Ts 152/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 6 lipca 2020 r. Pozycja 205 POSTANOWIENIE z dnia 12 marca 20 20 r. Sygn. akt Ts 152/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.R. w sprawie zgodności: art. 394 § 1 , art. 44, art. 52 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks po- stępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm. ) z art. 2, art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protoko- łem nr 2 (Dz. U. z 1993 r . Nr 61 poz. 284, ze zm.), p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . UZASADNIENI E 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej d o Trybunału Konstytucyjnego 10 październi- ka 2 018 r. (data nadania), A.R. (dalej: skarżąc a ) wystąpił a z żądaniem na tle następującego stanu faktycznego . Wyrokiem z 12 grudnia 2017 r. (sygn. akt […] ) Sąd Rejonowy w C. oddalił powódz- two skarżącej w sprawie wynagrodzenia za pracę, skierowane przeciwko jej byłemu praco- dawcy Sądowi Okręgowemu w C. (dalej: Sąd Okręgowy). Od powyższego wyroku skarżąca wniosła apelację do Sądu Okręgowego. Postanowieniem z 7 czerwca 2018 r. (sygn. akt […] : dalej: postanowienie Sądu Apela- cyjnego ) Sąd Apelacyjny w K. (dalej: Sąd Apelacyjn y) wyłączył od orzekania w sprawie wszystkich sędziów S ądu Okręgowego. Orzeczenie to wydano na żądanie sędziów orzekają- cych w Sądzie Okręgowym, którzy wskazali na łączące ich relacj e ze skarżącą, wynikają ce z faktu, że przez wiele lat orzekała ona w tym sądzie. Od powyższego postanowi enia skarżąca wniosła zażalenie. Trybunał ex officio ustalił, że powyższe zażalenie zostało odrzucone postanowieniem Sądu Apelacyjnego z 11 paź dziernika 2018 r. (sygn. akt […] ) . OTK ZU B/2020 Ts 152/18 poz. 205 2 2. Zdaniem skarżącej do naruszenia jej konstytucyjnych wolności lub praw doszło „poprzez brak możliwości zaskarżenia i dokonania kontroli przez sąd drugiej instancji zasad- ności postanowienia o wyłączeniu sędziów od orzekania na podstawie art. 52 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego i wyznaczenia przez sąd przełożony do rozpoznania sprawy innego sądu na podstawie art. 44 Kodeksu postępowania cywilnego, a także rozpoznanie sprawy w trybie art. 44 Kodeksu postępowania cywilnego na posiedzeniu niejawnym i możliwość roz- poznania sprawy w try bie art. 52 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego na posiedzeniu nie- jawnym” . W związku z powyższym jak wskazuje skarżąca została ona pozbawiona prawa do sądu. 3. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 2 2 listopada 201 9 r. skarżąca zo- stała wezwana do usunięcia brak u formaln ego skargi konstytucyjnej przez doręczenie orze- czenia wydanego w wyniku roz poznania zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Apelacyj- nego. Skarżąca w piśmie z 10 grudnia 2019 r. ustosunkowała się do powyższego wezwania. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie na- dania skardze dalszego biegu, gd y nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono : a) art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 201 8 r. poz. 1 3 60, ze zm.; dalej: k.p.c.) regulujący kwestię dopuszczalności zażaleń na postanowienia oraz zarządzenia wydane w sądzie pierwszej instancji ; b) art. 44 k.p.c. w myśl którego jeżeli sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy lub p odjąć innej czynności, sąd nad nim przełożony wyznaczy na posiedze- niu niejawnym inny sąd; c) art. 52 § 2 k.p.c. stosownie do którego postanowienie w przedmiocie wyłączenia sę- dziego wydaje sąd w składzie trzech sędziów zawodowych po złożeniu wyjaśnienia prz ez sę- dziego, którego wniosek dotyczy. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejaw- nym. 4 . Trybunał , odnosząc się do zakwestionowanego art. 394 § 1 k.p.c. , przypomina, że na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK do skutecznego wniesienia skargi konstytucyjnej niezbędne jest uzyskanie ostatecznego orzeczenia w wyniku wyczerpa- nia drogi prawnej (zob. postanowienie TK z 22 lutego 2016 r., sygn. Ts 172/15, OTK ZU B/2016, poz. 155). Obowiązek wyczerpania drogi prawnej nabi era szczególnego znaczenia w sytuacji, w której skarżący kwestionuje brak możliwości wniesienia danego środka zaskarże- nia. W takim przypadku, w celu uprawdopodobnienia rzeczywistego naruszenia wolności lub praw, skarżący musi ponad wszelką wątpliwość wykaz ać, że w kwestionowanym zakresie doszło do zamknięcia drogi sądowej. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału, nie- wystarczające jest wskazanie, że przepisy zaskarżonej regulacji ustawowej nie przewidują możliwości wniesienia środka zaskarżenia . Dla potwierdzenia naruszenia przysługujących skarżącemu wolności lub praw niezbędne jest uzyskanie ostatecznego orzeczenia, które będzie OTK ZU B/2020 Ts 152/18 poz. 205 3 potwierdzało, że droga sądowa jest wyłączona (zob. wyrok i TK z: 11 października 2016 r., sygn. SK 28/15, OTK ZU A/2016, poz . 79 oraz 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35) . W analizowanej sprawie skarżąc a nie wywiązał a się z tego obowiązku. W uzasadnie- niu skargi konstytucyjnej wskaz ała , że wniosła ona zażalenie na postanowienie Sądu Apela- cyjnego, lecz „do dnia wniesienia skargi konstytucyjnej […] nie otrzymała z Sądu Apelacyj- nego w K. informacji co do biegu wniesionego przez nią zażalenia”. Do pisma z 10 grudnia 2019 r. skarżąca w odpowiedzi na zarządzeni e sędziego Trybunału z 22 list opada 2019 r. do- łączyła postanowienie Sądu Apelacyjnego w K. z 11 października 2018 r. (sygn. akt […] ) o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego . Z powyższego wynika, że skarżą- ca w dniu wnies ienia skargi konstytucyjnej nie dysponowała ostatecznym rozstrzygnięciem w rozumieniu art. 79 Konstytucji, a tym samym skarga nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p. TK. W związku z powy ższym należy uznać, że skarga, w przedmiotowym zakresie, nie spełnia wymogów formalnych przewidzianych w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, co na pod- stawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK uzasadnia odmowę nadania jej dalszego biegu. 5 . Odnośnie, pozostałych zakwestionowanych przepisów, tj. art. 44, art. 52 § 2 k.p.c. Trybunał stwierdza, że zarzuty ich dotyczące nie zasługują na uwzględnienie . Zdaniem skarżącej powyższe przepisy uniemożliwiają w sposób właściwy ustalenie przez sąd orze kający, czy faktycznie zachodzi podstawa do wyłączenia sędziego oraz przeka- zania spraw y innemu równorzędnemu sądowi. Podnosi, że w związku z rozpoznawaniem po- wyższych kwestii na posiedzeniu niejawnym nie mo gła przedstawić swoich racji. Wskazuje, że w praktyce instytucja wyłączenia sędziego jest często nadużywana przez samych sędziów. Trybunał przypomina, że instytucja wyłączenia sędziego (zarówno z urzędu, jak i na wniosek) w równej mierze służy zapewnieniu realnej bezstr onności sądu, jak i umacnianiu autorytetu wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (zob. wyrok TK z 20 lipca 2004 r., sygn. SK 19/02, OTK ZU nr 7/A/2004, poz. 67). Ewentu- alny zarzut dotyczący powyższej regulacji mógłby doty czyć tego, że nie pozwala ona wyłą- czyć sędziego , w stosunku do którego istnieją wątpliwości, co do jego bezstronności (zob. wyrok TK z 24 czerwca 2008 r., P 8/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 84). S karżąca de facto kwestionuje to , że w jej sprawie doszło do wyłączenia sędziów, co do których zdaniem sądów orzekających w jej sprawie zachodziła obawa bezstronności . Trybunał podkreśla, wyłączenie powyższych sędziów, a w konsekwencji przekazanie sprawy do innego sądu, nie skutkowało naruszeniem jej prawa do sądu. Jej sprawa w dalszym ciągu jest rozpoznana przez sąd po- wszechny. W związku z powyższym należy uznać, że skarga, w przedmiotowym zakresie jest oczywiście bezzasadna co na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK uzasadnia odmowę na- dania jej dalszego bieg u. 6 . Niezależnie od powyższego s karżąca jako jeden z e wzorców kontroli wskazała art. 13 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełn ionej Proto- kołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284, ze zm.). Trybunał stwierdza , że zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji wzorcami kontroli skargi konstytucyjnej mogą być jedynie przepisy Konstytucji wyrażające prawa lub wolności skarżą- cego. Badanie pr zez Trybunał aktów normatywnych pod kątem zgodności z aktami prawa międzynarodowego jest niedopuszczalne, dlatego zarzut niezgodności z przepisami Konwencji musi pozostać bez rozpoznania (zob. wyroki z: 17 grudnia 2003 r., sygn. SK 15/02, OTK ZU nr 9/A/200 3, poz. 103; 7 marca 2005 r., sygn. P 8/03, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 20; 20 listo- OTK ZU B/2020 Ts 152/18 poz. 205 4 pada 2007 r., sygn. SK 57/05, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 125 oraz 6 października 2009 r., sygn. SK 46/07, OTK ZU nr 9/A/2009, poz. 132; postanowienia z: 13 października 2011 r., sygn. Ts 204/09, OTK ZU nr 6/B/2011, poz. 424; 19 października 2011 r., sygn. Ts 45/11, OTK ZU nr 2/B/2013, poz. 151; z 21 grudnia 2011 r., sygn. Ts 286/11, OTK ZU nr 3/B/2012, poz. 306). POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o. t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia po- stanowienia w terminie 7 d ni od daty jego doręczenia