Ts 145/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 23 stycznia 2018 r. Pozycja 4 POSTANOWIENIE z dnia 13 grudnia 2017 r. Sygn. akt Ts 145/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący i sprawozdawca Grzegorz Jędrejek Sławomira Wronkowska - Jaśkiewicz , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z dnia 21 września 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej D.M., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 20 lipca 2017 r. (data nadania) D.M. (dalej: skarżący ) , reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zarzucił, że wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z lutego 2015 r. (dalej: wyrok Sądu Apelacyjnego w K . z lutego 2015 r.) jest niezgodny z art. 45 Konstytucji. Zdaniem skarżącego wyrok Sądu Ap elacyjnego w K. z lutego 2015 r. jest niezgodny z art. 45 Konstytucji, ponieważ zostało naruszone prawo skarżącego do sprawiedliwego roz- patrzenia sprawy. Jak wskazał w uzasadnieniu skargi: „zaskarżam wyrok zmieniający wyrok sądu [pierwsze j] instancji przede wszystkim poprzez brak realizacji uprawnienia do skorzy- stania z instytucji ławników w zakr esie, w jakim zrównani oni są w prawach z sędzią, naru- szyło to (…) prawo do rzetelnego sądu”. Postanowieniem z 21 września 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 9 października 2017 r.) Trybunał odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, stwierdziwszy, że nie speł nia ona podstawowych przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 272; dalej: u.o.t.p. TK), zaś zarzuty w niej sformułowane są oczywiście bezzasadne. Trybunał , po pierwsze, zwrócił uwa- gę na to, że w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej nie może być indywidualny akt stosow ania prawa, lecz przepis (norma prawna), na podstawie którego został on wydany . Po drugie, Trybunał ustalił, że skarga konstytucyjna została wniesiona po upływie terminu określonego w art. 77 us t. 1 u.o.t.p. TK. Po trzecie, w odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy Trybunał zauważył, że prawo to nie OTK ZU B/2018 Ts 145/17 poz. 4 2 obejmuje prawa do rozpatrzenia sprawy w określonym składzie (w tym w składzie ławni- czym) albo przez sąd wybranej przez skarżącego instancji. Nie istnieje także konstytucyjne prawo do rozpatrzenia sprawy w pierwszej instancji p rzez konkretny sąd (okręgowy, a nie rejonowy), podobnie jak nie m a „lepszych” (wiel oosobowych) i „gorszych” (jednoosobo- wych) składów sądu. W zażaleniu złożonym 16 października 2017 r. (data nadania) skarżący zarzucił, że postanowienie Trybunału „jest nieuzasadnione” . Wskazawszy na art. 47 ust. 1 pkt 2 (w zaża- leniu: art. 47 ust. 2) ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. (w zażaleniu: 1977 r.) o Trybunale Kon- stytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.), podniósł, że zostało naruszone „jego prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy”. W ocenie skarżące- go skarga zo stała wniesiona w terminie, bowiem ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji jest postanowienie Sądu Najwyższego ze stycznia 2017 r. Skarżący stwierdził przy tym: „Jeżeli Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że nastąpiło przekro- czenie terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej, to skarżący wnosi o jego przywrócenie”. Swój wniosek uzasadnił „ograniczonymi możliwościami działania” z uwagi na chorobę psy- chiczną i przebywanie poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W zażaleniu wniósł także o stwierdzenie, że art. 47 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kod eks postępowania cy- wilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim „uniemożliwia przed sądem pierwszej instancji udział czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru spra- wiedliwości” jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 182 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Trybunał zwraca uwagę na to, że postępowanie przed Trybu- nałem m.in. w sprawie skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji regu- lują przepisy u.o.t.p. TK, a nie – co przyjął skarżący – ustawy o TK z 1997 r. Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażale- nia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie roz- poznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawi- dłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Zdaniem Trybunału kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przedstawione w zażaleniu nie podważają poczynionych w nim ustaleń . Postanowieniem z 21 września 2017 r. Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdziwszy m.in., że skarżący złożył ją z przekroczeniem terminu określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t .p. TK. Trybunał ustalił, że termin do wniesienia skargi rozpoczął bieg 15 maja 2015 r., tj. w dniu doręczenia skarżącemu wyroku Sądu Apelacyjnego w K . z lutego 2015 r. Termin ten upłynął 15 sierpnia 2015 r., ponieważ wniosek o ustanowienie p ełnomoc- nika z urzędu, który skarżący złożył 2 czerwca 2015 r. do niewłaściwego sądu , nie wywołał skutku określ onego w art. 44 ust. 3 u.o.t.p. TK. W zarzutach sformułowanych w zażaleniu skarżący nie odniósł się do tych ustaleń. Wyraził natomiast przekonanie, że skarga została wniesiona w terminie, ponieważ sprawę, w związku z którą wystąpił do Trybunału, „ostatecznie zakończyło” postanowienie Sądu Najwyższego z e stycznia 2017 r. Skarżący ni e wzi ął więc pod uwagę tego, że zgodnie z usta- loną linią orzeczniczą Trybunału wyczerpanie drogi prawnej w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK oznacza skorzystanie z przysługujących skarżącemu zwyczajnych środków odwo- ławczych, zaś wystąpienie ze środkami o charakterze nadzwyczajnym nie ma wpływu na bieg terminu do złożenia skargi konstytucyjnej. W chwili uzyskania przez skarżącego orzeczenia sądowego wykazującego walor prawomocności, a więc orzeczenia, co do którego nie przy- OTK ZU B/2018 Ts 145/17 poz. 4 3 sługują już zwyczajne środki odwoławcze, wypełniony zostaje obowiązek wynikający z art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Wydanie takiego orzeczenia nadaje bowiem – niezbędny w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji – walor ostateczności rozstrzygnięciu, z którym skarżący wiąże za- rzut naruszenia jego wolności lub praw. Podjęcie dalszych kroków zmierzających do wzru- szenia takiego orzeczenia, także wówczas, gdy towarzyszy im wydanie w spra wie dalszych rozstrzygnięć, nie mieści się już w zakresie pojęcia „wyczerpania drogi prawnej” (zob. posta- nowienia TK z: 13 sierpnia 2010, Ts 20/10, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 464 oraz 16 kwietnia 2013 r., Ts 21/13, OTK ZU nr 4/B/2013, poz. 439). Trybunał przypomina, że w skardze konstytucyjnej skarżący zakwestionował wyrok S ądu Apelacyjnego w K . z lutego 2015 r. Orzeczenie to wskazał jako ostateczne w rozumie- niu art. 79 ust. 1 Konstytucji i to w związku z tym orzeczeniem, 2 czerwca 2015 r. wystąpił do sądu z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konsty- tucyjnej. A zatem to od daty doręczenia tego rozstrzygnięcia , nie zaś postanowienia Sądu Najwyższego ze stycznia 2017 r., rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi konstytucyjnej. W obec powyższego w postanowieniu z 21 w rześnia 2017 r. Trybunał prawidłowo stwierdził, że złożenie skargi konstytucyjnej 20 lipca 2017 r. nastąpiło z przekroczeniem ter- minu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. T K. Na marginesie Trybunał stwierdza, że sformułowane w zażaleniu żądanie przywróce- nia terminu do wniesienia skargi nie może przynieść oczekiwanego skutku. Przede wszystkim należy zauważyć, że jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest złożenie wniosku o jego przywrócenie . Wniosek zgłasza się do sądu, w którym czynność miała być dokonana , w ter- minie tygodniowym od ustania przyczyny uchybienia. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności procesowej (art. 169 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postepowania cywilnego; Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c. ). Skarżący tego nie uczynił, a w związku z tym nie s formułował wniosku , o którym mowa w art. 168 i art. 169 k.p.c. Trybunał zwraca uwagę także na to, że w myśl art. 168 k.p.c. przywróceniu podlegają tylko terminy procesowe – ustawowe i sądowe oraz egzekucyjne. Tymczasem trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej jest nieprzywracalnym terminem prawa material- nego, gdyż ogranicza w czasie możność dokonania czynności proceduralnej, niezbędnej (choć niewystarczającej) do wywołania sk utku materialnoprawnego w postaci stwierdzenia nie- zgodności zaskarżonego przepisu z Konstytucją. Naruszenie tego terminu uniemożliwia me- rytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej (postanowienie z 4 marca 2008 r., Ts 223/07, OTK ZU nr 3/B/2008, poz. 119). W związku z tym, odpowiednie stosowanie w postępowaniu przed Trybunałem przepisów k.p.c. dotyczących przywrócenia terminu (art. 36 u.o.t.p. TK) może mieć miejsce tylko wtedy, gdy wniosek dotyczy przywrócenia terminu procesowego. Mając powyższe na wzglę dzie, Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.