Ts 25/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 czerwca 2020 r. Pozycja 166 POSTANOWIENIE z dnia 29 kwietnia 20 20 r. Sygn. akt Ts 25/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A. B. o zbadanie zgodności: art. 81 § 1a i § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zaskarżenia zarządzenia prezesa sądu o odmowie zmiany wyznaczonego obrońcy z urzędu w sytuacji, gdy oskarżony złoży na podst awie art. 81 § 2 ustawy – Kodeks postępowania karnego uzasadniony wniosek o wyznaczenie nowego obrońcy w miejsce dotychczasowego , z art. 42 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej . UZASADNIENI E 1. W skardze konstytucyjnej , wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 lutego 2020 r. (data nadania) , A. B . (dalej: skarżąc y ), zastępowany przez radcę prawnego ustano - wionego pe łnomocnikiem z urzędu , wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego . Skarżący – w toku prowadzonego wobec niego postępowania karnego – wystąpił o zmianę wyznaczonego z urzędu obrońcy, uzasadniając to „bierną postawą wyznaczonego obrońcy w prowadzonym postępowaniu, a także brakiem zaufania do tego obrońcy i nieu - dzieleniem przez obrońcę odpowiedzi na korespondencję skarżącego” (s. 2 skargi konsty - tucyjnej) . Przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w S. , z arządzeniem z 17 li - pca 2019 r. (sygn. akt […] ) , nie uwzględnił powyższego wniosku , zaś z arządzeniem z 31 li - pca 2019 r. (sygn. akt […] ) odmówił przyjęcia zażalenia skarżącego na tamto zarządzenie. Postanowieniem z 12 września 2019 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okrę gowy w O. – po rozpoznaniu zażalenia skarżącego – utrzymał w mocy zarządzenie z 31 lipca 2019 r. W ocenie tego Sądu „[n]iemożność zaskarżenia zarządzenia o odmowie wyznaczonego OTK ZU B/2020 Ts 25/20 poz. 166 2 obrońcy z urzędu wynika z braku normatywnych racji, aby uznać zaskarżalność tego rodzaju decyz ji”. 2. Skarżący – odwołując się do orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego – podnosi, że „[p]ojęcie sprawy nie jest ograniczone wyłącznie do głównego nurtu postępowania sądwego”, a „[z]asada dwuinstancyjnego postępowania sądowego dotyczy także kwestii roz strzyganych incydentalnie, jeżeli dotyczą praw i obowiązków danego podmiotu”. Z tego też powodu – z daniem skarżące go – „[s]ytuacja, w której decyzja prezesa czy referendarza sądu o odmowie wyznaczenia nowego obrońcy z urzędu, pomimo istnienia uzasadnionych do tego podstaw, oznacza, że prawo strony do sprawiedliwego postępowania, prawo do zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji i prawo do dwuinstancyjności postępowania zostają naruszone”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodni e z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono dwa przepisy zawarte w art. 81 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 , ze zm. ; ob ecnie : Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm. ; dalej: k.p.k. ) : – § 1a w brzmieniu: „ Na zarządzenie prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy, a na postanowienie sądu o odmowie wyznaczenia obroń cy – zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu ” ; – § 2 w brzmieniu: „ Na uzasadniony wniosek oskarżonego lub jego obrońcy prezes lub referendarz sądowy sądu właściwego do rozpoznania sprawy może wyznaczyć nowego obrońcę w miejsce dotychczasowego ” . Jako wzorce kontroli skarżąc y powołał art. 42 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji. 3. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki warunkujące przekazanie jej do rozpoznania m erytorycznego, gdyż została sporządzona w imieniu skarżące go przez radcę prawnego (art. 44 ust. 1 u.o.t.p. TK) , zaś s karżąc y : 1) wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK), ponieważ postanowienie Sądu Okręgowego w O . z 12 wrześ nia 201 9 r. (sygn. akt [ … ] ) jest prawo - mocn e i nie przysługują od niego żadne zwykłe środki zaskarżenia ; 2) dochował terminu obliczanego na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 3 w związku z art. 36 u.o.t.p. TK w związku z art. 165 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w związku z art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, ze zm. ) ponieważ: a) postanowienie Sądu Okręgowe go w O . z 12 września 2019 r. zostało doręczone skarżącemu 19 września 2019 r., a następnego dnia złożył on wniosek do właściwego sądu rejonowego o ustanowienie dla niego pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, b) referendarz są dowy w Sądzie Rejonowym w Ż . postanowieniem z 18 grudnia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) ustanowił dla skarżące go pełnomocnika z urzędu , a pismo Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w K . z 30 gru dnia 2019 r. (znak: [ … ] ) w s prawie OTK ZU B/2020 Ts 25/20 poz. 166 3 wy znaczenia dla skarżąc ego pełnomocnika w osobie radcy prawnego zostało temu pełno - mocnikowi doręczone 8 stycznia 2020 r., c) skarga konstytucyjna została – za pośrednictwem poczty – wniesiona do Trybunału 3 lutego 2020 r. ; 3) prawidłowo określił przedmiot k ontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK) ; 4) wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – je go zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK) ; 5) p rzedstawił s tosowne uzasadnienie sformułowanych przez ni ego zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 4. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK, zaś sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumie niu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. Przedstawiony przez skarżącego problem konstytucyjny dotyczy braku instancyjnej kontroli decyzji procesowej w przedmiocie odmowy zmiany osoby obrońcy z urzędu w postę - powaniu karnym . W k ontekście wyroku TK z 8 październ ika 2013 r., sygn. K 30/11 (OTK ZU nr 7/A/2013, poz. 98) – w którym orzeczono, że art. 81 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zarządzenia prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu dla oskarżonego, który złożył wniosek w trybie art. 78 § 1 k.p.k., jest niezgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i z art. 78 Konstytucji, a art. 78 § 2 k.p.k. w zakresie, w jakim nie przewiduje zaskarżenia postanowienia sądu o cofnięciu wyznaczenia obrońcy z urzędu, jest niezgodny z art. 78 w związku z art. 42 ust. 2 Konstytucji – Trybunał w obecnym składzie stwierdza, że dyskwalifikacja formalna skargi w niniejszej sprawie na etapie wstępnej kontroli w istocie wykraczałaby poza ramy art. 61 ust. 1 i 4 u.o.t.p. TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – należało posta - nowić jak w sentencji.