Ts 162/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 5 listopada 2020 r. Pozycja 352 POSTANOWIENIE z dnia 25 sierpnia 2020 r. Sygn. akt Ts 162/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: M ichał Warciński – przewodniczący Justyn Piskorski – sprawozdawca Julia Przyłębska , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na punkt dr ugi postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 19 lutego 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konsty - tucyjnej M. S., A. S. i E. Ś. S. w pozostałym zakresie , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZA SAD NIENI E W s kardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 17 października 2018 r. (data n adania) M. S., A. S. oraz E. Ś. S. (dalej: skarżący), reprezentowani przez adwo - kata ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, zakwestionowali zgodność a rt. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nie - ru chomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090, ze zm. ; dalej: ustawa rekompensacyjna ) w zakresie, w jakim ogr ani cza możliwość przyznania rekompensaty tylko do osób mających miejsce zamieszkania poza obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. N r 36 , poz. 175 , ze zm. ). Postanowieniem z 19 lutego 2020 r. Trybunał Konstytucyjny : w punkcie pierwszym – na dał skardze konstytucyjnej dalszy bi eg w zakresie, w jakim kwestionuje zgodność art. 2 pkt 1 ustawy rekompensacyjnej z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji; w punkcie drugim – odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie. Zdaniem Trybunału s kar ga konstytucyjna spełnia wymagania określone w ustawie i nie jest oczywiście bezzasadna, poza częścią, w jakiej skarżący kwestionują zgodność przedmiotu kontroli z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i pod - stawowych wolności, s por ządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (zwanej w złożonej OTK ZU B/2020 Ts 162/18 poz. 352 2 skardze Europejską Konwencją Praw Człowieka; Dz. U. z 1995 r. nr 36 poz. 175 , ze zm. ) , albowiem w tym zakresie skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 79 ust. 1 Kon - stytucji, zgodnie z któr ym skarga przysługuje tylko w przypadku naruszenia wolności lub praw określon ych w ustawie zasadniczej . Na to postanowienie , skarżący – reprezentowani przez tego samego pełnomocnika – pismem z 12 marca 2020 r. (data nadania) wnieśli zażalenie , domagając si ę n adania dalszego biegu skardze konstytucyjne j w całości. Zdaniem skarżących wzorcem kontroli w trybie skargi konstytucyjnej mogą być nie tylko przepisy Konstytucji, lecz także przepisy aktów prawa międzynarodowego. Na p otwierdzenie swojego stanowiska ska rżą cy powołali się również na pogląd prawny wyrażony w wyroku Trybunału z 10 lipca 2000 r., sygn. SK 21/99 ( OTK ZU nr 5/2000, poz. 144 ). Treść kwestionowanego art. 2 pkt 1 ustawy rekompensacyjnej jest następująca: „ Prawo do rekompensaty przysługuje właści cie lowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polsk iej w rozumieniu przepisów (…)”. Trybunał Konstytucyjny zważył , co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) , skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Kon - stytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytu cyjnej dalszego biegu. Trybunał w składzie trzech sęd ziów rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 li t. c w zw iązku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim , czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu . W orzecznictwie Trybunału Konstytu cyjnego wielokrotnie podkreślano, iż naruszenie norm prawa międzynarodowego – chociażby wyrażały one konkretne podmiotowe prawa jed nostki – nie może stanowić podstawy skargi konstytucyjnej. Wzorzec kontroli w postępo - waniu zainicjowanym wniesieniem skargi, stanowić mogą wyłącznie normy konstytucyjne. Jak bowiem stanowi art. 79 ust. 1 Konstytucji, wolności lub prawa, których ochrony – w dro - dze skargi konstytucyjnej – domagają się skarżący, muszą mieć swoje źródło w samej ustawie zasadniczej. Wynika to jednoz nacznie z użytego w art. 79 ust. 1 Konstytucji zwrotu „konsty - tucyjne woln ości lub prawa” (zob. wyroki TK z : 8 czerwca 1999 r., sygn. SK 12/98 , OTK ZU n r 5/1999, poz. 96; 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2; 11 paź - dziernika 2016 r., sygn. SK 28/15, OTK ZU A/2016, poz. 79 oraz postanowienie TK z 5 lipca 2011 r., sygn. SK 3/10, OTK ZU nr 6/A/2011, poz. 64). W przywołanym w zażaleniu wyroku z 1 0 lipca 2000 r. (sygn. SK 21/99, OTK ZU 5/2000, poz. 144 ) Trybunał podkreślił, że użyte w art. 79 ust. 1 Konstytucji pojęcie konsty - tucyjne wolności lub prawa „obejmuje także prawa człowieka i obywatela uregulowane w podstawowych aktach prawa międzynarodowego, tzn. w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych czy w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności wtedy, gdy obywatel przywołałby takie standardowe prawo uregulowane w jednym z cytowanych aktów, które jednocześnie jest uregulowane w naszej konstytucji” (zob. przywołane w tym wyroku poglądy doktryny). Try - bu nał wyjaśnił również wówczas , że art. 79 ust. 1 Konstytucji jednoznacznie stanowi o wno - szeniu skargi w sprawie „ zgodności z K onstytucją”, dlatego p odstawą skargi konstytucyjnej może być wyłącznie zarzut naruszenia konstytuc yjn ych praw i wolności skarżącego, a więc OTK ZU B/2020 Ts 162/18 poz. 352 3 takich, które sformułowane zostały bezpośrednio w ustawie zasadniczej i z tych m.in. wzglę - dów postępowanie to zostało umorzone w zakresie, w jakim skarga kwestionowała zgodność przedmiotu kontroli z przepisami a któw prawa międzynarodowego. Z perspektywy art. 79 ust. 1 Konstytucji unormowanie podstawowych praw i wolności człowieka zarówno w wybranych aktach prawa międzynarodowego, jak i w przepisach polskiej Konstytucji oznacza , że w postępowaniu zainicjowanym wn i esieniem skargi konsty - tucyjnej, przepisy prawa międzynarodowego mogą służyć wzmocnieniu argumentacji uzasa - dnienia niezgodności przedmiotu kontroli z wolnościami lub prawami wyrażanymi w nor - mach polskiej ustawy zasadniczej. Badana s karga konstytucyjna nie z awiera argumentów przemawiających za odstą - pieniem od poglądów prawnych wyrażanych we wskazanym wyżej jednolitym i ugrunto - wanym orzecznictwie Trybunału, które stanowi dla kolejnych składów orzekających – zwła - szcza na etapie wstępnego rozpoznania skargi – w ią żącą dyrektywę interpretacyjną. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.