Ts 2/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 31 grudnia 2019 r. Pozycja 270 POSTANOWIENIE z dnia 16 października 2019 r. Sygn. akt Ts 2/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej C.G. w sprawie zgodności: art. 292 w związku z ar t. 172 § 1 w związku z art. 285 § 1 i 2 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.) rozumianych w ten sposób, że „umożliwiały nabycie przed wejściem w życie art. 305 1 -art. 305 4 kc w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, w sytuacji, w której nie wydano decyzji na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wy właszczenia nieruchomości, art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (art. 75 ust. 1 według oznaczenia w tekście pierwotnym ustawy) lub art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospo darce nieruchomościami” , z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 1 i 2; art. 37 ust. 1 i art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 21 grudnia 2018 r. (data nadania) C.G. (dalej: skarżąc y) wystąpił z żądaniem na tle następującego stanu faktycznego: Skarżący 25 lipca 201 4 r. wniósł o ustanowienie na nieruchomości stanowiącej jego własność odpłatnej służebności przesyłu , polegającej na eksploatacji sieci przesyłowej należącej do Enea Operator Sp. z o.o. Sąd Rejonowy w P. Wydział I Cywilny p ostanowieniem z 10 października 2017 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Rejonowego ) odd alił wniosek skarżącego uznawszy, że Energetyka Poznańska S.A. ( poprzednik prawny uczestnika postępowania – Enea Operator Sp. z o.o.), jako posiadacz w dobrej wierze, nabył a przez zasiedzenie, z dniem 31 grudnia 1994 r., służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności prze - OTK ZU B/2019 Ts 2/19 poz. 270 2 syłu . Natomiast w przypadku przyjęci a złej wiary posiadacza , termin ten upłynąłby 31 gru - dnia 2004 r. Powyższe orzeczenie zostało zmienione, w zakresie zasądzonych kosztów postępowania, postanowieniem Sąd u Okręgow ego w P. Wydział XV Cywilny Odwoławczy z 17 sierpnia 2018 r. (sygn. akt […]; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego ). Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 1 sierpnia 2019 r. skarżący zo- stał wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: sprecyzowanie, czy skarżący kwestionuje również konstytucyjność art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145; dalej: k.c.); wskazanie, jakie konsty- tucyjne prawa lub wolności skarżącego wynikają z powołanych w petitum skargi konstytu- cyjnej wzorców kontroli i w jaki sposób zostały one naruszone przez zakwestionowane prze- pisy; uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów ze wskazanymi pra- wami lub wolnościami skarżącego; doręczenie oryginału lub poświadcz onego za zgodność z oryginałem odpisu i czterech kopii: pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wnie- sienia skargi konstytucyjnej, a także do reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, a także postanowienia Sądu Rejonow ego oraz dokumentu po- świadczającego datę doręczenia postanowienia Sądu Okręgowego. W piśmie procesowym z 19 sierpnia 2019 r. (data nadania) skarżący usunął braki formalne skargi. Skarżący wskazuje, że wykładnia kwestionowanych przepisów, przyjęta w orzecznic- twie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych, zgodnie z którą możliwe jest zasiedzenie przez przedsiębiorstwo energetyczne służebności gruntowej o treści odpowiadającej służeb- ności przesyłu (która została wprowadzona do systemu prawnego dopiero 3 sierp nia 2008 r. przez ustawę z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 116, poz. 731) narusza podstawowe reguły wykładni, pomija wolę ustawodawcy oraz uchybia zasadzie niedziałania praw a wstecz określonej w art. 3 k.c. Skar- żący podkreśla, że retroaktywne stosowanie powyż sz ej wykładni jest niezgodne z zasadą lojalności Państwa względem obywatel i, ponieważ dopuszcz a ona bieg terminu zasiedzenia przeciwko właścicielowi nieruchomości w sytuac ji, w której przed 2008 r. nie przysługiwało mu żadne skuteczne roszczenie mogące przerwać ten bieg. Wskutek powyższego, zdaniem skarżącego, wykładnia Sądu Najwyższego narusza prawo własności, zasady demokratycznego państwa prawnego , proporcjonalności ora z rów- ności. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyj na podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono następujące przepisy: – art. 292 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145; dalej: k.c.) o następującej treści: „ Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy po- lega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności n ieru- chomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio ” ; – art. 172 § 1 k.c. o następującej treści: OTK ZU B/2019 Ts 2/19 poz. 270 3 „ Posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posia- da nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, c hyba że uzy- skał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie) ” ; – art. 285 § 1 i 2 k.c. o następującej treści: „ § 1 . Nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości (nieru- chomości władnącej) prawem, którego treść polega bądź na tym, że właści ciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej zostaje ograniczony w możności dokonywania w sto- sunku do niej określonych działań, bądź też na tym, że właścic ielowi nieruchomości obciążo- nej nie wolno wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości wład- nącej przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności (służebność gruntowa) ” ; „ § 2. Służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nie- ruchomości władnącej lub jej oznaczonej części ” ; – art. 352 § 1 k.c. o następującej treści: „ Kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności ” . 3. Trybunał stwierdza, że skarga konstytucyjna spełnia przesłanki warunkujące prze- kazanie jej do rozpoznania merytorycznego, gdyż: 1) została sporządzona w imieniu skarżącego przez radcę prawnego (art. 44 ust. 1 u.o.t.p. TK); 2) skarżący: a) wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK), albowiem wyrok Sądu Okręgowego w P . Wydział XV Cywilny Odwoławczy z 17 sierpnia 2018 r. (sygn. akt […] ) jest prawomocny i nie przysługują od niego żadne zwykłe środki zaskarżenia ; b) dochowa ł terminu wni esienia skargi konstytucyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK); c) prawidłowo określi ł przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK), wskaz ując , które konstytucyjne prawa i wolności i w jaki sposób – je go zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK) oraz przedstawi ł w tym zakresie stosowne uzasadnienie (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 4 . W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusu- walnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o .t.p.TK, zaś sformu- łowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.