Ts 25/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 27 listopada 2023 r. Pozycja 306 POSTANOWIENIE z dni a 4 października 2023 r. Sygn. akt Ts 25/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina – przewodniczący Piotr Pszczółkowski – sprawozdawca Bogdan Święczkowski , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 5 października 2022 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J. , p o s t a n a w i a: pozostawić zażalenie bez rozpoznania . Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 28 stycznia 2021 r. (data nadania) M . J . (dalej: skarżąc y ), reprezentowan y przez pełnomocnika z wybor u , wystąpił o zbadanie zgodności : 1) art. 77 § 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów po wszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, ze zm. ; dalej: p.u.s.p. ) z art. 10 ust. 2, art. 10 ust . 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w zwią zku z art. 10 ust. 2, art. 45 ust. 1 w związku z ar t. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej; 2) art. 398 23 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296, ze zm. ; dalej: k.p.c. ) w zakresie wyrażenia „jako sąd drugiej instancji” z art. 10 ust. 2, art. 10 ust . 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; 3) art. 217 § 3 k.p.c. w zakresie zwrotu „lub okoliczności sporne zostały już dostatecznie wy- jaśnione” z art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 5 października 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżące go 18 października 2022 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Wskazał, co następuje: OTK ZU B/2023 Ts 25/21 poz. 306 2 1) art. 77 § 9 p.u.s.p. nie miał zastosowania w sprawie, z której wynika złożona skarg a , w związku z czym w zakresie , w jakim dotyczy tego przepis u , nie spełnia przesłanek określo- n ych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK ) ; 2 ) w zakresie, w jakim skarga dotyczyła art. 77 § 1 p.u.s.p. – została złożona z przekrocze- niem terminu określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK , jako że za orzeczenie, którym ostatecz- nie rozstrzygnięto w przedmiocie dopuszczenia do orzekania sędzi delegowanej na podstawie niniejszego przepisu , należy uznać postanowienie Sądu A pelacyjnego w W. z 27 lutego 2019 r. (dalej: postanowienie z 27 lutego 2019 r.) , doręczone skarżącemu 7 marca 2019 r.; 3) skarżący nie usunął braku skargi konstytucyjnej wskazane go w punkcie 4 zarządzenia sę- dziego Trybunału Konstytucyjnego z 26 październik a 2021 r. , tj. w zakresie , w jakim skarga dotyczy nieobowiązującego art. 217 § 3 k.p.c. Trybunał podniósł również, że argumentacja skarżącego odnosiła się do stosowania powyższego przepisu , nie zaś jego normatywnej treści ; 4) argumenty skarżącego odnoszące się do niekonstytucyjności uprawnień referendarza są- dowego w zakresie zwolnienia strony postępowania z kosztów sądowych mają charakter abs- trakcyjny . W sprawie skarżącego referendarz sądowy przesądzał bowiem w przedmiocie przyznania pomocy prawnej, opierając się na art. 123 § 3 k.p.c., którego niekonstytucyjności skarżący nie podnosi ani nie uzasadnia ; 5) skarżący nie usunął braku formalnego wskazanego w punkcie 1b zarządzenia s ędziego Trybunału Konstytucyjnego z 26 października 2021 r. , tj. w zakresie , w j akim skarga odnosi się do art. 398 23 k.p.c. W piśmie z 26 października 2021 r., odpowiadając n a powyższe wezwanie, skarżący powtórzył treść skargi konstytucyjnej. Trybunał wskazał też na wyrok z 20 listopada 2019 r. ( sygn. SK 6/18, OTK ZU A/2019, poz. 62), którym orzekł, że art. 398 23 § 2 zdanie drugie k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r. jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji w zakresie, w jakim wskazuje, że sąd rozpoznający skargę na postanowienie referendarza sądowego działa jako sąd drugiej instancji. 3. P ełnomocnik skarżącego zażaleniem wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego 26 października 2022 r. (data nadania) odniósł się do niektórych podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze wskazanych w punkcie 2 niniejszego po stanowienia, podnosząc , że: – postanowienie z 27 lutego 2019 r. nie narusza samo w sobie żadnego z praw chronionych konstytucyjnie ora z nie miało wówczas jeszcze żadnego skutku w postaci naruszenia tych praw ; – skarżący był uprawniony do podniesienia okoliczności faktycznych, jakie doprowadziły do zastosowania zaskarżonego art. 217 § 3 k.p.c. oraz wskazania je go wykładni w jednostkowej konkretnej sprawie ; – art. 398 23 k.p.c. w brzmieniu, w jakim został zaskarżony – nie był jeszcze przedmiotem ba- dania przez Trybunał Konstytucyjny . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego b iegu . Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). 2. Zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy nadania biegu skardze konsty- tucyjnej należy złożyć w terminie 7 dni od daty jego doręczenia (art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK). Jak OTK ZU B/2023 Ts 25/21 poz. 306 3 wynika z pocztowego potwierdzenia odb ioru, postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 5 października 20 22 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze zostało odebrane w urzę- dzie pocztowym 18 października 20 22 r. Termin wniesienia zażalenia upłynął więc 25 paź- dziernika 20 22 r. Skoro z ażalenie zostało nadane do Trybuna łu Konstytucyjn ego 26 paździer- nika 2022 r. , stwierdzić należy, że wniesione zostało po terminie wskazanym w przepisach u.o.t.p.TK . Jest to po d staw a pozostawienia zażalenia skarżącego bez rozpoznania na podsta- wie art. 61 ust. 6 u.o.t.p.TK. Trybunał podnosi jednocześnie , że nie zachodzą przesłanki przywrócenia uchybionego terminu . Zgodnie z art. 168 § 1 i art. 169 § 1 - 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. 1805 , ze zm.) w związku z art. 36 u.o.t.p. TK j eżeli strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swojej winy, Trybunał na jej wnio- sek postan awia o przywróceni u terminu. P ismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi, uprawdopodobniając okoliczności uzasadniające wniosek . R ównocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności procesowej. Trybunał stwierdza, że s karżący nie złożył dotychczas stosownego wniosku, a tym samym również nie wykazał niemożności dotrzymania terminu wniesienia środka odwoławczego, wynikającej z przyczyn od niego niezależnych ( zob. p ostanowienie z 1 grudnia 2010 r. sygn. Ts 73/09, OTK ZU 6 / B/2010, poz. 437) . 3. Niezależnie od powyższego, odnosząc się do uzasadnienia złożonego zażalenia, Trybunał stwierdził, że istnieją podstawy jego nieuwzględnienia . 3. 1 . Mając na uwadze podstaw ę odmowy nadania biegu skardze w zakresie art. 77 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, ze zm.; dalej: p.u.s.p.) skarżący podniósł, że z gramatycznej treści art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK wynika, iż ustrojodawca nie uzależnił prawa do złożenia skargi konstytucyj- nej od uzyskania ostatecznego orzeczenia w sprawie wpadkowej z udziałem zaskarżonej nor- my prawnej, ale od uzyskania rozstrzygnięcia orzekającego ostatecznie o prawach strony. Następnie wyraził opinię, że jego prawo do właściwego sądu wynikające z art. 45 Konstytucji z ostało ukształtowane nie postanowienie m z 27 lutego 2019 r. rozstrzygającym na wniosek skarżącego w przedmiocie podstaw do wyłączenia sędzi delegowanej do pełnienia swych ob- owiązków, ale wyrok iem Sądu Apelacyjneg o w W. z 25 kwietnia 2019 r. (sygn. akt […] ) , który został wydany z udziałem tej sędzi . Trybunał podnosi, że ocena ostateczności rozstrzygnięć wpadkowych jest dokonywa- na a casu ad casum , jako że różnią się one od siebie pod względem ich związku z orzecze- niem merytorycznym (zob. postanowienie pełnego składu TK z 10 lipca 2012 r. w sprawie o sygn. SK 26/10, OTK ZU 7 / A/2012, poz. 89) . Po dokonaniu analizy sprawy , z której wyni- ka niniejsza skarga konstytucyjna, mając na uwadze przedmiot i uzasadnienie postawionych przez skarżącego zarzutów, w postanowieniu z 5 października 2022 r. Trybunał stwierdził, że w przedmiocie nieistnienia podstaw do wyłączenia sędzi delegowanej do pełnienia swych obowiązków , do którego to delegowania odnoszą się zarzuty skarżącego – orzeczono posta- nowieniem z 27 lutego 2019 r . Należy podnieść, ż e w zażaleniu s karżący nie przedstawił żad- nych argument ów przecząc ych powyższemu. W szczególności nie podjął dyskursu w zakresie ewentualnego rzutowania postanowienia z 27 lutego 2019 r. na treść rozstrzygnięcia meryto- rycznego w jego sprawie , w sposób , który prowadziłby do naruszenia jego konstytucyjnych praw o charakterze materialnym. Tym samym Trybunał podtrzymuje stanowisko zajęte w postanowieniu o odmowie nadania biegu skardze w tym zakresie. 3.2. Trybunał Konstytucyjny zauważa następnie , że w uzasadnieniu zażalenia skarżący nie odniósł się do wszystkich podstaw odmowy nadania skardze biegu . W konsekwencji nie OTK ZU B/2023 Ts 25/21 poz. 306 4 można uznać za skuteczne zażaleni a (por. postanowienie TK z 31 października 2011 r., sygn. Ts 306/10, OTK ZU nr 5/B/2011, poz. 381) w odniesieniu do: a) art. 77 § 9 p.u.s.p. (zob. podstawę odmowy wskazaną w punkcie 2 . 2 postanowienia TK z 5 października 2022 r.), b) art. 217 § 3 k.p.c. (zob. pkt 4 zarządzenia sędziego TK z 26 października 2021 r. oraz pod- stawę odmowy wskazaną w punkcie 3.1 postanowienia TK z 5 października 2022 r .), c) art. 398 23 k.p.c. (zob. podstawy odmowy wskazane w pkt 4.3, 4.4 oraz 4.6 postanowienia TK z 5 października 2022 r.). 3.3. Z treści uzasadnieni a złożonego zażalenia wnioskować także można, że intencją skarżącego jest usunięcie tym pismem procesowym braków formalnych określonych w pkt 1b i 4 zarządzenia sędziego TK z 26 października 2021 r. Trybunał przypomina, że zażalenie może być procesowo skuteczne tylko w takim zakresie, w jakim odnosi się do podstaw od- mowy nadania biegu wskazanych w postanowieniu Trybunału. Ewentualne usunięcie braku należy uznać za dokonane z przekroczeniem wyznaczonego do tego 7 - dniowego terminu wy- nikającego z art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie.