Ts 148/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 września 2020 r. Pozycja 27 2 POSTANOWIENIE z dnia 4 czerwca 2020 r. Sygn. akt Ts 148/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Parafii Rz ymsko - K atolickiej w P . w sprawie zgodności: art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z art. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 196 4 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, ze zm.) w zakresie, w jakim: – „umożliwiają nabycie przez zasiedzenie służebn ości przesyłu w dobrej wierze w przypadku braku decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nie ruchomości [Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.], art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gr untami i wywłaszczaniu nieru - chomości [Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.] lub art. 124 ust. 1 usta wy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [Dz. U. z 2018 r. poz. 2204, ze zm.], w sytuacji gdy właściciel nie mógł dysponować swoją n ieruchomością bezprawnie wywłaszczoną przez Państwo PRL, a następnie zwróconą właścicielowi w wyniku postępowania r egulacyjnego zgodnie z ustawą z [dnia] 17 maja 1989 r. o stosunku Pań stwa do Kościoła Katoli - ckiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 201 9 r. poz. 1347, ze zm.)” ; – „umożliwiają doliczenie posiadania przez przedsiębiorstwa energetyczne wykonywanego przed dniem 3 sierpnia 2008 r., do okresu korzystania przez przedsiębi orcę przesyłowego z trwałego i widocznego urządzenia w sposób odpowiadający służebności przesyłu po dniu 3 sierpnia 2008 r., po trzebnego do nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie z pominięciem zawiesz - enia biegu zasiedzenia służebności przesyłu na nieruchomości skarżące[j], które[j] przywrócono własność w ywła szczonej nieruchomości po przemia - nach ustrojowych Państwa Pols k iego po 1989 r., zgodnie z ustawą z [dnia] 17 maja 1989 r. o stosunku Pań stwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczy - pospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347, ze zm.), a który to właściciel został pozbawiony możliwości dochodzenia zwrotu własności swojej nieru - chomości z uwagi na obowiązujące przepisy prawne w PRL oraz uwarun - kowania polityczne, co skutkowało zawieszeniem biegu zasie dzenia służe - bności gruntowych a następnie służebności przes yłu do czasu przywrócenia własności bądź przyznania nieruchomości zamiennej w postępowaniu regulacyjnym przed Komisją Majątkową” OTK ZU B/2020 Ts 148/19 poz. 27 2 2 z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 - 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 września 2019 r. (data nadania) Parafia Rzymsko - Katolicka w P . (dalej: skarżąca), wystąpiła z żąda- niem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Skarżąca jest właścicielem nier uchomości w Płonkowie (zapisanej w księdze wieczy- stej pod nr […] ), którą uzyskała od Skar bu Państwa w następstwie ugody z awartej 26 stycznia 1996 r. z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa przed Komisją Majątkową w Warsza- wie. Przez nieruchomość skarżącej przebiegają linie energetyczne, których właścicielem jest ENEA Operator Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu (dalej: przedsiębiorstwo energetyczne). W piśmie z 7 marca 2016 r. skarżąca wezwała przedsiębiorstwo energetyczne do zawarcia od płatnej umowy o ustanowienie służebności przesyłu. Uzyskała jednak odpowiedź odmow- ną. W związku z tym skarżąca wystąpiła do Sądu Rejonowego w I . I Wydział Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) z wnioskiem o ustanowienie na tej nieruchomości służ ebności przesyłu po legającej na znoszeniu istnienia dotychczas posado wionych urządzeń przesyłowych i linii napowietrznych (15 kV i 0,4 kV), w tym prawa korzystania z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów i modernizacji linii wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem oraz prze biegu wskazanym w załączonej do wniosku mapie poglądowej, za jednorazowym wynagrodzeniem. Sąd Rejonowy, p ostanowieniem z 7 listopada 2018 r. (sygn. akt […] ) oddalił wniosek stwierdziwszy, ż e 7 stycznia 2011 r. przedsiębiorstwo energetyczne nabyło przez zasiedzenie służebność gruntową o treści służebności przesyłu. Postanowieniem z 16 maja 2019 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w B . II Wydział Cywilny Odwoławczy oddalił apelację skarżącej podzieliwszy ustalenia faktyczne, jak i ich ocenę prawną dokonaną przez sąd pierwszej instancji. Orzeczenie zostało doręc zone skarżącej 26 czerwca 2019 r. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyj nego z 12 listopada 2019 r. (doręczo- nym pełnomocnikowi skarżącej 19 listopada 2019 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: dokładne określenie jej przedmiotu, tj. poda- nie odpowiedniej pozycji w Dzienniku Ust aw; wskazanie, które wolności lub prawa skarżącej wyrażone w art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 - 3 Konstytucji zostały naruszone przez zakwestionowane w s kardze przepisy (tj . art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z art. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kw ietnia 1964 r. – Kodeks cywilny; Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, ze zm.; dalej: k. c.); wyjaśnienie, w jaki sposób zakwestionowane w skardze konstytucyjnej przepisy naruszają wolności i prawa skarżącej; doręczenie pełno- mocnictwa szczególnego do s porządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz r eprezento- wania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, określającego sprawę, w związku z którą została wniesiona skarga oraz jego czterech kopii; wykazanie (przez dorę- czenie oryginału dokumentów lub ich kopii poświadczonych przez pełnomocnika za zgod- ność z oryginałem oraz ich c zterech kopii) umocowania księdza P . K . do działania w imieniu OTK ZU B/2020 Ts 148/19 poz. 27 2 3 skarżącej; doręczenia odpisu albo kopii poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu Rejonowego z 7 listopada 2018 r. (sygn. akt […] ) oraz po- stanowienia Sądu Okrę gowego z 16 maja 2019 r. (sygn. akt […] ), a także oryginału albo kopii poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem dowodu doręczenia tego orze- czenia. Skarżą ca została także zobowiązana do poinformowania, czy od postanowienia Sądu Okręgowego z 16 maja 2019 r. został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. W piśmie procesowym złożony m w Trybunale Konstytucyjnym 26 listopada 2019 r. (data nadania) skarżąca odniosła się do zarządzenia. Oświadczyła, że od postanowienia Sądu Okręgowego z 16 maja 2019 r. wniosła skargę kasac yjną. Sprawa została wpisana do repe rto- rium pod sygnaturą […] , co Trybunał Konstytucyjny ustalił z urzędu. Zdaniem skarżącej wykładnia kwestionowanych przepisów, przyjęta w dotychczaso - wym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych, zgodnie z którą „możliwe jest zasiedzenie przez przedsiębiorstwo energetyczne służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu (która została wprowadzona do systemu prawnego dopiero 3 sierpnia 2008 r. przez ustawę z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 116, poz. 731) i doliczenie okresu posiadania służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu do okresu pos iadania służebności przesyłu oraz pominięcie zawieszenia ewentualnego okresu zawieszenia służebności gruntowej i przesyłu w czasie, gdy właściciel nie mógł dysponować własnością swojej nieruchomości wywłaszczonej w okr esie PRL do czasu jej zwrotu po przemi anach ustrojowych po 1989 r. w postępowaniu regulacyjnym przed Komisją Majątkową prowadzonym zgodnie z przepisami ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347, ze zm.)”, narusz a konstytucyjne prawo własności, zasady proporcjonalności, równości wobec prawa oraz demokratycznego państwa prawnego. Postanowieniem z 26 lutego 2020 r. Trybunał Konstytucyjny zawiesił postępowanie do czasu rozpoznania skargi kasacyjnej. W piśmie proceso wym złożonym 14 kwietnia 2020 r. (data nadania) skarżąca wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że 18 marca 2020 r. został jej doręczony odpis postanowienia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt jw.) o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Do pisma skarżąca dołączyła po- świadczoną przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem kopię tego orzeczenia . S karżąca wskazała we wniesionym piśmie procesowym z 26 listopada 2019 r. na naruszenie: art. 121 pkt 4 w związku z art. 175 w związku z art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z art. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 k.c. w związku z art. 35 u stawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r . Nr 10, poz. 64, ze zm.), art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U . z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.), art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o go spod arce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204, ze zm.) w związ ku z art. 61 i art. 63 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolick iego w Rzec zypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. po z. 1347, ze zm.) z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 - 3 Konstytucji. Powyższe przepisy skarżąca określiła „przedmiotem skargi konstytucyjnej”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 201 9 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym . Służy OTK ZU B/2020 Ts 148/19 poz. 27 2 4 ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wym agania oraz g dy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 2. S karga konstytucyjna spe łnia przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny. 2.1. Skargę sporządził radca prawny, który przedłożył stosowne pełnomocnictwo. 2.2. Skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, ponieważ od postanowienia Sądu Okręgowego w B . II Wydział Cywilny Odwo ławczy z 16 maja 2019 r. (sygn. akt […] ) n ie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia. 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, g dyż powyższe orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone pełnomocni kowi skarżącej 26 czerwca 201 9 r., a skarga konstytucyjna została wniesio na do Trybunału 26 września 2019 r. 2.4 . Określony został przedmiot kontroli w rozumieniu art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. Skarżąca wskazała, jakie konstytucyjne prawa oraz w jaki sposób zostały – jej zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK) , a także uzasadniła sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 2.5. Z uwagi na to, że skarga konstytucyjna s pełnia wymagania przewidziane w u.o.t.p. TK, a nie zachodzą okoliczności określone w art . 61 ust. 4 tej ustawy, to – na pod - stawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – zasadne jest nadanie jej – w tym zakresie – dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.