj. w odniesieniu do których ciągłość nie jest wy ma gana. Natomiast liczenie terminów ciągłych (nieprzerwanych) określonych w tygo- dniach, miesiącach lub latach odbywa się według sposobu określonego w art. 112 (zob. M. Maciejewska - Szałas, uwagi do art. 112, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka - Szczyrba, A. Sylwestrzak, Warszawa 2025, Lex ). Z omówionych wyżej powodów (wbrew twierdzeniom skarżącego) to właśnie odpo- wiednio stosowany art. 114 k.c. (a nie art. 112 k.c.) reguluje sposób obliczania terminu wnie- sienia skargi w sprawach skarżących reprezentowanych przez pełnomocników z urzędu . 2.2. Jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji skarżący wskazał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2021 r. (sygn. akt […] ). Gdyby skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, termin wniesienia badanej skargi rozpocząłby bieg 9 kwietnia 2021 r. (data doręczenia ostatecznego orzeczenia) i upłyną łby 9 lipca 2021 r. (zgodnie z art. 112 k.c.). Jednak 22 czerwca 2021 r. (data osobiste- go złożenia wniosku w sądzie) skarżący złożył wniosek o ustanowienie dla niego pełnomoc- nika z urzędu do celów postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, co spowodowało wstrzymanie biegu terminu (art. 44 ust. 3 zd. 1 u.o.t.p.TK). Następnie, 19 października 2021 r., doręczono odpowiedniemu adwokatowi rozstrzygnięcie właściwego organu samorzą- du zawodowego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego (w związku z tym termin ten wznowił bieg 20 października 2021 r. – art. 44 ust. 3 pkt 2 u.o.t.p.TK). Skarga została zaś wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 8 listopada 2021 r. (data nadania), tj. w 93 (a nie 90) dniu terminu, co słusznie uzasadniało odmowę nadania jej dalszego biegu. Mając powyższe na względzie, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p.TK a contrario – postanowił jak w sentencji .