Ts 202/25

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 sierpnia 2026 r. Pozycja 116 POSTANOWIENIE z dnia 29 grudnia 2025 r. Sygn. akt Ts 202/25 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J . G . o zbadanie zgodności: 1) art. 4 w związku z art. 7 ust. 4 w związku z art. 8 ustawy z dnia 7 paź - dziernika 2022 r. o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2463, ze zm.) w związku z art. 70 § 3 w związku z art. 52 § 1 pkt 1 ustawy dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465) w zakresie, w jakim „pozwalają one arbitralnie zignorować art. 8 (…) uRJP [:] a) bez sankcji dla Ministra Edukacji lub uzurpatora Ministra Edukacji oraz b) bez zapewnienia ochrony sądowej w rozsądnym terminie wobec «nieaktu» czy «quasi - nieaktu» administracyjnego w sądach administracyjnych, oraz c) pozwalają na inter - pretację przepisów art. 4 w zw. z art. 7 ust. 4 art. 70 § 3 kp w zw. z art. 52 § 1 pkt. 1 kp z jawnym zignorowaniem art. 8 uRJP, jako wyraźnej podstawy ustawowej do odwołania Dyrektora w/w Instytutu”, z art. 45 ust. 1; art. 176 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 7, w związku z art. 24 w związku z art. 65 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 1 ust. 1 zdanie pierwsze oraz art. 1 zdanie drugie Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz Protokołu nr 4 do powyższej Konwencji, sporządzonego w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175/1) w związku z art. 31, art. 2 i art. 32 Konstytucji; 2) art. 3 § 1 - 3 w związku z art. 52 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.) w zakresie, w jakim „brak wyraźnego przepisu nakazu - jącego sądom administracyjnym eliminowanie tzw. nieaktów, quasi - nieaktów i uzurpatorom funkcji publicznej jaką jest osoba, która nie złoży prawi - dłowego ślubowania jako minister, w tym przypadku Minister Edukacji, jak i warunków liczenia terminów w takiej sytuacji i wymogów formalnych skargi do sądu administracyjnego[,] co pozbawia skarżącego realnego prawa do sądu” z art. 45 ust. 1; art. 176 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 7, w związku z art. 24 w związku z art. 65 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 w związku OTK ZU B/2026 Ts 202/25 poz. 116 2 z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji w związku z art. 1 ust. 1 zdanie pierwsze oraz art. 1 zdanie drugie Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz Protokołu nr 4 do powyższej Konwencji, sporządzonego w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175/1); 3) art. 53 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072, ze zm.) oraz art. 89 § 2 i art. 90 § 2 i 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U . z 2023 r. poz. 1093) z art. 30 w związku z art. 42 ust. 2 i 3, w związku z 45 ust. 1 w związku z art. 2, w związku z art. 31, art. 32 Konstytucji w związku z art. 38 w związku z art. 11 i art. 53 Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439) oraz jej Preambułą, p o s t a n a w i a: o dmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 6 września 2025 r. (data nadania) J . G . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, na tle nastę - pującego stanu faktycznego. Minister Edukacji pismem z 9 lutego 2024 r. (znak: […] ), działając na podstawie art. 70 § 3 w związku z art. 52 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 277; dalej: k.p.) oraz art. 4 w związku z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o Instytucie Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymi- liana Marii Kolbego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1409, ze zm.; dalej: u.r.j.p.) odwołał skarżącego ze stanowiska Dyrektora Instytutu Rozwoju Języka Polskiego ze skutkiem na- tychmiastowym (tj. z dniem otrzymania pisma przez skarżącego). Jako powód odwołania wskazał naruszenie przez skarżącego przepisów prawa w związku z zajmowanym przez niego stanowiskiem, skutkujące działaniem na szkodę Instytutu. Po otrzymaniu powyższego pisma skarżący, na podstawie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.) złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie, stosownie do zamieszczonego w piśmie pouczenia wystąpił do Sądu Rejonowego w W . , VIII Wydział Pra- cy i Ubezpieczeń Społecznych z odwołaniem oraz wnioskiem o zabezpieczenie. W odpowiedzi na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Edukacji pismem z 11 marca 2024 r. (znak: […] ) poinformował skarżącego, że odwołanie go ze stanowiska nie jest decyzją administracyjną, lecz czynnością dokonaną w trybie przepisów prawa pracy. Prawidłowym trybem odwoławczym jest złożenie odwołania do właściwego sądu pracy. Na powyższe pismo skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyj- nego w W. W związku ze sformułowanymi w skardze zarzutami i wnioskiem o zmianę za- skarżonego orzeczenia Mini stra Edukacji i uznanie odwołania za niebyłe oraz o uchylenie decyzji Ministra z 9 lutego 2024 r., pełnomocnik skarżącego (autor skargi do WSA), został wezwany do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia, tj. wyjaśnienia, czy jest nim pismo Mi- nistra Edukacji z 9 lutego, czy pismo z 11 marca 2024 r. Jednocześnie pełnomocnik został pouczony o skutku braku odpowiedzi (w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania) po- przez wskazanie, że za przedmiot skargi zostanie uznane pismo z 11 marca 2024 r. Ponieważ OTK ZU B/2026 Ts 202/25 poz. 116 3 w zakreślonym terminie pełnomocnik nie udzielił odpowiedzi, Wojewódzki Sąd Administra- cyjny w W . przyjął, że przedmiotem skargi jest pismo Ministra Edukacji z 11 marca 2024 r. Postanowieniem z 27 listopada 2024 r. (sygn. akt […] ) Wojewódzki Sąd Administra- cyjny w W . odrzucił skargę, stwierdziwszy, że ocena zgodności z prawem powyższego pisma nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Pismo to ma jedynie charakter informacyjny. Skargę kasacyjną skarżącego oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 maja 2025 r. (sygn. akt […] ). Sąd wskazał, że zaskarżona czynność organu nie jest spra- wą administracyjną w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. Sąd meriti nie badał merytorycznie spra- wy w zakresie podniesionych w treści skargi zarzutów, ponieważ zachodziła przesłanka odrzucenia skargi. Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazane przez skarżącego jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało doręczone pełnomocni- kowi skarżącego 7 czerwca 2025 r. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego, zarządzeniem z 6 października 2025 r. (doręczo- nym pełnomocnikowi skarżącego 18 października 2025 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez dokładne wskazanie, które wolności lub prawa skarżącego wyrażone w art. 176 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 7 w związku z art. 24 w związku z art. 65 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji i w jaki sposób – zdaniem skarżącego zostały naruszone przez przepisy zakwestionowane w pkt. I i II skargi konstytucyjnej. Skarżący został zobowiązany także do uzasadnienia zarzutu niezgodności zakwestionowanych w skardze przepisów z konstytucyjnymi wolnościami lub prawami z po- wołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Skarżący odniósł się do zarządzenia w piśmie procesowym z 27 października 2025 r. (data nadania). W swoim piśmie s karżący zarzucił, że zakwestionowane w skardze art. 4 w związku z art. 7 ust. 4 w związku z art. 8 u.r.j.p. w związku z art. 70 § 3 w związku z art. 52 § 1 pkt 1 k.p. pozwalają Ministrowi Edukacji, czy też „uzurpatorowi” tej funkcji (takim określeniem posługuje się skarżący w stosunku do osoby, która odwołała go z funkcji Dyrektora Instytutu) „celowo”, „arbitralnie”, wprost i bez żadnej sankcji zignorować art. 8 u.r.j.p ., który ustanawia przesłanki odwołania Dyrektora Instytutu i w związku z tym, jego zdaniem, jest jedyną pod- stawą odwołania. Zakwestionowane przepisy nie zapewniają przy tym sądowej ochrony przed skutkami takiego „nieaktu” czy też „quasi - nieaktu” (obowiązujące przepisy przewidują jedy- nie kontrolę sądu pracy). W odniesieniu do zakwestionowanych w skardze art. 3 § 1 - 3 w związku z art. 52 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skarżący sformułował zarzut pominięcia prawodawczego przejawiający się brakiem „gwarancji procesowych w zakresie rozpoznania «nieaktu» i uzurpacji funkcji”. Skarżący podniósł, że nie zawierają one „wyraźnego przepisu nakazującego sądom administracyjnym eliminowanie tzw. nieaktów, quasi - nieaktów i uzurpa- torom funkcji publicznej jaką jest osoba, która nie złoży prawidłowego ślubowania jako mini- ster, w tym przypadku Minister Edukacji” (s. 20 skargi). Istotą zarzutu pominięcia sformułowanego w odniesieniu do zakwestionowanych w skardze art. 53 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) oraz art. 89 § 2 i art. 90 § 2 i 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U . z 2023 r. poz. 1093, ze zm.) jest brak „efektywnego” środka ochrony praw człowieka. W skardze konstytucyjnej skarżący, na podstawie art. 79 ust. 1 u.o.t.p.TK, sformuło- wał wniosek o wydanie „środka tymczasowego/zabezpieczenia” polegającego na: „zakazaniu B N . dalszego sprawowania funkcji Ministra Edukacji do czasu złożenia prawidłowego ślu- bowania przed Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej o treści określonej w Konstytucji RP, OTK ZU B/2026 Ts 202/25 poz. 116 4 a nie o treści podobnej, lecz zlewaczałej”; uchylenia „aktu” Ministra Edukacji z 9 lutego 2024 r. (znak: […] ) i stwierdzenia, że jest on „nieważny”, ewentualnie, że „nie istnieje” lub „nie wywołuje skutku odwołania z uwagi na pominięcie właściwej podstawy ustawowej tj. art. 8 [u.r.j.p.]”; ewentualnie „o udzielenie zabezpieczenia poprzez nakazanie dalszego za- trudnienia [skarżącego] przez pracodawcę do czasu prawomocnego zakończenia postępowa- nia na stanowisku Dyrektora Instytutu Rozwoju Języka Polskiego im. świętego Maksymiliana Marii Kolbego”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określo- nych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu norma- tywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą. Zakwestionowany przepis musi więc być podstawą ostatecznego orzeczenia, zaś jego normatywna treść źródłem naruszenia wolności lub praw występującego ze skargą kon- stytucyjną. Skarżący zakwestionował m.in. a rt. 53 u.o.t.p.TK, który ustanawia wymogi formalne skargi konstytucyjnej oraz art. 89 § 2 i art. 90 § 2 i 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U . z 2023 r. poz. 1093, ze zm.; dalej: u.s.n.) odnoszące się do skargi nad- zwyczajnej. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że powyższe przepisy nie były podstawą prawną postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2025 r. (sygn. akt […] ), tj. orzeczenia wskazanego przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Postanowienie to zostało wydane w sprawie skargi skarżącego na pismo Ministra Edukacji z 11 marca 2025 r., a nie w sprawie środków statuowanych tymi przepisami. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna w zakresie, w jakim jej przedmiotem są a rt. 53 u.o.t.p.TK, art. 89 § 2 i art. 90 § 2 i 4 u.s.n. , nie spełnia podstawowego wymogu wynikającego z art. 79 ust. 1 Kon- stytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. 3. Rozpatrywana skarga konstytucyjna nie spełnia także warunków formalnych w za- kresie, w jakim jej przedmiotem są pozostałe zakwestionowane w niej przepisy. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, skargę do Trybunału może wnieść „każdy, czyje wolności lub prawa zostały naruszone”. W związku z tym, art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK zobowią- zuje skarżącego do wskazania naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw (pkt 2) oraz uzasadnienia zarzutu niezgodności zakwestionowanego w skardze przepisu ze wskazaną wol- nością lub prawem z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie (pkt 3). S karżący upatruje uprawnienie do wniesienia skargi w naruszeniu szeregu praw kon- stytucyjnych, do których doszło w dwojaki sposób. Po pierwsze, skarżący twierdzi, że zaskar- OTK ZU B/2026 Ts 202/25 poz. 116 5 żone regulacje umożliwiły Ministr owi Edukacji odwołanie go z funkcji Dyrektora Instytutu z pominięciem podstawy prawnej do wydania takiego rozstrzygnięcia. Po drugie, ustawodaw- ca nie zapewnił mu sądowej kontroli takiego aktu (zdaniem skarżącego nieaktu). Podniesione w skardze zarzuty odwołania skarżącego z funkcji Dyrektora Instytutu bez podstawy prawnej przenoszą ciężar rozważań na płaszczyznę stosowania prawa, która zasadniczo nie mieści się w zakresie działania Trybunału określonego w art. 188 i art. 189 Konstytucji. Sformułowany w skardze zarzut pominięcia legislacyjnego jest natomiast niezasadny. Należy bowiem zauważyć, że sądy administracyjne nie badały aktu odwołania skarżącego z funkcji Dyrektora dlatego, że skarżący nieprawidłowo sformułował przedmiot zaskarżenia. Z uzasadnienia orzeczeń obu sądów wynika, że skarżący, reprezentowany przez profesjonal- nego pełnomocnika w tytule skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W . wskazał, że zaskarża czynność Ministra Edukacji z 11 marca 2024 r., a nie akt odwoła- nia go ze stanowiska Dyrektora Instytutu (tj. pismo z 9 lutego 2024 r.). Sąd, przeanalizowaw- szy skargę i powziąwszy wątpliwości co do przedmiotu zaskarżenia wystosował do pełno- mocnika pismo, w którym wezwał go do jednoznacznego sprecyzowania przedmiotu zaskar- żenia, pod rygorem uznania, że jest nim wskazane w skardze pismo z 11 marca 2024 r. Skar- żący, pomimo świadomości konsekwencji braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie, nie wykonał nałożonego na niego zobowiązania, co zrodziło skutek w postaci uznania przez Wo- jewódzki Sąd Administracyjny w W . , że przedmiotem zaskarżenia jest pismo z 11 marca 2024 r. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w W . postanowieniem z 27 listopada 2024 r. (sygn. akt […] ) odrzucił skargę, stwierdziwszy, że zaskarżone pismo ma charakter informacyjny, w związku z tym jego ocena zgodności z prawem nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W okolicznościach sprawy, w związku z którą skarżący wystąpił do Trybunału wynika zatem, że to powyższa okoliczność, a nie zarzucane w skardze konstytucyjnej pominięcie ustawodawcy było przyczyną braku sądowej kontroli pisma Ministra Edukacji o odwołaniu skarżącego z funkcji Dyrektora Instytutu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę ka - sacyjną skarżącego wskazał , że „akt odwołania skarżącego z zajmowanego stanowiska mógł- by (…) zostać poddany ocenie z punktu widzenia dopuszczalności zaskarżenia takiej czynno- ści do sądu administracyjnego w sytuacji prawidłowego sformułowania przedmiotu zaskarże- nia, odnoszącego się do samego aktu odwołania z 9 lutego 2024 r., a nie do pisma z 11 marca 2024 r., względem którego skarga na mocy art. 3 § 3 p.p.s.a. nie jest dopuszczalna”. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zakwestionowa- ne w skardze przepisy nie naruszają praw skarżącego w taki sposób, w jaki przedstawił on w skardze konstytucyjnej. Analizowany środek prawny nie spełnia więc przesłanek określo- nych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK. 4. Trybunał przypomina także, że zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 79 Kon- stytucji wzorcem kontroli dla zakwestionowanych w skardze ustaw i innych aktów norma- tywnych mogą być wyłącznie przepisy ustawy zasadniczej. Z tego względu przywołane w skardze przepisy Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawo- wych Wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz Protokołu nr 4 do po- wyższej Konwencji, sporządzonego w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175/1) oraz Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439) należy uznać za niedopuszczalne wzorce kontroli. W tym zakresie analizowana skarga nie spełnia podstawowej przesłanki wynikającej z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanej w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. OTK ZU B/2026 Ts 202/25 poz. 116 6 Wskazane okoliczności są – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawami odmowy nadania dalszego biegu rozpatrywanej skardze konstytucyjnej. 5. Ze względu na odmowę przekazania skargi do merytorycznej oceny wniosek o wy - danie „środka tymczasowego/zabezpieczenia” stał się bezprzedmiotowy. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.