SK 88/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 9 maja 2022 r. Pozycja 29 POSTANOWIENIE z dnia 28 kwietnia 2022 r. Sygn. akt SK 88/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący Krystyna Pawłowicz Julia Przyłębska Jakub Stelina – sprawozdawca Michał Warciński , po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 r., skargi konstytucyjnej L.Z. o zbadanie zgodności : art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń spo- łecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje, że za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuń- czy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca skład- kę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) odpowiednio 20 -letniego przez kobietę i 25- letniego przez mężczyznę , z art. 67 ust. 1 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 14 sierpnia 2018 r. L.Z. (dalej: skarżący) wniósł o zba- danie zgodności art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 423, ze zm.; dalej: u.s.u.s.) w zakresie, w jakim przewiduje, że za osobę pobierającą świadczenie pielęgna- cyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przez okres niezbędny do uzy- skania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) odpowiednio 20 -letniego przez kobietę i 25 - letniego przez mężczyznę , z art. 67 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU A/2022 SK 88/20 poz. 29 2 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle niżej opisanego stanu faktycznego. W okresie od 1 lutego 2008 r. do 7 sierpnia 2014 r. skarżący pobierał świadczenie pie- lęgnacyjne w związku z opieką nad córką. W tym okresie nie były opłacane składki na ubez- pieczenia rentowe i emerytalne, ponieważ skarżący posiadał ponad 25 -letni okres ubezpie- czenia (składkowego i nieskładkowego). Od 1 września 2014 r. do 30 listopada 2014 r. skarżący był zatrudniony, z tym że od 8 września 2014 r. do końca zatrudnienia pobierał wynagrodzenie chorobowe i zasiłek choro- bowy, a następnie zostało mu przyznane prawo do świadczenia rehabilitacyjnego. Decyzją lekarza orzecznika ZUS z 15 lutego 2016 r. został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy, ze wskazaniem, że niezdolność istniała od 2 czerwca 2015 r. Decyzją z 17 marca 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) odmówił przyznania skarżącemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu wska- zano, że skarżący nie udowodnił wymaganego okresu skła dkowego oraz nieskładkowego wynoszącego łącznie co najmniej 5 lat w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed z łożeniem wniosku o rentę oraz przed powstani em niezdolności do pracy. Zaznaczono, że skarżący nie spełnił także warunku posiadania 30 lat okresów sk ładkowych, gdyż udowodnił 29 lat, 9 mie- sięcy, 14 dni okresów składkowych. W konsekwencji skarżący nie spełnił warunku przewi- dzianego w art. 57 w związku z art. 58 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i ren- tach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2015 r. poz. 748, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 504 ; dalej: u.e.r.f.u.s.) . Sąd Okręgowy , Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej: s ąd o kręgowy) wy- rokiem z 30 czerwca 2017 r. oddalił odwołanie skarżącego od decyzji ZUS, uznając ją za prawidłową. Sąd Apelacyjny , Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej: sąd apelacyjny) wyrokiem z 21 grudnia 2017 r . oddalił apelację skarżącego od wyro ku s ądu o kręgowego. Sąd a pelacyjny w skazał , że „[i]stota sporu sprowadzała się (…) do oceny, czy [skarżący] spełnia warunki do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w oparciu o art. 58 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r., a w szczególności, c zy przy ustalaniu tych uprawnień podlega uwzględnieniu okres pobierania przez niego (…) świadczenia pielęgnacyjnego. (…) Poza sporem było, że w trakcie pobierania tego świadczenia przez (…) [skarżącego] nie były jed- nak opłacane składki na te ubezpieczenia” (s. 5 uzasadnienia wyroku s ądu a pelacyjnego). Sąd wyjaśnił, że w w ypadku skarżącego okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego nie mógł być kwalifikowany jako okres składkowy (art. 6 ust. 1 pkt 1 u.e.r.f.u.s.) . Jednocześnie okres ten ‒ zdaniem sądu ‒ nie mógł być uznany za okres nieskładkowy, co wynikało wprost z art. 7 pkt 7 u.e.r.f.u.s. „Natomiast ewentualne uwzględnienie spornego okresu jako nie- składkowego w oparciu o przepis art. 7 pkt 5 lit. b nie spowoduje spełnienia przez (…) [skar- żącego] zarówn o warunku określonego w art. 58 ust. 4 (wymóg posiadania 30 lat samych okresów składkowych), jak i w art. 58 ust. 2 w związku z ust. 1 pkt 5 z uwagi na ograniczenie ilości okresów nieskładkowych wynikające z art. 5 ust. 2” (s. 5 uzasadnienia wyroku s ądu a p elacyjnego). 1.2. W skardze konstytucyjnej skarżący podniósł, że art. 6 ust. 2a u.s.u.s. narusza art. 67 ust. 1 Konstytucji, bowiem prowadzi do naruszenia praw obywateli do zabezpieczenia społecznego oraz niesprawiedliwego różnicowania prawa do zabezpiecz enia społecznego przez zablokowanie możliwości spełnienia warunków umożliwiających uzyskanie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w razie uzyskiwania świadczenia pielęgnacyjnego i innych świadczeń wymienionych w zaskarżonym przepisie. W ocenie s karżącego, zaskarżo- ny art. 6 ust. 2a u.s.u.s. nie powinien wprowadzać ograniczenia, że po uzyskaniu 25 - letniego okresu ubezpieczenia w wypadku mężczyzn i 20 - letniego okresu ubezpieczenia w wypadku OTK ZU A/2022 SK 88/20 poz. 29 3 kobiet nie ma możliwości odprowadzania składek na ubezpieczenie emerytalno - rentowe dla osób uzyskujących świadczenie pielęgnacyjne. Pomimo zatem, zdaniem skarżącego, że co do zasady okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego jest okresem składkowym, obywatelo- wi uniemożliwia się poprzez treść art. 6 ust. 2a u.s.u.s. spełnienie warunków umożliwiających przyznanie renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Skarżący podniósł również , że 23 września 2011 r. został dodany do u.e.r.f.u.s. art. 58 ust. 4 . Powołuj ąc się na orzecznictwo Sądu Najwyższego , wskazał jednocześnie, że gdyby utracił całkowicie zdolność do pracy przed dniem wejścia w życie tej nowelizacji , to uzyskał- by rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. 2. Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 8 września 2020 r. nie zgłosił udziału w postępowaniu. 3 . Prokurator Generalny w piśmie z 19 listopada 2020 r. przedstawił stanowisko, zgodnie z którym postępowanie podlegać powinno umorzeniu wobec niedopuszczalności wydania orzeczenia. Skarga konstytucyjna nie odpowiada bowiem wymogom formalnym warunkującym jej merytoryczne rozpoznanie przez Trybunał. W ocenie Prokuratora Generalnego, zaskarżony art. 6 ust. 2a u.s.u.s. nie stanowił pod- stawy prawnej ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, a zatem skarga konstytucyjna nie spełnia warunku wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu- cyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393). Kwestionowany przepis nie dotyczy bowiem przesłanek nabycia prawa do renty z t ytułu niezdolności do pracy lub jakiegokolwiek innego świadczenia z zabezpieczenia społecznego. Znaczenie norma tywne art. 6 ust. 2a u.s.u.s. polega na „usta- nowieniu pobierania wymienionych w nim świadczeń tytułami obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i r entowych, a także ustaleniu podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia i okresu ich opłacania. Przepis ten – ustanawiający pobieranie wymienionych w nim świad- czeń tytułami obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz określający jedną z negaty wnych przesłanek objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rento- wymi (…), a także podstawę wymiaru składek – nie mógł więc samodzielnie wywołać przy- pisywanego mu przez Skarżącego skutku w postaci naruszenia prawa do zabezpieczenia spo- łecznego w r azie niezdolności do pracy ze względu na inwalidztwo, gdyż nie przyznaje ani nie odbiera nikomu prawa do jakiegokolwiek świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Prze- słanki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wynikają natomiast z art. 57 i 58 u.e.r.f.u.s. ” (s. 10 stanowiska) . 4. Marszałek Sejmu w piśmie z 22 lutego 202 1 r. przedłożył stanowisko w imieniu Sejmu, wnosząc o stwierdzenie, że art. 6 ust. 2a u.s.u.s. w zakresie, w jakim nie opłaca się za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne składki na ubezpieczenie społeczne przez okres niezbędny do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. W ocenie Sejmu, art. 6 ust. 2a u.s.u.s. stanowił podstawę rozstrzygnięcia w spra wie skarżącego, bowiem sądy badały, „czy skarżący spełnia przesłanki prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Te z kolei związane są z posiadaniem określonego stażu ubezpiecze- niowego. Sądy ustalały, czy skarżący legitymuje się odpowiednim okresem skł adkowym i nieskładkowym. Z perspektywy prawa do renty dokonywały kwalifikacji prawnej okresu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego” (s. 7 stanowiska). Zdaniem Sejmu, „ [s] karżący nie kwestionuje przesłanek nabycia prawa do renty”, któ- re wielokrotnie były p rzedmiotem kontroli Trybunału K o nstytucyjnego , podważa natomiast „zakres zabezpieczenia społecznego na wypadek powstania inwalidztwa u osób, które rezy- OTK ZU A/2022 SK 88/20 poz. 29 4 gnują z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem” (s. 10 stanowi- ska). Marszałek Sej mu podniósł również, że zakres ochrony państwa w kontekście prawa do zabezpieczenia społecznego na wypadek powstania inwalidztwa jest niewystarczający i fragmentaryczny, na co wskaz uje przypadek skarżącego. Stwierdził ponadto, że po pierw- sze , zaskarżona regulacja umożliwia nabycie prawa do emerytury w minimalnej wysokości, po drugie , chroni opiekunów przed ryzykiem niepełnosprawności, ponieważ są opłacane składki na ubezpieczenie rentowe. Obowiązek ten jednak ustaje z chwilą osiągnięcia stażu emerytalnego przewidzianego w tym przepisie. M a on charakter czasowy, a „po upływie 18 miesięcy od opłacenia ostatniej składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe przez wój- ta, burmistrza i prezydenta mia sta ustaje ochrona opiekuna przed ryzykiem niezdoln ości do pracy” (s. 14 stanowiska). II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1 . Przedmiot i zakres zaskarżenia. Skarżąc y zakwestionował zgodność art. 6 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 423, ze zm.; dalej: u.s.u.s.) w zakresie, w jakim przewiduje, że za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opieku- na wójt, burmistrz lub prezydent mias ta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rento- we przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowe- go) odpowiednio 20- letniego przez kobietę i 25- letniego przez mężczyznę , z art. 67 ust. 1 Konstytucji. 2. Dopuszczal ność rozpoznania skargi. 2.1. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zarzutów sformułowanych w skar- dze konstytucyjnej przez skarżącego , Trybunał Konstytucyjny zbadał , czy nie zachodzą ujemne przesłanki jej rozpoznania , w szczególności czy zostały spełnione wszystkie formal- noprawne warunki skutecznego wniesienia skargi. Trybunał Konstytucyjny jest bowiem na każdym etapie postępowania zobowiązany do kontroli, czy merytoryczna ocena zarzutów określonych w badanej skardze konstytucyjnej jest w ogóle dopuszczalna (zob. wyrok TK z 9 listopada 2010 r., sygn. SK 10/08, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 99). Nawet pozytywny wy- nik wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej nie przesądza definitywnie o dopuszczalności późniejszego jej rozpoznania co do meritum . T rybunał, rozpoznając sprawę, nie jest związany stanowiskiem zajętym na etapie wstępnego rozpoznania , a dokonując oceny istnienia pozy- tywnych oraz braku ujemnych przesłanek procesowych, może zaś dojść do odmiennych wniosków niż te, które zostały uprzednio wyrażon e w postanowieniu wydanym na etapie wstępnego rozpoznania konkretnej skargi konstytucyjnej. Trybunał przypomniał przy tym, że w wypadku stwierdzenia przeszkody formalnej na etapie służącym merytorycznemu rozpo- znaniu skargi jest zobowiązany um orzyć p ostępowanie, jeżeli wydanie orzeczenia jest niedo- puszczalne (zob. postanowienie pełnego składu TK z 15 listopada 2018 r., sygn. SK 5/14, OTK ZU A/2018, poz. 66). 2.2. Skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw. Przesłanki wniesienia oraz merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej zostały uregu- lowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a uszczegółowione w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. OTK ZU A/2022 SK 88/20 poz. 29 5 o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r . poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Z godnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo – na zasadach określonych w ustawie – wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał na trzy przesłanki warunku- jące wniesienie i merytoryczne rozpoznanie skargi, które mają konstytutywne znaczenie. „ Pierwsza, to naruszenie określonych w Konstytucji wolności lub praw, których podmiotem jest skarżący. Druga dotyczy uzyskania ostatecznego orz eczenia sądu lub organu administra- cji publicznej rozstrzygającego o tych wolnościach lub prawach skarżącego. Trzecia nato- miast wymaga wykazania, że to ustawa lub inny akt normatywny, będące podstawą ostatecz- nego orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego, st anowią źródło naruszenia jego wolności lub praw” (postanowienie TK z 28 stycznia 2015 r., sygn. SK 15/14, OTK ZU nr 1/A/2015, poz. 10). 2. 3 . Trybunał zwracał w swoim orzecznictwie również uwagę, że d o zasadniczych przesłanek dopuszczalności wystąpienia z e skargą konstytucyjną należy uczynienie jej przedmiotem wyłącznie przepis ów prawa, któr e wykazują podwójną kwalifikację. Oznacza to, że z jednej strony przepisy te mają stanowi ć podstawę prawną ostatecznego orzeczenia wydan ego przez sąd lub organ administracji publicznej w sprawie skarżącego , z drugiej zaś m uszą one jednocześnie prowadzić do narusz enia wskazywan ych przez skarżącego praw lub wolności konstytucyjn ych (zob. postanowienie TK z 19 października 2004 r., sygn. SK 13/03, OTK ZU nr 9/A/2004, poz. 101). „ Skarga konstytucyjna pozwala zatem dochodzić ochrony konstytucyjnych praw i wolności każdemu, jeżeli zostały one naruszone przez zastosowanie w jego indywidualnej sprawie przepisu niezgodnego z Konstytucją, a naruszenie ma źródło w tr eści normatywnej zakwestionowanej regulacji. (…) Trybunał wielokrotnie podkreślał, że w odróżnieniu od wniosków kierowanych przez podmioty wyliczone w art. 191 ust. 1 pkt 1 - 5 Konstytucji, skarga nie jest środkiem uruchamiania tzw. kontroli abstrakcyjnej, a więc reali- zowanej w oderwaniu od płaszczyzny stosowania kwestionowanych przepisów. W konse- kwencji skarżący może uczynić przedmiotem zaskarżenia wyłącznie przepisy zastosowane w jego sprawie, które legły u podstaw ostatecznego jej rozstrzygnięcia przez sąd lub organ administracji publicznej. Warunek ten spełniony jest wówczas, gdy kwestionowany w skar- dze akt normatywny wyznacza treść orzeczenia przyjętego za podstawę skargi w tym jego aspekcie, w którym skarżący upatruje naruszenia przysługujących mu praw l ub wolności o charakterze konstytucyjnym. Ustalenie spełnienia tego warunku wymaga oceny w świetle stanu faktycznego, w którym zapadło orzeczenie, i skonfrontowania podstawy prawnej orze- czenia z przedmiotem zaskarżenia ” (postanowienie TK z 26 sierpnia 2020 r., sygn. SK 44/20 , OTK ZU A/2020, poz. 44). 2.4. Zaskarżony art. 6 ust. 2a u.s.u.s. ma następującą treść: „Za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio: 1) świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługują- cych na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, 2) zasiłku dla opiekuna przysługującego na podstawie przepisów o ustaleniu i wypła- cie zasiłków dla opiekunów – przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskład- kowego) odpowiednio 20 - letniego przez kobietę i 25 - letniego przez mężczyznę”. OTK ZU A/2022 SK 88/20 poz. 29 6 Na mocy wyżej w ymienionego przepisu ustanowiono wymóg odprowadzania składek emerytalno - rentowych z tytułu wymienionych w nim świadczeń we wskazanym okresie . Zna- czenie normatywne tego przepisu sprowadza się zatem do tego, że osoby pobierające określo- ne w tym przepi sie świadczenia, w tym mi ę dzy innymi świadczenia pielęgnacyjne, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytaln o - rentow ym , a wójt, burmistrz lub prezydent mia- sta opłaca za nie składki na te ubezpieczenia od podstawy odpowiadającej wysokości danego świadcze nia przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia , zarówno składkowe- go jak i nieskładkowego , odpowiednio 20 - letniego przez kobietę i 25 - letniego przez mężczy- znę. A naliz ując orzeczenia zapadł e w niniejszej sprawie, Trybunał Konstytucyjny stwier- dził, że zaskarżony art. 6 ust. 2a u.s.u.s. nie stanowił podstawy prawnej orzeczenia sądowego, z którym skarżący wią zał naruszenie konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego. W postępowaniu zakończonym tym orzeczeniem sądy oraz organ rentowy rozstrzygały bo- wiem o tym, czy skarżącemu przysług iwało prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy , a w konsekwencji dokonyw ały oceny spełnieni a przez skarżącego przesłanek okre- ślonych w art. 57 w związku z art. 58 us tawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i ren- tach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 20 15 r. poz. 748 , ze zm. , obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 504 ; dalej: u.e.r.f.u.s.) , a nie rozstrzygały kwestii obowiązku ubezpie- czeń społecznych wynikającego z art. 6 ust. 2a u.s.u.s. Trybunał Konstytucyjny w pełni podzielił pogląd Prokuratora Generalnego, że mate- rialną podstawą uznania, że skarżący nie spełnił warunków uprawniających do renty z tytułu niezdolności do pracy były przepisy art. 57 or az art. 58 ust. 1 pkt 5, ust. 2 i 4 u.e.r.f.u.s. (s. 10 i 11 stanowiska). Przyczyną odmowy przyznania skarżącemu prawa do renty było bowiem niewykazanie wymaganego okresu składkowego oraz nieskładkowego. Zgodnie z art. 57 ust. 1 u.e.r.f.u.s. renta z tytuł u niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki: 1) jest niezdolny do pracy; 2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy; 3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3 - 8 i pkt 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11, 12 i pkt 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15 - 17 oraz art. 7 pkt 1 - 3, pkt 5 lit. a, pkt 6 i 12, oraz w okresach pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zas iłku opiekuńczego określonych w przepisach o świadczeniach rodzinnych lub zasiłku dla opiekuna określonego w przepisach o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, za które nie było obowiązku opłacania składek na ubez- pieczenia emerytalne i rentowe, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów; 4) nie m a ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania. Stosownie do art. 57 ust. 2 u.e.r.f.u.s. p rzepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpie- czonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Art. 58 ust. 1 pkt 5 u.e.r.f.u.s. stanowi zaś, że warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej 5 lat – jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesię- ciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pra- cy; do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się okresów pobierania renty z tytułu nie- zdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej oraz okresów pobierania świadczenia p ielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w przepisach o świadcze- OTK ZU A/2022 SK 88/20 poz. 29 7 niach rodzinnych lub zasiłku dla opiekuna określonego w przepisach o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpi eczenia emerytalne i rentowe (art. 58 ust. 2 u.e.r.f.u.s.). Zgodnie natomiast z art. 58 ust. 4 u.e.r.f.u.s. przepisu ust. 2 nie stosuje się do ubezpie- czonego, który udowodnił okres składkowy, o którym mowa w art. 6, wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiet y i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Sąd a pelacyjny wprost w uzasadnieniu wyroku wskazał, że „[s]pór w rozstrzyganej sprawie dotyczył prawa do renty na podstawie art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o eme- ryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (…). Istota sporu sprowadzała się (…) do oceny, czy (…) [skarżący] spełnia warunki do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w oparciu o art. 58 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. , a w szczególności, czy prz y ustalaniu tych uprawnień podlega uwzględnieniu okres pobierania przez niego (…) świadczenia pielęgnacyjnego. (…) Poza sporem było, że w trakcie pobierania tego świadcze- nia przez (…) [skarżącego] nie były jednak opłacane składki na te ubezpieczenia ” (s. 4 i 5 wyroku s ądu a pelacyjnego). W omawianym postępowaniu bada no zatem, czy skarżący speł- nił przesłanki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym ustala no , czy legitymował się on odpowiednim okresem składkowym i nieskładkowym. Jak słusznie zau- ważył Prokurator Generalny, to przepisy u.e.r.f.u.s. stanowią o tym, jakie okresy uwzględnia się przy ustalaniu prawa do emerytury lub renty i obliczaniu ich wysokości . Przepisy te okre- ślają również rodzaje tych okresów i zasady ich uwzględnian ia (s. 12 stanowiska) . Sądy n ie rozstrzyga ły natomiast zagadnień normowanych przez zaskarżony art. 6 ust. 2a u.s.u.s., to jest kwestii obowiązku ubezpieczeń społecznych, a w szczególności nie dokonyw ały oceny, czy w w ypadku pobierania świadczenia pielęgnacyjnego organ wypłaca- jący to świadczenie powinien zgłosić skarżącego do ubezpieczenia emerytalno - rentowego i odprowadzać składki na to ubezpieczenie, czy też nie. Z askarżony art. 6 ust. 2a u.s.u.s. nie stanowi podstawy przyznania prawa do renty z ty- tułu niezdolności do pracy ani jakiegokolwiek innego świadczenia z ubezpieczenia społecz- nego. Samodzielnie nie może zatem powodować skutku w postaci naruszenia prawa skarżą- cego do zabezpieczenia społecznego wynikającego z art. 67 ust. 1 Konstytucji w razie nie- zdolności do pracy ze względu na inwalidztwo czy chorobę. Źródłem t akiego naruszenia mo- głyby być ewentualnie przepisy prawa, które określają przesłanki przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy . P owyższe stanowisko Tr ybunału znalazło również swoje po- twierdzenie w treści skargi konstytucyjnej . Skarżący p odniósł bowiem, że „[p]rzed dniem 23 września 2011 r. w ustawie brak było art. 58 ust. 4 [u.e.r.f.u.s] , został on dodany z dniem 23 września 2011 r. (…), [zatem] gdyby skarżący utracił całkowicie zdolność do pracy przed dniem wejścia w życie nowelizacji, to uzyskałby rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy” (s. 9 i 10 skargi). Regulacje te nie zostały objęte jednak zakresem zaskarżenia. W konkluzji Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zaskarżony art. 6 ust. 2a u.s.u.s. nie stanowił podstawy prawnej orzeczenia sądowego, z którym skarżący wiązał naruszenie konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego wynikającego z art. 67 ust. 1 Konsty- tucji. Trybunał uznał zatem, że niniejsza skarga konstytucyjna nie odpowiadała wymaganiom wynikającym z art. 79 ust. 1 Konstytucji. Dlatego postanowił umorzyć postępowanie na pod- stawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku . Z uwagi na powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w senten- cji.