Ts 219/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 10 stycznia 2020 r. Pozycja 37 POSTANOWIENIE z dnia 16 października 2019 r. Sygn. akt Ts 219/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Tuleja, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej MKS Spółka z o.o. z siedzibą w T . w sprawie zgodności: 1) art. 408 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę powania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 4 oraz art. 190 ust. 4 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 406 ustawy wymienionej w pkt 1 w zakresie, w jakim postęp owanie przed s ądem drugiej instancji w sytuacji, gdy o wznowieniu postę powania orzeka po raz pierwszy s ąd drugiej instancji nie stosuje się na jego podst awie odpo- wiednio normy art. 394 § 1 ustawy wymienionej w pkt 1, z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; 3) art. 394 § 1 ustawy wymienionej w pkt 1 w zakresie, w jakim w postępowaniu przed s ądem drugiej instancji, w sytuacji, gdy o wznowieniu postę powania orzeka po raz pierwszy s ąd drugiej instancji; a) nie stosuje się go do orzeczeń są du drugiej instancji w związku z art. 406 ustawy powołanej w pkt 1, b) nie stosuje się go do orzeczeń są du drugiej inst ancji w związku z postępo- waniem o ustan owienie pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy o odmowie ustanowienia go po raz pierwszy orzeka s ąd drugiej instancji z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: 1) nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg w zakresie badania zgodności art. 408 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.); 2) odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakre- sie. OTK ZU B/2020 Ts 219/17 poz. 37 2 UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesion ej do Trybunału Konstytucyjnego 20 listopada 2017 r. (data nadania) MKS Sp ółka z o.o. z siedzibą w T . (dalej: skarżąca) wystąpił a z żąda- niem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: Skarżąca złożyła w Sądzie Okręgowym w K . (dalej: Sąd Okręgowy) skargę o wzno- wienie postępowania – które toczyło się z powództwa pracownika o wynagrodzenie, diety i o za płatę – zakończonego w yrokiem Sądu Okręgowego z 8 lutego 2011 r. (sygn. akt […] ). W uzasadnieniu wskazał a ona , że wywiedziona skarga o wznowienie postępowania składan a jest w oparciu o orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2016 r. (sygn. K 11/15, OTK ZU A/2016, poz. 93). Postanowieniem z 23 października 2017 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w K . Wy- dział IX Pracy odrzucił skargę uznając, że została ona wniesiona po upływie ustawowego pięcioletniego terminu , w którym dopuszczalne jest złożenie skargi o wznowienie. W z arządzeniu z 3 października 2018 r. (doręczonym skarżącej 9 października 2018 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącą do u sunięcia braków formal- nych skargi. W piśmie procesowym, wniesionym do Trybunału 15 paździer nika 2018 r. (data na- dania) s karżąca, odnosząc się do zarządzenia sędziego TK sprecyzowała, że „ustalenie jakie- gokolwiek terminu po jakim niemożliwe jest wznowienie postępowania zakończonego z uży- ciem przepisu niezgodnego z usta wą zasadniczą jest naruszeniem dyspozycji [a]rt. 190 ust. 4 Konstytucji, który nie przewiduje jakiegokolwiek ograniczenia tego prawa”. Skarżąca wska- zała na „naruszenie prawa do uruchomienia procedur zmierzających do wydania nowego roz- strzygnięcia opartego na stanie prawnym zgodnym z kryteriami należytej procedury sądowej w demokratycznym państwie prawa”, a także na „obowiązek ustawowego uregulowania pod- staw do sanacji (…) orzeczeń w uzasadnionych konstytucyjnie przypadkach, ale także ukształtowanie ustawowych podstaw takiego wznowienia rozumianego jako prawo do rzetel- nej procedury sądowej i prawo do dostępu do instytucji sądu jako takiego”. Zarzuciła, że pra- wo do skorzystania z mechanizmów wznowienia postępowania ograniczone jest terminem liczonym od daty wydania prawomocnego orzeczenia. Złożyła też nowe pełnomocn ictwo do sporządzenia i złożenia skargi konstytucyjnej oraz do reprezentowania jej w toku postępowa- nia. Doręczyła również kopie ostatecznego orzeczenia oraz niepoświadczony aktualny wy- druk komputerow y z Krajowego Rejestru Sądowego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na p osiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowani a – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skar- dze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 u.o.t.p. TK. 2. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga w zakresie dotyczącym art. 408 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (ówcześnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) spełnia wymogi formalne wynikające z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. OTK ZU B/2020 Ts 219/17 poz. 37 3 2.1. Skargę sporządził i wniósł pełnomocnik będący radcą prawnym, który załączył do skargi stosowne pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą (art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p. TK). 2.2. Skarżąca wyczerpała przysługującą drogę prawną, ponieważ wyrok Sądu Okrę- gowego w K. (dalej: Sądu Okręgowego) z 23 października 2017 r. jest ostateczny i nie przy- sługują od niego żadne zwyczajne środki zaskarżenia. Do skargi konstytucyjnej, zgodnie z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p. TK, zostało dołączone rozstrzygnięcie potwierdzają ce wyczerpa- nie drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. 2.3 . Zachowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi, zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Skarżąca , zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p. TK, udokumentowała datę doręczenia jej ostatecznego rozstrzygnięcia. Wyrok Sądu Okręgowego z 23 października 2017 r. został doręczony 6 listopada 2017 r., a skarga konstytucyjna została wniesiona 20 li- stopada 2017 r. 2.4. W skardze konstytucyjnej przedstawiony został stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p. TK), a w zakresie analizowanego zarzutu prawidłowo określono przed- miot kontroli (art. 53 u st. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK). Skarżąca poddała kontroli art. 408 k.p.c., w brzmieniu obowiązującym do 14 lutego 2017 r. (art. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilneg o, Dz. U. z 2017 r. poz. 187): „Po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się wyroku nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem wy- padku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowa- na”. 2.5. Skarżąca wskazała, które przysługujące jej konstytucyjne prawa i w jaki sposób zost ały – jej zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także należycie uzasadni- ła sformułowany w skardze zarzut (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). Zdaniem skarżącej nie- konstytucyjność regulacji z art. 408 k.p.c. polega na „ ustanowieniu jakiegokolwiek terminu, po którym nie można żądać wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem”, którego podstawą prawną był przepis wyeliminowany z obrotu prawnego wskutek orzeczenia Trybu- nału Konstytucyjnego. 3. W ocenie Trybunału skoro wniesiona przez s karżącą skarga konstytucyjna spełnia we wskazanych zakresach wymagania przewidziane w u.o.t.p. TK, a nie zachodzą okoliczno- ści określone w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK, to – na podstawie art. 61 ust. 2 tej ustawy – zasadne jest nadanie jej w tym właśni e zakresie dalszego biegu. 4. Skarżąca uczyniła przedmiotem badania konstytucyjności również art. 406 oraz art. 394 § 1 k.p.c., wskazując na ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji postanowienie Sądu Okręgowego z 23 października 201 7 r. , odrzucające skargę o wznowienie postępowania. 4.1. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, ż e zakwestionowane przez skarżącą powyższe normy prawne nie stanowiły podstawy wydanego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Kon- stytucji. Sąd Okręgowy , orzekając w przedmiocie przekroczenia terminu żądania wznowienia postępowania , nie stosował norm wynikających z art. 406 k.p.c. czy też z art. 394 § 1 k.p.c. 4.2. Mając powyższe na względzie Trybunał uznał, że rozpatrywana skarga w zakre- sie, w jakim dotyczy art. 406 i art. 394 § 1 k.p.c. nie spełnia podstawowego warunku wynika- jącego z art. 79 ust. 1 Konstytucji, doprecyzowanego w a rt. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, OTK ZU B/2020 Ts 219/17 poz. 37 4 a w kon sekwencji nadanie dalszego biegu skardze w tym zakresie nie jest możliwe. Trybunał postanowił zat em – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – odmówić nadania analizowanej skardze dalszego biegu w tym zakresie. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej prz ysługuje prawo wniesienia zażale- nia w zakresie odmowy nadania biegu skardze na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.