Ts 150/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 października 2020 r. Pozycja 307 POSTANOWIENIE z dnia 30 lipca 2020 r. Sygn. akt Ts 150/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Ł. P. w sprawie zgodności : § 14 ust. 1 pkt 3 w zw iązku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwo- ści z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielo nej z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801) , z art. 64 ust. 2 w zw iązku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: nada ć skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASAD N I E NI E 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 4 października 2019 r. (data nadania), Ł. P. (dalej: skarżący) wystąpił z żądaniem stwierdzenia niezgodności § 14 ust. 1 pkt 3 w zw iązku z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielo nej przez adw okata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801), z art. 64 u st. 2 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej na tle następu- jącego stanu faktycznego. Działając w char akterze adwokata wyznaczonego z urzędu , s karżący wykonywał ob- ow ią zki pełnomocnika w sprawie rozpoznawanej w pierwszej instancji prz ed Sądem Rejono- wym w L . z siedzibą w Ś. IV Wydział Rodzinny i Nieletnich . Postanowieniem z 1 marca 2018 r., sygn. akt […] , Sąd ten przyznał skarżącemu od Skarbu Państwa kwotę 240 zł plus p odatek VAT tytułem wynagrodzenia za reprezentację. Skarżący wskazał , że w ramach czyn- ności adwokackich w pierwszej instancji sporządził także apelację , w której wniósł m.in. o zmia nę orzeczenia sądu pierwszej instancji w sprawie przyznania mu wynagrodzenia za reprezentację w kwocie 2479,68 zł brutto . Postanowieniem z 24 maja 2019 r., sygn. akt […] , Sąd Okręgowy w L. III Wydział Cywilny Rodzinny oddalił apelację w części dotyczącej wynagrodzenia dla pełnomocnika za reprezentację przed sądem pierwszej instan cji. Sąd odwoławczy przyznał jednocześnie skar- OTK ZU B/2020 Ts 150/19 poz. 307 2 żącemu wynagrodzenie w kwocie 180 zł plus podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pr zed sądem drugiej instancji . Na tym tle skarżący wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego ze skarg ą konstytucyjną kwestionując konstytucyjność przepisów dotyczących ponoszenia przez Skarb Państwa kosz- tów nieopłaconej pomocy prawnej udzielo nej z urzędu w zakresie, w jakim przewidują one stawkę maksymalną opłaty za czynności adwokackie w sprawach z dziedzi ny ochrony zdro- wia psychicznego w wysokości 240 zł plus podatek VAT . Skarżący zarzuca kwestionowanym przepisom naruszenie przysługującego mu praw a majątkowego w postaci prawa do godnego wynagrodzenia za wykonaną pracę , które wywodzi z art. 64 ust. 2 w zwią zku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji. 2 . Zarządzeniem sędziego T rybunału K onstytucyjnego z 12 grudnia 2019 r. skarżący został wezwany – pod rygorem odmówienia nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej – do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni od doręczenia zarządzenia . Zarzą- dzenie doręczono skarżącemu 27 grudnia 2019 r. , zaś skarżący odniósł się do niego pismem procesowym z 3 stycznia 2020 r. ( data nadania). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust . 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 , ze zm. ; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejaw- nym. A rt. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK stanowi natomiast, że jeżeli skarga konstytucyjna spełnia wy- magania przewidziane w ustawie, Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze dalszego biegu. Jeśli zaś nie spełnia wymagań przewidzianych w ustawie, a usunięcie braków jest moż- liwe, to w myśl art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK wyznaczony sędzia Trybunału wydaje zarządzenie, w którym wzywa do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia . 2. W w yniku przeprowadzenia rozpoznania wstępnego Trybunał ustalił, że skarga konstytucyj na spełnia warunki nadania jej dalszego biegu , wskazane w Konstytucji oraz w u.o.t.p.TK. 2.1. Zgodnie z art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK s karga konstytucyjna została sporządzona i wniesiona przez skarżącego , który jest wpisan y na listę adwokatów Izby Adwokacki ej w L. pod numerem 1065 , według stanu na dzień wniesienia skargi . Pismo procesowe w odpowie- dzi na wezwanie do usunięcia braków sporządzone zaś zostało przez adwokata z wyboru, na podstawie dołączonego do skargi pełnomocnictw a szczególnego z 3 stycznia 2020 r . 2.2. Skarżący wyczerpał drogę prawną i wskazał ostateczne rozstrzygnięcie wydane w jego sprawie, tj. postanowienie Sądu Okręgowego w L. III Wydział Cywilny Rodzinny z 24 maja 20 19 r., sygn. akt […] , od którego nie przysługuje żaden zwykły środek odwoław- c zy. Skarżący poinformował także, że nie wystąpił w tej spraw ie z żadnym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. D ołączył poświadczone za zgodność z oryginałem odpisy uzyskanych rozstrzygnięć potwierdzające wyczerpanie drogi prawnej . 2.3. S tosownie do art. 53 u st. 1 pkt 5 u.o.t.p.TK, skarżący udokumentował, że osta- teczne orzeczenie otrzymał 8 lipca 2019 r. S kargę konstytucyjną wniósł natomiast 4 paździer- nika 2019 r., a więc z dochowaniem terminu wskazanego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK . OTK ZU B/2020 Ts 150/19 poz. 307 3 2.4. Skarżący prawidł owo ok reślił przedmiot kontroli, tj. § 14 ust. 1 pkt 3 w zw iązku z § 4 ust. 2 rozporządz enia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w spra- wie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielo nej przez adwokata z urzędu ( Dz. U. z 2015 r. poz. 1801), s t anowiący podstawę ostatecznego rozstrzy- gnięcia, na tle którego sformułowana została skarga konstytucyjna. 2.5. Skarżący terminowo odniósł się do wydane go na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p. TK zarządzenia sędziego Trybunału , w którym wezwany został do usunięcia braków . Zarzą- dzenie doręczono skarżącemu 27 grudnia 2019 r., ten zaś odniósł się do niego pismem proce- sowym z 3 stycznia 2020 r. (data nadania). 3. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK , skarga konstytucyjn a w inn a zawierać wskazanie, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone, a także uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżąceg o, z powołaniem argu- mentów lub dowodów na jego poparcie. Skarżący przedstawił istot ę problemu konstytucyjne- go wskazując, że w jego ocenie powstaje nieadekwatnoś ć przyznawanego przez zaskarżony przepis wynagrodzenia – przewidzianego z a czynności adwokata z urzędu – wobec nakład u pracy w sprawach z zakresu ochrony zdrowia psychicznego. Zarzut n aruszenia konstytucyj- nych praw i wolności został zaś uzasadniony w skardze opinią skarżącego , że koncepcja ograniczania wysokości wynagrodzenia za pomoc prawną w sprawa ch z zakresu ochrony zdrowia psychicznego jest błędna i narusza prawo adwokata wyznaczonego z urzędu do god- nego wynagrodzenia za wykonaną pracę. 4. Trybunał zwrócił uwagę, iż w petitum skargi sformułowany został zarzut, że kwe- stionowane przepisy naruszaj ą gwarantowaną konstytucyjnie ochronę praw majątkowych w taki sposób, że przerzuc ają obowiąz e k ponoszenia faktycznych kosztów świadczenia po- mocy prawnej w sprawach z zakresu ochrony zdrowia psychicznego na ustanawianych z urzędu pełnomocników . Wielkość fak tycznie poniesionych kosztów świadczenia pomocy prawnej skarżąc y ustal ił w kwocie przekraczającej wynagrodzenie przewidziane w zakwe- stionowanym przepisie , któr ego prawidłowe zastosowanie zostało stwierdzone postanowie- niem sąd u odwoławczego . Koszt świadczen ia pomocy prawnej w zakresie przekraczającym maksymalną stawkę wynagrodzenia za wykonaną pracę został w tych okolicznościach prze- niesiony na skarżącego. Ocena , czy sformułowany i uzasadniony w ten sposób zarzut ponie- sienia kosztu reprezentacji przez pełnom ocnika z urzędu jest adekwatny – względem wskaza- nego w skardze wzorca , gwarantującego ochronę własności i innych praw majątkowych – wykracza poza zakres kontroli wstępnej i wymaga przeprowadzenia merytorycznej analizy wniesionej skargi . 5 . W związku z po wyższym oraz zważyws zy na to, że sformułowane przez skarżącego w petitum skargi zarzuty nie są oczywiście bezzasad ne, Trybunał Konstytucyjny – na po dsta- wie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.