Ts 19/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 czerwca 2020 r. Pozycja 164 POSTANOWIENIE z dnia 13 marca 2020 r. Sygn. akt Ts 19/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: J ulia Przyłębska , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A P w sprawie zgodności: art. 1 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 7 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie w yż- szym w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2011 r. (Dz. U. N r 164 , poz. 1365, ze zm. ) w związku z art. 92 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Ko- deks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 ) z art. 32 u st. 1 i 2 w związ ku z art. 67 ust. 1 i art. 84 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 lutego 2019 r. (da ta nadania ) A P (dalej: skarżąca) wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w C . decyzjami z 13 lipca 2016 r. (n r [ … ] ) ustalił dla wskazanych nauczycieli akademickich, zatrudnion ych u skarżącej na podstaw ie umów o pracę , podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne : emerytalne, rentowe, wypadkowe, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Św iadczeń Pra- cowniczych za okres y pobierania wynagrodzenia za nieobecności w pracy z powodu c horoby, macierzyństwa i opieki. Decyzje uzasadniono tym, że za czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy nauczyciel akademicki zachowuje prawo do wynagrodzenia, kt óre podlega oskład- kowaniu, nie ma natomiast prawa do zasiłków z ubezpieczenia społecznego. O d powyższych decyzji skarżąca złożyła odwołania . Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubez - pieczeń Społecznych w C . w wyroku z 28 lutego 2017 r. (sygn. akt [ … ] ) zmienił zaskarżone decyzje w części , tj. w ten sposób, że od kwot wskazanych jako podstawa wymiaru składek nie ma obowiązku opłacania składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowni- czych . W pozostałym zakresie oddalił. Skarżąca złożyła apelację do Sądu Apelacyjnego w K . III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, któr y oddalił ją wyrokiem z 12 lipca 2018 r. (sygn. akt [ … ] ). OTK ZU B/2020 Ts 19/19 poz. 164 2 Zarządzeniem z 28 listopada 2019 r. (doręczonym pełnomocnikow i skarżącej 6 grud- nia 2019 r.) sędzia Trybun ału Konstytucyjnego w ezwał skarżącą do usunięcia b r aków for- malnych skargi przez : doręczenie poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii wszyst- kich decyzji ZUS z 13 lipca 2016 r. wraz z trze ma kopiami, wyroków pierwszej i drugiej in- stancji oraz koperty st anowiącej załącznik do skargi, a także wskazania wolności lub praw podmiotowych skarżącej wywodzących się z art. 67 ust . 1 i art. 8 4 Konstytucji, które zostały naruszone przez zakwestionowane przepisy wraz ze wskazaniem sposobu ich naruszenia. W piśmie pr ocesowym z 13 grudnia 2019 r. (data nadania) skarżąca odnio sł a się do zarządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego . Skarżąca twi e rdzi, że doszło do naruszenia zasady państwa prawnego i sprawiedliwo- ści społecznej (art. 2 Konstytucji) oraz równego traktow ania i zakazu dyskryminacji (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji) . U czelnia niepubliczna, jako podmiot finansowany ze środków wła- snych , p onosi koszty zatrudnienia pracownika, także w okresie nie świadczenia przez niego pracy. W konsekwencji uczelnie niepubliczn e ponosiły wyższe koszty działalności, niż uczel- nie publiczne bądź zwykli „pracodawcy”, gdyż miały obowiązek odprowadzania odpowied- n ich składek z wynagrodzenia pracownika, pokrywając je z e środków własnych u czelni. Zda- niem skarżącej , skoro nauczycielom nie przysługiwały świadczenia z ubezpieczeń społecz- nych, to powinni oni zostać zwolnieni z obowiązku odprowadzania na nie składek, bądź po- winni odprow adzać je w niższej wysokości. W przeciwnym przypadku stają się oni płatnika- mi „netto” tych składek, a to stan owi dyskryminację w stosunku do pozostałych pracowni- ków. N aruszona została również – zdaniem skarżącej – zasada równego dostępu do z abezpie- czenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę (art. 67 ust. 1 Kon- stytucji) . Uczelnie niepubliczne zostały potrakto wane w sposób mniej korzystny ( nierówny) w stosunku do uczelni publicznych i innych pracodawców. W ocenie skarżącej u stawodawca skonstruował system ubezpieczeni a społecznego w razie choroby i macierzyństwa w ten spo- só b, że w istocie wszelki e koszty funkcjonowania systemu w przypadku obywateli zatrudnio- nych na stanowisku wykładowcy akademickiego w ucze lni niepublicznej zostały przez usta- wodawcę przeniesione na tę uczelnię (instytucję prywatną), bez jednoczesnego zapewni enia jej jakiegokolwiek systemu pozyskiwania środków na ten cel. N aruszono tym również zasadę równego obciążenia ciężarami i świadczenia mi publicznymi (art. 84 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 li stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz . U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o. t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w po czątkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadan iu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okolicznośc i, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do o ceny merytorycznej. 2.1. Skargę sporządził radca prawny , który przedłożył stosowne pełnomocnictwo szczególne. 2.2. P rz ysługująca skarżącej droga prawna została wyczerpana , ponieważ od wyroku Sądu Apelacyjnego w K . III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społeczn ych z 12 lipca 2018 r. (sygn. akt [ … ] ), oddalającego apelację , nie przysługuje żaden zwyczajny środe k zaskarżenia. OTK ZU B/2020 Ts 19/19 poz. 164 3 2.3. Skarżąca dochował a trzymiesięcznego termin u do wniesienia skargi zastrze - żonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, gdyż p owyższe orzeczenie wr az z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi 2 listopada 2018 r., a skarga została złożona w Trybunale 1 lu te - go 2019 r. (data nadania). 2.4. P rawidłowo został określony przedmiot kontroli, tj. art. 154 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o sz kolnictwie wyższym w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2011 r. (Dz. U. N r 164 , poz. 1365, ze zm. ) w związku z art. 92 ustawy z dnia 26 czerwca 1 974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 , ze zm. ) . Przepi s y te był y podstawą prawną rozstrzygnięć, w k tórych orzeczono o prawach skar żącej. 2.5. Zakwestionowan emu w skardze przepis owi skarżąca zarzu cił a naruszenie zasad konstytucyjnych : równości i zakazu dyskryminacji (art. 32 ust . 1 i 2 Konstytucji), równego dostępu do zabezpieczenia społecznego w ra zie niezdolności do pracy ze względu na chorobę (art. 67 ust. 1 Konstytucji) oraz równego obciążenia ciężarami i świadczeniami publicznymi (art. 84 Konstytucji ), a także zasady państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji). 2.6. Skarż ąca wskazał a , w jaki sposób – jej zdaniem – zakwestionowany w skardze przepis narusz a powyższe praw a . Stwierdziła , że przepis ten, za czas niezdolności do pracy z powodu choroby w związku z macierzyństwem oraz w związku ze sprawowaniem opieki nad czł onkiem rodziny, przyznaje nauczycielowi akademickiemu jedynie prawo do wypłacanego przez uczelnię wyższą wyn agrodzenia, a nie do zasiłków z ubezpieczenia społecznego. W konsekwencji to skarżąca ( jako podmiot niepubliczny) zostaje zobowiązana do wypłacenia z włas nych środków świadczeń na rzecz obywateli w okresie ich niezdolności do pracy z powodu choroby lub mac ierzyństw a, a nie Skarb Państwa (tj. Zakład Ubezpieczeń Społecznych), który gromadzi od obywateli na świadczenia te składki. 3. W związku z powyższym i z ważywszy na to, że sformułowane przez ska rżącą za- rzuty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał – na po dstawie art. 61 u st. 2 u.o.t.p. TK – posta- nowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.