Ts 113/24

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 11 sierpnia 2026 r. Pozycja 111 POSTANOWIENIE z dnia 16 grudnia 2025 r . Sygn. akt Ts 113/24 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym s karg i konstytucyjn ej M . P . o zbadanie zgodności : art. 41 § 1 w związku z art. 459 § 1 i § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 202 1 r. poz. 5 34, ze zm.) w związku z art. 74 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 499) w zakresie , w jakim „ art. 41 § 1 k.p.k. w związku z art. 459 § 1 i § 2 k.p.k. nie przewiduje możliwości zaskarżenia w formie zażalenia postanowienia sądu o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego złożonego w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k., wydanego w pierwszej instancji” z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej , wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 czerwca 202 4 r. (data nadania) , M . P . (dalej: skarżąc a ) – radca prawny w imieniu własnym – wystąpi ł a z żądani em przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia w oparciu o następujący stan faktyczny . Postanowieniem Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w B . z 21 lutego 202 4 r. (sygn. akt […] ) nie uwzględniono wniosk u skarżące j o wy łączenie od rozpoznania sprawy sędz iów składu orzekającego . Powyższ e postanowienie skarżąca wskazała jako orzeczenie ostateczne w niniejszej sprawie. Z ostało jej doręczone 7 marc a 202 4 r. Zdaniem skarżące j niezgodn y ze wskazanymi przepisami Konstytucji jest brak możliwości zaskarżenia postanowienia sądu I i nstancji w przedmiocie wyłączenia sędziego. Podkreśliła ona, że jest to zawężające pominięcie ustawodawcze, prowadzące do naruszenia nie tylko prawa do sądu, ale także prawa do zaskarżalności orzeczeń sądu. Nadto kwestionowana regulacja godzi, w jej ocenie , w zakaz zamykania drogi sądowej. W konkluzji OTK ZU B/2026 Ts 113/24 poz. 111 2 wskazała dodatkowo na naruszenie zasady rzetelności i spraw ności działania instytucji publicznych . Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 2 lipca 202 4 r. (doręczonym skarżące j 1 0 lipca 202 4 r.) , s karżąc a został a wezwan a do usunięcia braków formalnych skargi przez doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnieniami) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej oraz poinformowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostate - czne go orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny ś rodek zaskarżenia , pod rygorem uje m - nych skutków procesowych . W piśmie z 17 lipc a 202 4 r. (data nadania) skarżąca wykonał a powyższe zarządze ni e oświadczając, że nie wniosła ani zażalenia na wskazane w skardze postanowienie ostateczne , ani żadnego nadzwyczajnego środka zaskarżenia . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skar ga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2 . Analizując przedmiotową skargę Trybunał miał na uwadze treść art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, który stanowi, że skarga konstytucyjna może być wniesiona w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącej ostatecznego orzeczenia w sprawie. Wypełniając obowiązek wskazania i załączenia do skargi rozstrzygnięcia wydanego na podstawie zakwestionowanego aktu no rmatywnego, skarżąca przedstawiła postanowienia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego z 21 lutego 2024 r. (sygn. akt […] ). Trybunał ustalił z urzędu, że orzeczenie to zostało doręczone skarżącej 7 marca 2024 r. Nadto datę doręczenia ustalono na podstawie złożonej do akt kopii koperty zawierającej numer nadania przesyłki. Termin do wniesienia skargi konstytucyjnej należy liczyć od dnia doręczenia skarżącej ostatecznego rozstrzygnięcia, czyli w analizowanej sprawie od 7 marca 2024 r. Rozpatrywana skarga została na tomiast nadana w urzędzie pocztowym 10 czerwca 2024 r., a więc po upływie określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK terminu. Okoliczność ta jest samoistną podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu (art. 61 ust. 4 pkt 1 w zwią - zku z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK). 3. W świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji, w skardze konstytucyjnej można kwestionować jedynie przepisy, które były podstawą ostatecznego orzeczenia o określonych konstytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącego. Dopuszczalność złożenia skargi jest więc bezpośrednio uzależniona od tego, czy w stanie faktycznym sprawy skarżące j występuje określona w tym przepisie korelacja między ostatecznym orzeczeniem, naruszonymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami oraz zaskarżonymi przepisami. Obowiązek wska - zania właściwego rozstrzygnięcia oraz określenia zakresu zaskarżenia (przedmiotu i wzorców kontroli) spełniających powyższe wymogi ciąży przy tym na skarżącym (por. art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK). W niniejszej sprawie , jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Kon - stytucji , skarżąc a wskazał a postanowienie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w B . z 21 lutego 2024 r. (sygn. akt […] ) o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego . W orzeczeniu tym , jako normę zastosowaną przez sąd wskazano m.in. art. 41 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego ( Dz. U. z 2021 r. poz. 534, ze zm. ; dalej: k.p.k.) oraz 74 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach OTK ZU B/2026 Ts 113/24 poz. 111 3 prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 499) . Podstawy wskazanego postanowienia nie stanowił natomiast art. 459 § 1 i § 2 k.p.k. Skarżąc a zakwestionował a natomiast art. 41 § 1 w związku z art. 459 § 1 i § 2 k.p.k. w związku z art. 74 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 499 ; dalej: ustawa o radcach prawnych ) ze względu na brak unormowań, przewidujących zażalenie na postanowienie sądu w przedmiocie wyłączenia sędziego, w szcze gólności nieuwzględniających takiego wniosku. Zarówno ze wskazanego w skardze przedmiotu kontroli, jak i z prezentowanych w niej argumentów wynika wyraźnie, że – zdaniem skarżące j – w analizowanym wypadku konieczna jest dwuinstancyjna sądowa kontrola wymienionych rozstrzygnięć. Jak wynika z akt niniejszego postępowania, skarżąc a nie wn iosła żadnych środków odwoławczych od postanowienia Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego , a zatem zarzut niekonstytucyjności art. 41 § 1 w związku z art. 459 § 1 i 2 k.p.k. (w zakr esie, w jakim wyłącza dopuszczalność zaskarżenia zażaleniem postanowienia o nie uwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego ) nie znajduje uzasadnienia w treści ostatecznego orzeczenia. Tym samym niniejsza skarga konstytucyjna ma charakter abstrakcyjny . W sprawie zakończonej postanowieniem Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego nie doszło bowie m do zastosowania w stosunku do skarżące j kwestionowanej normy prawnej i naruszenia je j praw konstytucyjnych w sposób wskazany w skardze. Podkreślić należy, że rezygnując z w niesienia zażalenia na postanowienie sądu I instancji skarżąca pozbawiła się legitymacji do zainicjowania kontroli konstytucyjnej kwestionowanych przepisów. Dodatkowo Trybunał ma na uwadze, że postanowienie Okręgowego Sądu Dyscypli - narnego nie zawierało żadnego rozstrzygnięcia (ani pozytywnego, ani negatywnego) co do prawa skarżąc ej do dalszej sądowej kontroli postanowienia sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia sądu o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego . Uzasadnienie tego orzeczenia wskazuje, że przedmiotem oceny sądu w tej sprawie była wyłącznie merytoryczna zasadność wniosku o wyłączenie sędziego. Pouczenie znajdujące się na końcu orzeczenia , informujące o tym, że skarżące j nie przysługuje żaden środek odwoławczy nie ma charakteru rozstrzygnięcia na temat przysługujących skarżące j praw. Z tych względów, zdaniem Trybunału, skarga nie spełniła wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK , co w odniesieniu do powołanego przepisu stanowi samoistną podstawę odmowy nadania skardze dalszego bieg u (art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK). 4. Niezależnie od powyższego Trybunał stwierdza , że skarżąca musi nie tylko uprawdopodobnić naruszenie wskazanych w skardze konstytucyjnej wolności lub praw ale także wykazać, że źródłem ich naruszenia jest normatywna treść kwestionowanych przepisów. Z tego względu w części, w jakiej skarżąca kwestionuje konstytucyjność art. 74 1 ustawy o radcach prawnych skarga nie spełnia przesłanek nadania jej dalszego biegu, ponieważ wskazany przepis stanowi odesłanie do stosowania przepisów kodeksu postępowania karnego podczas prowadzenia postępowania dyscyplinarnego, zatem nie dotyczy on bezpośrednio kwestionowanej regulacji obejmującej brak możliwości zaskarżenia postanowienia sądu I i nstancji w przedmiocie wyłączenia sędziego. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżąc e j przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niniejsze postanowien i e w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.