SK 76/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 23 czerwca 2022 r. Pozycja 36 POSTANOWIENIE z dnia 28 kwietnia 2022 r. Sygn. akt SK 76/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyr embak – przewodniczący Justyn Piskorski Piotr Pszczółkowski Wojciech Sych Bogdan Święczkowski – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 r., skargi konstytucyjnej A.K. o zbadanie zgodności: 1) art. 2 pkt 7 lit. a i b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierow- ców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.) w związku z art. 77 5 § 2, 3 i 5 usta- wy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.) w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przy- sługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167) w zakresie, w jakim przyznaje kierowcy zatrudnionemu w transpor cie mię- dzynarodowym zwrot kosztów za nocleg podczas zagranicznej podróży służ- b owej w wysokości stwier dzonej rachunkiem w granicach limitu określonego dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej w załączniku do tego rozporządzenia lub ryczałt w wysoko- ści 25% tego limitu, z art. 2, art. 20, art. 22, art. 32 oraz ar t. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 2 pkt 7 lit. a i b ustawy z 16 kwietnia 2004 r. powołanej w punkcie 1 w związku z art. 77 5 § 2, 3 i 5 ustawy z 26 czerwca 1974 r. powołanej w punkcie 1 w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 roz porządzenia Ministra Pracy i Po- lityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2 002 r. w sprawie wysokości oraz warun- ków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236, poz. 1991, ze zm.) w zakre- sie, w jakim pomimo utraty mocy obowiązującej tego rozporządzenia stanowi w sprawach zawisłych przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym podstawę przyznania kierowcy zatrudnionemu w transporcie międzynarodo- wym zwrotu kosztów za nocleg podczas zagranicznej p odróży służbowej w wysokości stwierdzonej rachunkiem w granicach limitu określonego dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sf ery OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 2 budżetowej w załącz niku do t ego rozporządzenia lub ryczałt w wysokości 25% tego limitu, z art. 2, art. 20, art. 22, art. 32 oraz art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE I 1. A.K. (dalej: skarżą ca ) wystąpił a do Trybunału ze skar gą konstytucyjn ą o stwierdze- nie niezgodności : 1) art. 2 pkt 7 lit. a i b ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 1155, ze zm.; dalej: u.c.p.k. ) w związku z art. 77 5 § 2, 3 i 5 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.; dalej: k.p.) w związk u z § 16 u st. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w spra wie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167 ; dalej: rozporządzenie z 2013 r.) w zakresie, w jakim „przyznaje kierowcy zatrudnionemu w transpo rcie międzynarodowym zwrot kosztów za nocleg podczas zagra- nicznej podróży służbowej w wysokości stwierdzonej rachunkiem w granicach limitu okre- ślonego dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej w załącz niku do te go rozporządzenia lub ryczałt w wysokości 25% tego limitu”, 2) art. 2 pkt 7 lit. a i b u.c.p.k. w związku z art. 77 5 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysok ości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz. U. Nr 236 , poz. 1991, ze zm. ; dalej: rozporządzenie z 2002 r.) w zakresie, w jakim „pomimo utraty mocy obowiązującej tego rozporządzenia sta- nowi w sprawach zawisłych przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym podstawę przyznania kierowcy zatrudnionemu w transporcie międzynarodowym zwrotu kosztów za nocleg podczas za granicznej podróży służbowej w wysokości stwierdzonej rachunkiem w granicach limitu określonego dla pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorzą- dowej jednostce sfery budżetowej w załączniku do tego rozporządzenia lub ryczałt w wyso- kości 25% tego limi tu” – z art. 2, art. 20, art. 22, art. 32 oraz art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji . 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego: Wyrokiem z 5 grudnia 2016 r. Sąd Rejonowy w G. IV Wydział Pracy (dalej: Są d Re- jonowy) zasądził od skarżącej na rzecz powoda (zatrudnionego u skarżącej w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego) 50 000 zł tytułem ryczałtów za noclegi w związku z od- bytymi przez niego – od 1 listopada 2011 r. do 31 lipca 2014 r. – podr óżami służ bowymi (za- granicznymi i krajowymi). Sąd ustalił, że podczas tych podróży powód nocował w pojeździe. Sąd Rejonowy jako podstawę tego rozstrzygnięcia wskazał art. 2 pkt 7 u.c.p.k. oraz trzy rozporządzenia, tj. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społec znej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracowni- OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 3 kowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz. U. Nr 236 , poz. 1990, ze zm.) , rozporządzenie z 2002 r. oraz rozporządzenie z 2013 r. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła apelację, w której zarzuciła m.in., że Sąd Rejonowy orzekł na podstawie przepisów, które wyrokiem z 24 listopada 20 16 r. (sygn. K 11/15, OTK Z U A/2016, poz. 93) Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytu- cją. Wyrokiem z 20 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społ ecznych w L. (dalej: Sąd Okręgowy) oddalił złożony środek odwoławczy. Sąd Okręgowy, wskazaw- szy na wyrok Sądu Najwyższego z 21 lutego 2017 r. (sygn. akt I PK 300/15, OSP nr 11/2017, poz. 1 16) stwierdził, że po wyroku TK o sygn. K 11/15, podstawą prawną do ustanawiania zasad zwrotu należności z tytułu ryczałtów za noclegi jest art. 2 pkt 7 u.c.p.k. w związku z art. 77 5 § 1 k.p. Postanowieniem z 13 listopada 2018 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi ka- sacyjnej do rozpoznania, co Trybunał ustalił z urzędu. Skarżąca twierdzi, że zakwestionowane w skardze przepisy, rozumiane w sposób przyjęty w uchwale Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2014 r. (sygn. akt II PZP 1/14, OSNP nr 12/2014 , poz. 164) naruszają zasady: zaufania jednostki do państwa i stanowionego pr zez nie prawa, określoności przepisów (art. 2 Konstytucji), społecznej gospod arki rynkowej i swobo dę działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji) oraz równości wobec pra- wa (art. 32 Konstytucji), a także nadmiernie ograniczają jej prawa majątko we (art. 64 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji). Postanowieniem z 16 października 2019 r. Tryb unał Konst ytucyjny nada ł skardze konstytucyjnej dalszy bieg. 2. W piśmie z 26 listopada 2019 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w postępowaniu. 3. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister) w piśmie z 11 grud- nia 2019 r. wskazał, że już w wyroku o sygn. K 11/15 Trybunał Konstytucyjny uznał za wa- dliwą konstrukcję odesłania zawartą w zakwestionowanym unormowa niu nie tylko z uwagi na jej kaskadowy charakter, ale także ze względu na uregulowanie określonego rodzaju s to- sunków prawnych (tj. należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem przez kierowców podróży służbowej) poprzez odesłanie do nieadekwatne j dla tych stosunków ma- terii uregulowanej w ogólnych zasadach przyjętych w art. 77 5 § 3 - 5 k.p. Na dto według Ministra § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia z 2013 r. oraz § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r. zostały zredagowane w sposób zrozumiały dla je go adresatów, a zatem zgodnie z zasadą poprawnej legislacji (i jej szczegółową zasadą określoności przepi- sów prawa) i nie naruszają przepisów Konstytucji. 4. W piśmie z 28 kwietnia 2020 r. Prokurator Generalny (dalej: Prokurator) wniósł o umorzenie postępowania ze względu na zbędność i niedopuszczalność wydania wyroku w niniejszej sprawie. Prokurator wskazał, ż e w wyroku o sygn. K 11/15 Trybunał Konstytucyjny przesądził, iż art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 77 5 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporzą- dzenia z 2013 r. w zakresie, w jak im znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących pr zewozy w t ransporcie międzynarodowym, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji (pkt 1 senten- cji), a także, że, w takim samym zakresie, niezgodny z art. 2 Konstytuc ji jest art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 77 5 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozpo rządzenia z 2002 r. Niemniej, zdaniem Prokuratora, brak reakcji ustawodawcy na powyższe orzeczenie Trybunału sprawił, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego nie jednolicie odczytano skutki OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 4 tegoż judykatu i w związku z tym podejmowano różne sprzeczne orzeczeni a . Stanowi to pro- blem wykładni prawa i jego stosowania przez sądy, pozostający poza kognicją TK . Prokurator uważa nadto, że wydanie orzeczenia stało się zbęd ne, albowiem Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się już na temat konstytucyjności zaskarżonej nor my w kontek- ście sformułowanego na tym tle określonego zagadnienia prawnego. W takim bowiem wy- padku aktualizuje się negatywna przesłanka wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny wynikająca z zasady ne bis in idem, rozumianej z uwzględnieniem specyfiki po stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym . 5. Sejm, w piśmie swojego Marszałka z 31 maja 2021 r., wniósł o umorzenie postę- powania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Sejm przyj ął , że wskutek wydania wyroku TK o sygn. K 11 / 15 , norma rekonstruo wa- na na po dstawie art. 21 a u.c.p.k. w związku z art. 77 5 § 2 , 3 i 5 k.p. w związku z § 16 ust. 1 , 2 i 4 rozporządzenia z 2013 r. (oraz – odpowiednio – w związ ku z § 9 ust. 1 , 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r.) utraciła moc wiążącą w zakresie, w jakim znajdowa ła zastoso wanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym. Problem natomiast stanowi linia orzecznicza sądów w tym Sądu Najwyższego za kła- dająca – pomimo i wbrew wyrokowi TK o sygn. K 11/15 – takie interpretowanie tego orzeczenia w t aki sposób , że umożliwia dalsze rozliczanie należności kierowców w tran - sporcie międzynarodowym wedle reguł określonych w art. 77 5 k.p. i wydanych na jego pods tawie rozporządzeń wykonawczych. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Wykorzystanie skargi konstytucyjnej, jako instrumentu ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostk i , uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybu nałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u .o.t.p.TK). Skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu, w ramach którego Trybunał bada, czy odpowiada ona warunkom formalnym oraz czy nie jest oczywiście bezzas adna. Zakończenie te go etapu f ormalnej weryfikacji skargi nie wyłącza jednak dalszej oceny wa- runków jej wniesienia, dokonywanej na kolejnym etapie postępowania. Postanowienie o p rzekazaniu skargi konstytucyjnej do rozpoznania przez odpowiedni skład Trybunału nie przesądza wię c ostatecz nie o dopuszczalności jej merytorycznego rozpatrzenia. Trybunał ma obowiązek ustalania na każdym etapie postępowania, czy merytoryczna ocena zarzutów okre- ślonych w badanej skardze konstytucyjnej jest w ogóle dopuszczalna. Trybunał , rozpoznając sprawę , nie jest więc związany stanowiskiem zajętym w zarzą- dzeniu lub postanowieniu rozstrzygającym sprawę w ramach wstępne go rozpoznania. Kontro- lując istnienie pozytywnych oraz brak ujemnych przesłanek procesowych , Trybunał może także dojść do wniosków odmiennych niż te, które zostały uprzednio wyrażone w postano- wieniu wydanym na etapie wstępnego rozpoznania konkretnej skargi konstytucyjnej (zob. postanowienie z 18 grudnia 2019 r., sygn. SK 71/19, OTK ZU A/2020, poz. 2). Uwzględniając powyższe ustalenia , Try bunał postanowił zweryfikować, czy w niniej- szej skardze dopuszczalne jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. 2. Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK, Try bunał związany jest zakresem zaskarżenia sformułowanym w piśmie procesowym inicjującym postępowani e. Koniecz ność uzasadnienia zarzutu naruszenia prawa lub wolności związana jest z domniemaniem konstytucyjności norm OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 5 prawnych oraz z zasadą skargowości. Ze względu na domniemanie, że badane normy są z założenia zgodne z Konstytucją, ciężar dowodu spoczywa na podmiocie inicjującym postę- powanie. Dopóki nie powoła on konkretnych i przekonu jących argumentów prawnych na rzecz swojej tezy, dopóty Trybunał uznawać będzie kontrolowane przepisy za konstytucyjne. W przeciwnym razie naruszeniu ul egłaby zasada skargowości postęp owania przed Trybuna- łem, który przekształciłby się w organ orzekający z inicjatywy własnej (por. wyrok z 14 lute- go 2012 r., sygn. P 20/10, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 15 i powołane tam wcześniejsze orze- czenia). 3. Skarżąca twierdzi, że wskazane w petitum skargi przepisy, rozumiane w sposób przyjęty w uchwale Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2014 r. (sygn. akt II PZP 1/14, OSNP nr 12/2014, poz. 164), naruszają zasady: zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, o kreśloności przepisów (art. 2 Konstytucji), społecznej gospodarki rynkowej i swobody działalności gospodarczej (art. 20 i art. 22 Konstytucji) oraz równości wobec pra- wa (art. 32 Konstytucji), a także nadmiernie ograniczają jej prawa majątkowe (art. 64 w zw iązku z art. 31 ust. 3 Konstytu cji). 4. Na wstępie rozważań Trybunału trzeba wskazać , że ocena prawidło w oś ci stosowa- nia przepisów dotyczących podróży służbowej do kierowców zawodowych wykonujących przewozy zarówno w transporcie krajowym, jak i międzynarod owym ma długą historię . W doktr y nie, jak i orzecznictwie nie zdołano wypracować jednolitego stanowiska w tym przedmiocie. K westia ta była już bardzo szczegółowo omawiana przez Trybunał Konstytu- cyjny w wyroku z 24 listopada 2016 r. o sygn. K 11/15 (OTK ZU A /2016, poz. 93) . W niniejszej s p rawie należy tylko wskazać , że Sąd Najwyższ y w uchwale z 19 listo- pada 20 08 r. (sygn. akt II PZP 11/08, OSNP nr 13 - 14/2009, poz. 166), stwierdził , iż k ierowca transportu międzynarodowego odbywający podróże w ramach wykonywani a umówionej pra- cy i na określon y m w umowie obszarze nie jest w podróży służbowej w rozumieniu art. 77 5 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1320; dalej: k.p. ) Sąd Najwy ższy uzasadnił takie stanowi- sko poglądem , że w tej grupie pracowników podróż jest naturalnie powiązana z ich obowiąz- kami służbowymi. Następnie ustawodawca dokonał zmiany ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r. poz. 115 5, ze zm.; obecn i e : Dz. U. z 2019 r. poz. 1412; dalej: u.c.p.k. lub ustawa o czasie pracy kierowców ) pop rzez wprowadzenie do niej odmien- nej od kodeksowej definicji podróży służbowej, wyrażonej w treści art. 2 pkt 7. Zgodnie z tym przepisem, podróżą służbow ą jest każde zadanie służbowe p o legające na wykonywa- niu, na polecenie pracodawcy przewozu drogowego poza miejscowość, o której mowa w art. 2 pkt 4 lit. a u.c.p.k. (tj. poza siedzibę pracodawcy, na rzecz którego kierowca wykonu- je swoje obowiązki, oraz inne miejsce prowadzenia działalnośc i przez pracodawcę, w szcze- gólności filie, przedstawicielstwa i oddziały) lub wyjazdu poza miejscowość, o której mowa w art. 2 pkt 4 lit. a u.c.p.k., w celu wykonania przewozu drogowego. U stawodawca zdecydował się także na z apewnienie odpowiedniego stosow a nia prze- pisów dotyczących wynagrodzenia za zwiększone koszty wykonywania pracy poprzez doda- nie do u.c.p.k. art. 21a, przewidującego, że kierowcy w podróży służbowej przysługują należ- ności na pokrycie kosztów związanych z wyk onywaniem tego zadania służbowe g o, ustalane na zasadach określonych w art. 77 5 § 3 - 5 k.p. Następnie Sąd Najwyższy w wyroku z 14 września 2016 r. (sygn. akt II PK 204/15, Lex nr 2141223) zauważył, że w wyniku nowelizacji ustawy o czasie pracy kierowców po- w stała sytuacja prawna, w której podróże kierowców transportu międzynarodowego odbywa- ne w okresie do 3 kw ietnia 2010 r. nie stanowiły podróży służbowych w rozumieniu art. 77 5 OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 6 § 1 k.p. a po tej dacie są one podróżami służbowymi (art. 2 pkt 7 u.c.p.k. ) i kier owcom przy- sługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbo- wego, usta lane na zasadach określonych w art. 77 5 § 3 - 5 k.p. (art. 21a u.c.p.k. ). W orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtował się również pogląd, że zapewnieni e pracownikowi będącemu kierowc ą samochodu ciężarowego odpoczynku nocnego w kabinie samochodu ciężaroweg o podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 roz- po rządzenia Ministra Pracy i Poli t yki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wyso- kości oraz warunk ów ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej p oza granicami kraju (Dz. U. Nr 2 36, poz. 1991, ze zm.; dalej: rozporządzeni e z 2002 r. ) – (tak np. SN w uchwale z 7 października 2014 r., sygn. akt I PZP 3/14, OSNP nr 4/2015, poz. 47, a także w starszych wyrokach z: 19 marca 2008 r., sygn. akt I PK 230/07 , OSNP nr 13 - 14/2009, poz. 176; 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II PK 372/09, Lex nr 612405; 1 kwietnia 20 11 r., sygn. akt II PK 234/10, OSNP nr 9 - 10/2012, poz. 119; 10 września 2013 r., sygn. akt I PK 71/13, Lex nr 1427710). 5 . W wyroku Trybunału Konstytu cyjnego o sygn. K 11/15 stwierd z ona została nie- zgodność art. 21a u.c.p.k. w związku z art. 77 5 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 16 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie na- leżności przysługującyc h pracownikowi zatrudnionemu w p aństwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży s łużbowej (Dz. U. poz. 167) w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodo- wym, z art. 2 Konstytu cji oraz art. 21a u.c.p.k. w zw i ązku z art. 77 5 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 rozporządz enia z 2002 r. w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do kie- rowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym, z art. 2 Konstytucji. W pozos tały m zakresie – zgodności zask a rżonych przepisów z art. 20, art. 22, art. 32 oraz art. 64 w związku z a rt. 31 ust. 3 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji TK umorzył postępowanie . W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się o niezgodności z Konstytu- cją normy prawnej pozwalającej na s tosowanie do kierowców w transporcie międzynarodo- wym przepisów dotyczący ch wysokości stawki ryczałtu za nocleg. 6 . Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności , konieczne było dokonanie oceny do- puszczalności merytorycznego rozpo znania przedmiotowej sprawy z p u nktu widzenia prze- słanki ne bis in idem , czyli zakazu ponownego orzekani a o tym samym (w tej samej sprawie). Trybunał Konstytucyjny orzekał już o możliwości stosowania przepisów dotyczących kosz- tów podróży służbowej znajdują cych się w kodeksie pracy do ki e rowców zatrudnionych na podstawie umowy o pracę i świadczących pracę pol egającą na wykonywaniu transportu w ruchu międzynarodowym. Zasada ne bis in idem znajduje zastosowanie, jeżeli te same przepisy zostały już wcze- śniej s kutecznie zakwestionowane przez inny podmiot w oparciu o te same zarzuty niekonsty- tucyjności. W orzeczni ctwie Trybunału przyjmuje się, że z zasadą ne bis in idem nie mamy do czynienia w wypadku wskazania nowych wzorców kontroli, gdy we wcześniejszym orzecz e- niu uznano zgodność zakwestion o wanego przepisu z Konstytucją (zob. postanowienie z 25 października 2011 r., sygn. K 36/09, OTK ZU nr 8/A/2011, poz. 93 i wskazane tam wcześniejsze orzeczenia TK). Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. K 11/15 wskazał jed noznacznie , że niedo- puszczalne j est wprowadzanie w błąd pracodawcy za sprawą niekonstytucyjnej „kaskadow ej” konstrukcji normy. Wskazał, że narusza to interes i bezpieczeństwo obrotu prawnego praco- dawcy i prowadzi do pokrzywdzenia pracodawców w sytuacji law inowych pozwów kierow- OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 7 ców i zasą d zania przez sądy ryczałtów na podstawie przepisów, z których nie dało si ę z wy- przedzeniem wywieść obowiązku wypłaty ryczałtu noclegowego. Trybunał Konstytucyjny , uzasadniając swoje orzeczenie , „uznał za wadliwą konstrukcję o desłania zawartą w zakwe- stionow a nym unormowaniu nie tylko z uwagi na jej kaskadowy charakter, ale także ze względu na uregulowanie określonego rodzaju stosunków prawnych (tj. należności na pokry- cie kosztów związanych z wykonywaniem przez kierowców podróży służbowej) poprzez odesłanie do nieadekwatnej dla tych stosunków materii uregulowanej w ogólnych zasadac h przyjętych w art. 77 5 § 3 - 5 k p , co również jest sprzeczne z właściwą techniką stosowania przepisów odsyłających”. W przedmiotowej sprawie, pomimo wska zania innej podstawy prawnej, sk arżąca zmierza do poddania kontroli zgodności z K onstytucją dokładnie te j samej normy prawnej, polegającej na stosowaniu art. 77 5 § 2, 3 i 5 k.p. do kierowców w transporcie międzynarodo- wym. W ocenie Trybunału, skoro norma pr awna po jej rekonstrukcji pos iad a tożsame brzmie- nie i prowadzi do osiągnięcia identycznego rezultatu, ni e ma znaczenia, na podstawie jakiego przepisu zostanie wyinterpretowana. Trybunał przesądził bowiem jednoznacznie o nieade- kwatności unormowań zawartych we wskazanych przepisach k . p . na gruncie stosunku pracy, którego stroną jest kierowca wykonujący przewóz w transporcie międzynarodowym. Wprawdzie zakres przepisów, które skarżąca uczyniła przedmiotem kontroli w niniej- szej sprawie, różni się od przedmiotu kontroli w sprawie o sygn. K 11/ 15 nie tylko za sprawą przepisu będącego podstawą do stosowania unormowa ń kodeksowych, ale również poprzez podniesienie zarzutów względem art. 77 5 § 1 i 2 k.p., jednakże analiza treści skargi pozwala na uznanie, że norma pra wna wyinterpretowana na podst awi e przedmiotu kontroli jest tre- ściowo tożsama z przedmiotem kontroli w sp rawie o sygn. K 11/15. Powyższe uzasadnia ło , właśnie z powodu zasady ne bis in idem , umorzenie postępo- wania z uwagi na zbędność wydania wyroku w zakres ie, w jakim skarga dotyczy a rt. 77 5 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 9 ust. 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r. , na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. 7 . Z kolei w zakresie, w jakim art. 77 5 § 2, 3 i 5 k.p. w związku z § 9 ust. 1, 2 i 4 roz- porządzenia z 2002 r. zostały zaskarżone z wią zkowo z art. 2 u.c.p.k., należało przyjąć, że w świetle uznania regulacj i zawartej w treści art. 77 5 k.p. jako nieadekwatnej do stosunku pracy kierowcy w transporcie międzynarodowym, brak jest w istocie materii do rozstrzygan ia o zgodności z Konstytucją ar t. 2 u.c.p.k. W związku z powyższym, rola Trybunału Konstytucyjnego w z a kresie orzekania o zgodności z Konstytucją zakończyła się z wydaniem wyroku o sygn. K 11/15. Nadto trzeba wskazać, że Trybunał zajmował się także w spr awie o sygn. SK 11/19 skarg ą do tyczącą zgodności art. 4 u.c.p.k w związku z § 9 ust. 2 i 4 rozporządzen i a z 2002 r. oraz art. 77 5 § 1 - 5 k.p. w związku z § 9 ust. 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r. w zakresie, w jakim znajdują zastosowanie do kierowców wykonują cych przewozy w transporcie mię dzynarodo- wym w przypadku, gdy strony stosunku pracy nie określiły zasad z wrotu kosztów podróży służbowych zagranicznych, w tym ryczałtów za noclegi, w układzie zbiorowym pracy, regu- laminie wynagradzania lub umowie o pracę, z art. 2, art. 21, art. 32, ar t. 64 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 190 ust. 1 - 3 Konstytucji. W tej s prawie Trybunał Konstytucyjny po- stanowieniem z 11 grudnia 2019 r . (OTK ZU A/2019, poz. 72) umorzył postępowanie wska- zując, ż e orzekając merytorycznie na ruszyłby zasa dę ne bis in id em (zakazu ponownego orze- kania o tym samym) , albowiem w zakresie art. 77 5 § 1 - 5 k.p. w związku z § 9 ust. 2 i 4 rozpo- rządzenia z 2002 r. Trybunał w wyroku o sygn. K 11/15 stwierdz ił niezgodność tych przepi- sów z art. 2 Konstytucj i . W zakresie zgodności nato mia st art. 4 u.c.p.k . w związku z § 9 ust. 2 i 4 rozporządzenia z 2002 r. T r ybunał umorzył postępowanie z uwagi na niedopuszczalność OTK ZU A/2022 SK 76/19 poz. 36 8 wydania orzeczenia , albowiem nie jest właściwy do dokonywania wykładni prawa oraz oceny jego stosowania. Dokonywanie wykład ni prawa oraz ocena jego stosowania nie pozostaje we właści- wości Trybunału K onstytucyjnego. Kontrola konstytucyjności analizowanych norm została bowiem zakończona w momencie ogłoszenia wyroku o sygn. K 11/15. Mając na uwadze po wyższe, Trybunał Konstytucyj ny umorzył postępowanie w pozo- stałym zakresie na podstawie art. 59 ust. 1 p k t 2 u.o.t.p.TK, z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku . Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.