Ts 10/24

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 listopada 2024 r. Pozycja 236 POSTANOWIENIE z dnia 25 lipca 2024 r. Sygn. akt Ts 10/24 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej S . O . o zbadanie zgodności: art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 56, poz. 458 ; zm. : Dz. U. z 2013 r. poz. 827 ; dalej: ustawa o systemie oświa- ty ) : 1) w zakresie , w jakim „ ogranicza możliwość finansowania dotacją oświatową wydatków bieżących, stanowiących wynagrodzenie osoby fizycznej prowa- dzącej szkołę, przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub pla- cówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego , wyłącznie do pełnienia funkcji dyrektora szkoły rozumianej wąsko zgodnie z treścią art. 36 ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty także w odniesieniu do osób dyrektora szkoły, przedszkola i placówki niepublicznej i nie dopuszcza wynagradzania z dotacji oświatowej tych osób, pełniących inne funkcje i wykonujących inne zadania na rzecz szkoły, przedszkola lub placówki niż pełnienie funkcji dyrektora rozumianej wąsko zgodnie z treścią art. 36 [ ustawy o systemie oświaty ] , w tym zadania organu prowadzącego” , z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ; 2) w zakresie , w jakim „pomija możliwość finansowania dotacją oświatową wydatków bieżących, stanowiących zadania organu prowadzącego placówkę oświatową określone w art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty”, z art. 2, art. 32 ust. 1 , art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji ; 3) w zakresie, w jakim „uznaje za niedopuszczalne finansowanie dotacją oświa- tową wydatków bieżących, stanowiących zadania organu prowadzącego placówkę oświatową określone w art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty”, z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej . OTK ZU B/2024 Ts 10/24 poz. 236 2 UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 5 stycznia 2024 r. (data nadania) S . O . (dalej: skarżąc y ) , reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następują- cego stanu faktycznego . S karżący jest podmiotem prowadzącym Niepubliczne Przedszkol e „ […] ” w B . Prezy- dent Miasta B . wszczął postępowanie administracyjne w sprawie niezgodnego z przeznacze- niem wykorzystania dotacji oświatowej, udzielonej przedszkolu. 21 czerwca 2018 r. Prezydent Miasta B . decyzją administracyjną nr […] orzekł o zwrocie przez skarżącego kwoty 305863,40 zł jako dotacji pobranej nienależnie oraz wyko- rzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Prezydent uznał sumę 97688,65 zł za sumę podlega- jącą zwrotowi za rok 2015, natomiast sumę 204000 zł – za rok 2016 z tytułu wynagrodzenia Dyrektora Administracyjnego Przedszkola. Skarżący odwołał się od tej decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P . decyzją z dnia 9 sierpnia 2017 r. , nr […] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta B . i przekazało sprawę do po- nownego rozpatrzenia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezydent Miasta B . wydał decyzję nr […] z dnia 10 października 2018 r., w której ponownie orzekł o zwrocie kwoty 305863,40 zł jako dotacji pobranej nienależnie oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Skarżący wniósł odwołanie i od tej decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P . decyzją z dnia 9 stycznia 2019 r. , nr […] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżący wniósł na tę de- cyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. Wyrokiem z 25 lipca 2019 r. ( sygn. akt […] ) WSA w Ł . oddalił skargę. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej złożonej przez skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 13 września 2023 r. (sygn. akt […] ) oddalił ją, skarżący zaś uznał orzeczenie NSA za ostateczne rozstrzygnięcie o jego prawach i wolnościach. Skarżący podniósł, że art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 56, poz. 458 ; zm. : Dz. U. z 2013 r. poz. 827 ; dalej: ustawa o systemie oświaty) jest niezgodny: 1) w zakresie , w jakim „ogranicza możliwość finansowania dotacją oświatową wydat- ków bieżących, stanowiących wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przed- szkole, inną formę wychowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funk- cję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wycho- wania przedszkolnego, wyłącznie do pełnienia funkcji dyrektora szkoły rozumianej wąsko zgodnie z treścią art. 36 ustawy o systemie oświaty także w odniesieniu do osób dyrektora szkoły, przedszkola i placówki niepublicznej i nie dopuszcza wynagradzania z dotacji oświa- towej tych osób, pełniących inne funkcje i wykonujących inne zadania na rzecz szkoły, przed- szkola lub placówki niż pełnienie funkcji dyrektora rozumianej wąsko zgodnie z treścią art. 36 ustawy o systemie oświaty, w tym zadania organu prowadzącego” , z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji; 2) w zakresie , w jakim „pomija możliwość finansowania dotacją oświatową wydatków bieżących, stanowiących zadania organu prowadzącego placówkę oświatową określone w art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty”, z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji, 3) w zakresie, w jakim „uznaje za niedopuszczalne finansowanie dotacją oświatową wydatków bieżących, stanowiących zadania organu prowadzącego placówkę oświatową okre- OTK ZU B/2024 Ts 10/24 poz. 236 3 ślone w art. 5 ust. 7 ustawy o systemie oświaty”, z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji . Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 14 marca 2024 r. (doręczonym skarżącemu 22 marca 2024 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: doręczenie pełnomocnictwa szczególnego uprawniającego do sporzą- dzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konsty- tucyjna wraz z czterema kopiami, jak również doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnienia- mi) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej (wraz z czterema kopiami) , w szczególności decyzji: Prezydenta Miasta B . z 21 czerwca 2018 r. (znak […] ), Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P . z 9 sierpnia 2018 r. (sygn. […] ), Prezydenta Miasta B . z 10 października 2018 r. (znak […] ) oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P . z 9 stycznia 2019 r. (sygn. […] ). Skarżący odniósł się do tego zarządzenia w piśmie procesowym z 25 marca 2024 r. (data nadania). Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 21 maja 202 4 r. (doręczonym skarżącemu 10 czerwca 2024 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez sprecyzowanie (podanie odpowiedniego numeru Dziennika Ustaw), któ- ra wersja art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty stanowi przed- miot kontroli . Skarżący odniósł się do tego zarządzenia w piśmie procesowym z 13 czerwca 2024 r. (data nadania). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia uczyniono art. 90 ust. 3d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 56, poz. 458 , zm. : Dz. U. z 2013 r. poz. 827 ) , zgodnie z którym : „Dotacje, o których mowa w ust. 1a - 3b, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na: 1) pokrycie wydatków bieżących szkół, przedszkoli, innych form wychowania przed- szkolnego i placówek, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności szkoły, przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego lub placówki, w tym na: a) wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej szkołę, przedszkole, inną formę wy- chowania przedszkolnego lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora szkoły, przedszkola lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego, b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe – z wyjątkiem wydatków na inwestycje i zakupy inwestycyjne, zakup i objęcie akcji i udziałów lub wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego; 2) zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, obejmujących: a) książki i inne zbiory biblioteczne, OTK ZU B/2024 Ts 10/24 poz. 236 4 b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno - wychowawczemu realizowa- nemu w szkołach, przedszkolach i placówkach, c) sprzęt sportowy i rekreacyjny, d) meble, e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekra- czającej wielkości ustalonej w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich warto- ści, w momencie oddania do używania” . Jako wzorce kontroli powołano art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. 3. Skarżący wnosi o przeprowadzenie oceny konstytucyjności nieobowiązującej już wersji art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty w zakresie , w jakim ogranicza możliwość finansowania dotacją oświatową wydatków bieżących, stanowiących wynagrodzenie osoby fizycznej prowadzącej placówkę oświatową z punktu widzenia zasady określoności przepisów prawa (art. 2 Konstytucji), a przez nią – zasady zaufania obywatela do państwa i stanowione- go przez nie prawa (art. 2 Konstytucji) oraz z zasadą równości wobec prawa. W zakresie, w jakim art. 90 ust. 3d ustawy o systemie oświaty pomija możliwość finansowania dotacją oświatową wydatków bieżących, stanowiących zadania organu prowadzącego placówkę oświatową – zdaniem skarżącego – powinien być skonfrontowany z zasadą proporcjonalno- ści, zasadą równości wobec prawa, zasadą ochrony własności oraz przepisem statuującym prawo własności. Wreszcie, z tymi samymi zasadami ustrojowymi i wynikającym z nich pra- wem własności art. 90 ust. 3d ma być skonfrontowany w zakresie, w jakim uznaje za niedo- puszczalne finansowanie dotacją oświatową wydatków bieżących, stanowiących zadania or- ganu prowadzącego placówkę oświatową . 4. Skarga konstytucyjna została sporządzona przez r adcę prawnego (art. 44 ust. 1 in fi- ne u.o.t.p.TK) . Trybunał Konstytucyjny stwierdził , że skarżący: – dochował terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż odpis wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 września 2023 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnie- niem został doręczony skarżącemu 19 października 2023 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 15 stycznia 2024 r.; – wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), gdyż wskazane wyżej orzeczenie jest niezaskarżalne w trybie zwykłych środków odwoławczych; – określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK) ; – wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – je go zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK) ; – przedstawił uzasadnienie sformułowanych przez ni ego zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Trybunał stwierdził także, że analizowana skarga nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, a postawione w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowiono jak w sentencji.