Ts 109/24

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 11 sierpnia 2026 r. Pozycja 110 POSTANOWIENIE z dnia 28 października 2025 r. Sygn. akt Ts 109/24 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym s karg i konstytucyjn ej P . P . o zbadanie zgodności : art. 41 § 1 w związku z art. 459 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Ko- deks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375) w zakresie , w jakim „nie przewidują dopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie o nie- uwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego od roz poznawania sprawy” , z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić skardze konstytucyjnej nadania dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej , wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 czerwca 202 4 r. (data nad ania) , P . P . (dalej: skarżący) – reprezentowan y przez pełnomocnik a z wyboru – wystąpi ł z żądani em przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia w oparciu o następujący stan faktyczny . Postanowieniem Sądu Rejonowego w S . z 29 listopada 202 3 r. (sygn. a kt […] ) nie uwzględniono wniosk u skarżącego o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego sprawoz- dawcy . Wskazane postanowienie zostało doręczone skarżącemu 7 grudnia 2023 r. Zdaniem skarżącego niezgodne ze wskazanymi przepisami Konstytucji jest odebranie mu możliwości zaskarżenia postanowienia sądu w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego . Wskazał on , że taka regulacja narusza gwarancję co najmniej dwuinstancyjnego postępowania i zasadę równości wobec prawa , ponieważ uniemożliwia mu przep rowadzenie właściwej kontroli wydanego przez sąd orzeczenia, w szczególności w sytuacji, gdy przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil - nego (Dz. U. z 202 3 r. poz. 15 50 , ze zm.) umożliwiają skuteczne złożenie zażalenia na takie postanowienie. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 21 czerwca 202 4 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 1 lipca 202 4 r.) , s karżący został wezwany do usunięcia braków OTK ZU B/2026 Ts 109/24 poz. 110 2 formalnych skargi przez udokumentowanie daty doręczenia skarżącemu ostate cznego orze - czenia (przesłanie np. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty, w której doręczone zostało to orzeczenie, wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki albo elektronicznego potwierdzenia odbioru) wraz z czterema kopiami oraz poinformowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami) , pod rygorem uj emnych skutków procesowych . W piśmie z 2 lipc a 202 4 r. (data nadania) pełnomocnik wykonał powyższe zarzą - dze ni e . Zarządzeniem s ędzi ego Trybunału Konstytucyjnego z 18 grudnia 202 4 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 30 grudnia 202 4 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez : 1) doręczenie prawidłowego pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami) ; 2) wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego zawarte w podanych wzorcach kontroli oraz w jaki sposób zostały naruszone (wraz z czterema kopiami); 3) uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestio - nowanych przepisów ustawy ze wskazanymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącego przez powołanie argumentów lub dowodów na jego poparcie (wraz z czterema kopiami) , pod rygorem wydania postanowienia o odmowie nadania skar dze konstytucyjnej dalszego biegu. W piśmie z 7 stycznia 202 5 r. (data nadania) skarżący przysłał pełnomocnictwo szczególne oraz uzasadnił podniesiony zarzut niezgodności kwestionowanego przepisu z Konstytucją . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2 . W świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji, w skardze konstytucyjnej można kwestionować jedynie przepisy, które były podstawą ostatecznego orzeczenia o określonych konstytucyj- nych wolnościach lub prawach skarżącego. Dopuszczalność złożenia skargi jest więc bezpo- średnio uzależniona od tego, czy w stanie faktycznym sprawy skarżącego występuje określo- na w tym przepisie korelacja między ostatecznym orzeczeniem , naruszonymi konstytucyjny- mi wolnościami lub prawami oraz zaskarżonymi przepisami. Obowiązek wskazania właści- wego rozstrzygnięcia oraz określenia zakresu zaskarżenia (przedmiotu i wzorców kontroli) spełniających powyższe wymogi ciąży przy tym na skarżącym (por. art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK). W niniejszej sprawie , jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konsty- tucji , skarżący wskazał postanowienie Sądu Rejonowego w S . z 29 listopada 2023 r. (sygn. akt […] ) o nieuwzględnieniu wniosku o w yłączenie sędziego . W orzeczeniu tym jako normę za stosowaną przez sąd wskazano art. 41 § 1 oraz art. 42 § 1 i 4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89 , poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) . Pod- stawy wskazanego postanowienia nie stanowił natomiast art. 459 § 1 i § 2 k.p.k. Skarżący zakwestionował natomiast art. 41 § 1 w związku z art. 459 § 1 i § 2 k.p.k. ze względu na brak unormowań, przewidujących zażalenie na postanowienie sądu w przedmio- OTK ZU B/2026 Ts 109/24 poz. 110 3 cie wyłączenia sędziego, w szczegól ności nieuwzględniających takiego wniosku. Zarówno ze wskazanego w skardze przedmiotu kontroli, jak i z prezentowanych w niej argumentów wy- nika wyraźnie, że – zdaniem skarżącego – w analizowanym wypadku konieczna jest dwuin- stancyjna sądowa kontrola wymienionych rozstrzygnięć. Jak wynika z akt niniejszego postępowania, skarżący nie wnosił żadnych środków odwoławczych od postanowienia Sądu Rejonowego , a zatem zarzut niekonstytucyjności art. 41 § 1 w związku z art. 459 § 1 i 2 k.p.k. (w zakresie, w jakim wyłąc za dopuszczalność zaskarżenia zażaleniem postanowienia o nie uwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego ) nie jest poparty treścią ostatecznego orzeczenia. Tym samym niniejsza skarga konstytucyjna ma charakter abstrakcyjny – w sprawie zakończonej postanowieniem Sądu Rejonowego nie doszło do zastosowania w stosunku do skarżącego kwestionowanej normy prawnej i naru - szenia jego praw konstytucyjnych w sposób wskazany w skardze. Dodatkowo Trybunał ma na uwadze, że postanowienie Sądu Rejonowego nie zawie - rało żadne go rozstrzygnięcia (ani pozytywnego, ani negatywnego) co do prawa skarżącego do dalszej sądowej kontroli postanowienia sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia sądu o nie - uwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego . Uzasadnienie tego orzeczenia wskazuje, że przedmiotem oceny sądu w tej sprawie była wyłącznie merytoryczna zasadność wniosku o wyłączenie sędziego. Lakoniczne stwierdzenie na końcu uzasadnienia, że skarżącemu nie przysługuje żaden środek odwoławczy ma charakter adnotacji przedstawionych na margi - nes ie, a nie rozstrzygnięcia na temat przysługujących skarżącemu praw. Z tych względów, zdaniem Trybunału, skarga nie spełniła wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK , co w odniesieniu do powołanego przepisu stanowi samoistną podstawę odmowy nadania skardze dalszego biegu (art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżąc emu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niniejsze p ostanowien i e w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.