Ts 208/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 listopada 2024 r. Pozycja 24 6 POSTANOWIENIE z dnia 20 czerwca 2024 r. Sygn. akt Ts 208/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym s karg i konstytucyjn ej […] s p. z o.o. z siedzibą w K . o zbadanie zgodności : art. 106 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1050 , ze zm. ; dalej: ustawa o offshore) w zakresie , „ w jakim nakłada obowiązek umorze- nia post ę powania wszczętego przed wejściem w życie ustawy o offshore, uza- leżniając skutek w postaci umorzenia postępowania wyłącznie od organu (jego działania lub braku działania , tj. od czynników zależnych wyłącznie od organu władzy wykonawczej, na które skarżący nie ma żadnego wpływu) , przez co nie- należycie zabezpieczył prawa nabyte i interesy w toku oraz zróżnicował syt ua cję podmiotów w zależności od podjęcia działań (lub ich braku) przez organ władzy wykonawczej ” , z art. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 32 ust. 2 zdanie 1 i 2 oraz art. 64 ust . 2 Konstytucj i Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nada nia skardze konstytucyjnej dalszego biegu . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 18 lipca 202 3 r. (data nadania ) […] sp. z o.o. z siedzibą w K . (dalej: skarżąc a ) , reprezentowan a przez p ełno- mocnik a z wyboru , wystąpi ł a z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postano- wienia w związku z następując ym stan em faktyczn ym . Decyzją z 1 pa ź dziernika 2021 r. ( znak: […] ) Minister Infrastruktury (dalej: minister ) umorzył postępowanie w sprawie wszczętej na podstawie wniosku skarżącej o wydanie pozwolenia na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich dla przedsięwzięcia pod nazwą ,,Zespół morskich farm wiatrowych o maksymalnej łącznej zainstalowanej mocy 550 MW oraz infrastruktura techniczna, pomiarowo - badawcza i serwisowa związania z etapem przygotowawczym realizacyjnym i eksploatacyjnym ”. Ponadto minister ustalił, ż e lokalizacja pr zed sięwzięcia nie odpowiada w całości ob szarowi 46.E.1 z załącznika nr 2 do ustawy offshore – ,, obszary, w granicach których m ogą OTK ZU B/2024 Ts 208/23 poz. 24 6 2 zosta ć zlokalizowane morskie farmy wiatrowe, w odniesieniu do których wytw ó rca e nergii elektrycznej w morskiej farmie wiatrowej może ubiegać się o przyznanie prawa pokrycia ujemnego salda na zasadach określonych w rozdziale 4 ustawy ” . S karżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzj ą z 13 stycznia 2022 r. minister ut rzymał w mocy decyzję z 1 października 2021 r. Wyrokiem z 10 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W . (dalej: sąd I instancji) w sprawie o sygn. akt […] oddalił skargę […] sp. z o.o. z siedzibą w K . na decyzję ministra z 13 stycznia 2022 r. (znak: […] ). Od wyroku sądu I instacji skarżąca zło żyła skargę kasacyjną, która wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2023 r. , sygn. akt […] , została oddalona. Zdaniem skarżącej zask a r ż ony art. 106 ustawy o offshore narusza zasadę równości wobec prawa, zasadę równego traktowania przez władze publiczne, zasadę równej ochrony praw majątkowych, zakaz dyskryminacji, zasad ę pr oporcjonalności, zasad ę lojalności państwa względem obywateli, zasad ę ochrony p r aw nabytych i niezabezpieczenie interesów w toku (art . 2 Konstytucji w zw iązku z art. 3 1 ust. 3, art. 32 ust. 1, a rt . 32 ust. 2 zd anie 1 i 2 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji) . W ocenie skarżącej zast o sowanie zaskarżonego przepisu prowadzi do zróżnicowania syt u acji prawnej podmiotów ubiegających się o wydanie pozwoleń w postępowaniach będących w toku w dniu jego wejścia w życie . Jak wskazuje skarżąca , przepis prowadzi do sytacji, gdy wobec podmiotów znajdujących się w podobnym stanie faktycznym mogą być zastosowane przepisy regulujące w całkowicie odmienny sposób ich prawa i obowiązki (tj. : albo roz s trzygnięcie sprawy w sposób pozytywny lub negatywny – co jednak podlegałoby dalszej merytorycznej weryfikacji na drodze admin is tracyjnej oraz sądowoadmini s tr a cyjnej, albo w spo sób zamykający drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez umorzenie postępowania). Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 3 listopada 2023 r. (którego od- pis został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 13 listopada 202 3 r.) skarżąca została we- zwana do złożenia pełnomocnictwa szczególnego uprawniającego do sporządzenia i wniesie- nia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącej przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna i do dorę- czenia odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem decyzji Ministra Infra- struktury z 1 października 2021 r. oraz wszystkich załączników złożonych wraz ze skargą konstytucyjną. W sporządzonym przez pełnomocnika i wniesionym do Trybunału 20 listopada 202 3 r. (data nadania) piśmie procesowym skarżąca usunęła wskazane wyżej braki formalne skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. Stosownie do art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK Trybunał odmawia nadania dalszego biegu skar- dze konstytucyjnej, jeżeli: – nie spełnia ona wymogów określonych w ustawie i usunięcie braków nie jest możli- we (pkt 1) , – braki, o których mowa w art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, nie zostały usunięte w terminie (pkt 2) , OTK ZU B/2024 Ts 208/23 poz. 24 6 3 – jest ona oczywiście bezzasadna (pkt 3). 2. W niniejszej sprawie podmiotem inicjującym postępowanie jest osoba prawna – spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. 3. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego w obecnym składzie nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej jest niedopuszczalne . Artykuł 79 ust. 1 obowiązującej Konstytucji stanowi, co następuje: „Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na za- sadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji”. Cytowany przepis znajduje się w rozdziale II Konstytucji, zatytułowanym: „Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela”. Tym samym – zachowując konsekwencję termi- nologiczną – zaimek „każdy”, użyty w art. 79 ust. 1 Konstytucji, należy rozumieć jako „każdy człowiek i obywatel”. Rozszerzanie zaimka „każdy” na osoby prawne lub inne podmioty nie- będące „człowiekiem i obywatelem”, zgodnie z dyrektywą wykładni systemowej Konstytucji, jest nieuprawnione. Trybunał w obecnym składzie ma świadomość tego, że w orzecznictwie sądowokon- stytucyjnym od 1997 r. utrwaliło się rozszerzające rozumienie wspomnianego zaimka „każ- dy” , jako obejmującego nie tylko osoby fizyczne, le cz także osoby prawne . Temu stanowisku nie towarzyszy jednakże wnikliwe uzasadnienie prawne. Co więcej, problem ten nigdy nie był przedmiotem głębszej analizy Trybunału Konstytucyjnego. Przyznanie legitymacji skargowej podmiotom niemającym statusu „człowieka i obywatela” następowało niejako „automatycz- nie”, tytułem wcześniejszej praktyki orzeczniczej. Orzekając w sprawie analizowanej skargi konstytucyjnej, w której skarżąc ą jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Trybunał nie podziela stanowiska (prezentowanego we wcześniejszych orzeczeniach – w szczególności w wyroku z 24 lutego 1999 r., sygn. SK 4/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 24 ), że podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi jest nie tylko osoba fizyczna, le cz także osoba prawna. Z aimek „każdy” – ze względu na tytuł rozdziału II Konstytucji – rozumie ć bowiem należy jako „każd ego człowiek a ” (por. : Słownik języka pol- skiego , t. 2, red. J. Karłowicz, A. Kryński, W. Niedźwiedzki, Warszawa 1902, s. 309; Słownik języka polskiego PWN , t. 1, red. M. Szymczak, Warszawa 1984, s. 906 ; Mały słownik języka polskiego PWN , red. E. Sobol, Warszawa 1999, s. 305 ) . Nie jest przy tym argumentem praw- nym okoliczność utylitarna, że rozszerzająca wykładnia art. 79 ust. 1 Konstytucji uzasadniona jest tym, iż szerokie rozumienie tego zaimka „pozwala np. na nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej wniesionej nie tylko przez osobę fizyczną, ale także osobę prawną” (tak w wy - roku w sprawie o sygn. SK 4/98) . Nie sposób przy tej okazji nie zauważyć, że w obowiązują- cej Konstytucji brak jest analogicznych do przewidzianych dla „człowieka i obywatela” pro- cedur, które w zbliżony sposób pozwalałyby na ochronę praw podmiotów zbiorowych. Nie jest jednak dobrym rozwiązaniem w tej sytuacji wtłaczanie niejako „na siłę” podmiotów zbio- rowych w procedury przewidziane dla „człowieka i obywatela”. Oznaczałoby to w praktyce pozakonstytucyjne przyznanie tym podmiotom zbiorowym de facto praw i wolności zastrze- żonych konstytucyjnie tylko dla „człowieka i obywatela”. W ty m stanie rzeczy – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – należało postano- wić jak w sentencji. OTK ZU B/2024 Ts 208/23 poz. 24 6 4 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżąc e j przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niniejsze postanowieni e w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.