SK 74/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 29 czerwca 2022 r. Pozycja 39 POSTANOWIENIE z dnia 8 czerwca 2022 r. Sygn. akt SK 74/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Bartłomiej Sochański Michał Warciński, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 czerwca 2022 r., skargi konstytucyjnej J.C. o zbadanie zgodności: art. 114 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.) w zakresie, w jakim: a) „ Ustawodawca nie un ormował w żaden sposób gwarancji ustawowych środ- ków pieniężnych na realizację zadań środków materialnych wynikających z normatywnego przepisu art. 114 k.k.w., a tym samym przepis jest iluzo- ryczny i niemający zastosowania przez odpowiednie organ y”, b) „umożliw ia teore tycznie Dyrektorowi przyznanie środków pieniężnych w spo sób fakultatywny, czyli dowolny, uznaniowy”, c) „nie reguluje w sposób przejrzysty i niebudzący wątpliwości ustawowych przesłanek i wymogów do przyznania ubogiej osobie pozba wionej wolności pomocy materialnej i w ten sposób zapewnienie jej minimum egzystencji”, d) „nie normuje możliwości odwołania się od niekorzystnej decyzji organu orzekającego o środkach pieniężnych, zapomogi wynikającej z art. 114 k.k.w.” – z art. 1, art. 2, art . 7 w związku z art. 2, art. 30 w związku z art. 233 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 40 w związku z art. 41 ust. 4, art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2, art. 68 ust. 1, art. 67 ust. 2, art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. OTK ZU A/2022 SK 74/20 poz. 39 2 UZASADNIENIE I 1. J.C. (dalej: skarżący) wniósł skargę konstytucyjną o zbadanie zgodności z Konsty- tucją : 1) ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.; dalej: k.k.w. ) „w zakresie, w jakim ustawa nie przewiduje ud zie- lania pomocy w postaci minimum egzystencjalnego, minimum socjalnego, zabez- pieczenia społecznego, pomocy pieniężnej rzecz owej dla osób pozbawionych wol- ności osadzonych w Aresztach Śledczych i Zakładach Karnych”, 2) art. 7 § 5 k.k.w. „w zakresie, w jakim ustawa nie przewiduje m ożliwości odwołania od orzeczenia wydanego w sprawie, a tym samym uniemożliwia rozpoznanie spra- wy w dwuinstancyjnym procesie sądowym” , 3) art. 114 k.k.w. w zakresie, w jakim: – „ ustawodawca nie unormował w żaden sposób gwarancji us tawowy ch środków pienięż nych na realizacj ę zadań środków materialnych wynikających z norma- tywnego przepisu art. 114 k.k.w., a tym samym przepis jest iluzoryczny i niema- jący zastosowania przez odpowiednie organy, – umożliwia teoretycznie Dyrektorowi przyzn ani e środków pieniężnych w sposób fakultatywny, czyli dowolny, uznaniowy, – nie reguluje w sposób przejrzysty i niebudzący wątpliwości ustawowych przesła- nek i wymogów do przyznania ubogiej osobie pozbawionej wolności pom ocy materialnej i w ten sposób zapewnienia jej minimum egzystencji, – nie normuje mo żliwości odwołania się od niekorzystnej decyzji organu orzekają- cego o śro dkac h pieniężnych, zapomogi, wynikającej z art. 114 k.k.w .”. 1.1. Skarga konstytucyjna została złożona na tle następującego stanu fa ktycznego: Skarżący odbywa karę pozba wien ia wolności w Areszcie Śledczym w G. W piśmie z grudnia 2017 r. złożył do dyrektor a tegoż aresztu ś ledczego „za pośrednictwem” sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w G. , Wydział u Penitencjarnego i Nadzoru nad Wykony- wa niem Orzeczeń Karnych „wniosek o udzielenie pomocy materialnej”. Zawarł w nim prośbę o przyznanie zapomogi na stycz eń 2018 r. w wysokości do 1/10 przeciętnego miesięcz nego wynagrodzenia pracowników w celu umożliwienia prowadzenia czynności procesowyc h prze d sądami powszechn ymi i urzędami. 23 stycznia 2018 r. dyrektor aresztu śledczego wniosek ten rozpatrzył odmownie. Z k olei sędzia s ądu o kręgow ego, o dpowiadając 26 lutego 2018 r. na pismo s karżącego poin- formował go o treści obowiązują cych w tym zakresie przepisów. W grudniu 2017 r. s karżący wystosował drugie pismo – wniosek do dyrektora Aresztu Śledczego w G. o dokonanie opłaty skarbowej ze środków pieniężnych Skarbu Państwa na rzecz Urzędu Miasta w W. za wydanie zaświadczeń o zobowiąz aniach fiskalnych ska rżą cego. Na decyzję dyrektora aresztu śledczego odmawiającą przyznania pomocy materialnej, jak też zapłaty opłaty skarbo wej, w grudniu 2017 r. s karżący złożył skargę do s ądu peniten- cjarnego. Dyrektor skargi nie uwzględnił. Uznał, że kodeks karny wykonaw czy „n ie przewiduje możliwości złożenia przez skazanego skargi w trybie art. 7 k.k.w. na odmowę udzielenia mu zapomogi w trybie art. 114 k.k.w. oraz nieopłacenie przez administrację jednostki opłat skar- bowych, do których skazany został zobowiązany”. W odpowiedzi na pismo s karżącego będące skargą na „odmowę udzielenia zapomogi pieniężnej i opłacenia opłaty skarbowej” pismem z 26 lutego 2018 r. sędzia s ądu o kręgowego OTK ZU A/2022 SK 74/20 poz. 39 3 poinformował s karżącego, że przepisy kodeksu karnego wykonawczego „nie przewidują możliwości złożen ia przez skazanego skargi w trybie art. 7 k.k.w. na odmowę udzielenia mu zapomogi w trybie art. 114 k.k.w. oraz nieop łacenie przez administrac ję jednostki opłat skar- bowych, do których to został zobowiązany”. Zarzuty podniesione w skardze sędzia uznał za bezzasadne. 1.2. W uzasadnieniu skargi konstytucyjnej s karżący wskazał, że pisma sędziego s ądu o kręgowego z lutego 2018 r., jako „postanowie nia S ądu Okręgowego” , naruszyły jego gwa- rantowane konstytucyjnie prawa do „zabezpieczenia społecznego, równego traktowania przez władzę publiczną, sprawi edliwego i rzetelnego rozpoznania sprawy, zakresu merytorycznego – istoty sprawy zaskarżonego rozstrzygnię cia , braku możliwości odwołania się w zakresie przepisów postępowania, orzekania oraz prawa do rozpoznania s praw w post ę powaniu dwu- i nstancyjnym sądu”. Prawa te zostały naruszone w ten sposób, że s karżący nie miał możliwo- ści odwołania się co do istoty spraw y o d „postanowień” s ądu o kręgowego, albowiem „zgod- nie z wolą ustawodawcy, odwołanie bądź skarga może dotyczyć t ylk o i wyłącznie jej nie- zgodności z prawem”, a to z kolei, w ocenie s karżącego, uniemożliwia jej merytoryczne zaskarżenie. Skarżący podniósł też, że nie miał możliwości zaskarżenia „postanowień” s ądu o kręgowego w celu poddania ich kontroli instancyjnej, a to naruszyło jego pra wo do zaskar- żania orzeczeń wydanych przez sądy oraz prawo do rozpoznania sprawy w co najmniej dwu- instancyjnym post ę powaniu. 1.3. Skarżący domagał się stwierdzenia niezgodności przepisów wskazanych w peti- tum skargi w zakresie, w jakim dopu szczają możliwość wniesienia skargi jedynie z powodu niezgodności z prawem, nie pozwalają zaskarżyć orzeczeń w dwuinstancyjnym postępowaniu sądu oraz nie zapewniają ubogim obywatelom odbywającym karę pozbawienia wolności mi- nimalnego materialnego zabezpiecz enia ze strony wła dzy publicznej, a dodatkowo, w jakim art. 114 k.k.w. kreuje „dowolność i swobodę organów” decydowania o pomocy finansowej, bez jednoczesnego zapewnienia środków publicznych na ten cel, co w konsekwencji pro wa- dzi do tego, że przepis ów jest iluzoryczny. 1.4. Skarżący domagał się też stwierdzenia niezgodności z Konstytucją przepisów ko- deksu karnego wykonawczego w zakresie, w jak im nie zapewniają ubogim obywatelom od- bywającym karę pozbawienia wolności minimaln ego materialnego zabezpieczenia ze strony władzy p ublicznej. 1.5. W ocenie s karżącego , powyższe doprowadziło do niezgodności z Konstytucją, co narus zyło jego prawa i wolnośc i o których mowa w art. l, art. 2, art. 7 w zw iązku z art. 2, art. 30 w związku z art. 233 ust. 1, art. 32 ust. l, art. 40 w związku z art. 41 ust. 4, art. 45 ust. l w zw iązku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 , art. 67 ust. 2 i art. 68 ust. l, art. 78 w zw iązku z art. 176 ust. 1 Konstytucji. 1.6. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 20 kwietnia 2020 r. nad a ł skardze dal- szy bieg w zakresie badania zgodności art. 114 k .k.w. z art. 1, art. 2, art. 7 w związku z art. 2, art. 30 w związku z art. 233 ust. 1 , art. 32 ust. 1, art. 40 w związku z art. 4 1 ust. 4, art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2, art. 68 ust. 1, art. 67 ust. 2, art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji, a odmówił nadania skardze konstytu cyjnej biegu w pozostałym zakresie. 2. W piśmie z 15 października 2020 r. stanowisko zajął Prokurator Generalny. W jego ocenie, post ępo wanie winno zo stać um orzone na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia OTK ZU A/2022 SK 74/20 poz. 39 4 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (dalej: u.o.t.p.TK) wobe c niedopuszczalności wydania orzeczenia. 2.1. Odwołując się do dotychczasowego orzecznictwa T rybunału oraz poglądów przedstawicieli doktryny Prokurator Generalny wskazał, że prawo do wni esienia skargi kon- stytucy jnej przysługuje, jeżeli sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecz nie o prawach, wolnościach al bo obo wiązkach określony ch w Konstytucji. Tymczasem s karżący za ostat eczne orzeczenia (rozstrzygnięcia), o których mowa w a rt. 79 ust. 1 Konstytucji, uznał, jak to sam określił , „postanowienia Sądu Okręgowego Wydział Penitencjarny” z lutego 2018 r., które w rzec zywistości są pismami sędziego tego s ądu, informującymi s karżąc ego o „bezzasadności zarzutów”. W ocenie Prokuratora G eneralnego, tego rodzaju pisma infor- mujące s karżącego o przysługiwaniu lub nieprzysługiwaniu określonych praw czy obowiąz- ków nie rozstrzyga ją o statusie jednostki i nie są orz eczeniami. 2.2. Prokurator Generalny podniósł ponadto, że wskazane przez s karżące go pisma, które określa mianem „postanowień” , nie są „ostatecznymi orzeczeniami” w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Skarżący nie „ wyc zerpał drogi prawnej” w myśl art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, co skut kuje niedopuszczalnością merytorycznego rozpoznania sk argi. 2.3. W ocenie Proku ratora, gdyby nawet przyjąć, że pismo sędziego s ądu o kręgowego z lutego 2018 r. stanowi, zgodnie z intencją ska rżą cego „ostateczne orzeczenie” w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, to s karżący nie przedstawił dowodu na to, że sądy „jednolicie orze- kały” o niedopuszczalności skargi z art. 7 k.k.w. na decyzję dyrektora aresztu śledczego o nieuwzględnieniu wniosk u skaz anego o zapomogę n a podstawie art. 114 k.k.w. A ponieważ sposób stosowania prawa, w tym również wadliwie ukształtowan y, pozostaje zasadniczo poza zakresem kontroli Trybunału , to, w ocenie Prokuratora, indywidualny i jednostkowy akt za- stosowania kwestionowanego przez s karżąc ego pr zepisu nie może być merytorycznie rozpo- znany. 2.4. Prokurator wskazał też, że pouczenie zawarte w piśmie sędziego s ądu o kręgowe- go z lutego 2018 r., informujące s karżącego, że przepisy kodeksu karnego wykonawczego „nie przewidują możliwości złożenia ( …) skargi w trybie art. 7 k.k.w. na odmowę udzielenia mu zapomogi w trybie art. 114 k.k.w. oraz nie opłacenie przez administr ację jednostki opłat skarbowych” , nie jest prawidłowe. Zdecydowana większość przedstawicieli doktryny wska- zuje, że w takiej sytuacji sk azanemu przysługuje prawo do skargi , a stanowisko to Prokurator aprobuje. 3. W piśmie z 29 kwie tnia 2021 r. stanowisko z ajął Sejm. Wniósł o stwierdzenie, że art. 11 4 k.k.w. w zakresie, w jakim nie dookreśla przesłanek nabycia pr awa do zapomogi, jest zgodn y z art. 40, art. 41 ust. 4 i art. 30 w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji. W pozostałym zakr esie Sejm wniósł o umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. 3.1. W opinii Sejmu, zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 w związku z a rt. 31 ust. 3 i art. 2 oraz art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji prze z art. 114 k.k.w. nie zos tał należycie uzasadniony. Ponieważ, w ocenie Sejmu, s karżący wobec przepisu prawa materialnego, należącego do sfery socjalnej, uczy nił zarzut naruszenia prawa do sądu, a wy- wód argumentacyjny dotyczący niekonstytucyjności ograniczył do stwierdzenia, że bra k ja- snych i czytelnych przesłanek prawa do zapomogi narusza prawo do sądu, Sejm wniósł o umorzenie postępowa nia w tym zakresie. OTK ZU A/2022 SK 74/20 poz. 39 5 3.2. Se jm wniósł również o umorzenie postępowania w zakresie naruszenia art. 1, art. 2, art. 32 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 176, art. 233 Konstytucji przez art. 114 k.k.w. ze wzglę- du na niedopuszczalność wydania wyroku, albowiem s karżą cy nie uzasadnił prawidł owo za- rzutów niezgodności kwestionowanych przepisów ze wskazanymi wzorcami kontroli. 3.3. Sejm wska zał również na konieczność ustalenia rzeczywistego zakresu zaskarże- nia obejmującego art. 114 k.k.w. Dostrzegając niespójność pomiędzy petitum skargi a jej uza- sa dnieniem, Sejm wniósł o przyjęcie, że przedmiot zaskarżenia obejmuje dwa problemy: – czy art. 114 k.k.w. w zakresie, w j akim nie przyznaje prawa do świadczenia pieniężnego osobie pozbawionej wolności, która nie ma możliwości zar obkowania i nie posiada niezbęd- nych środków materialnych, jest zgodny z art. 2, art. 7, art. 40, art. 41 ust.4, art. 30, art. 67 ust. 2 Konstytucji; – czy art. 114 k.k.w. w zakresie, w jakim nie dookreśla przesłanek prawa do zapomogi, jest zgodny z art. 2, art. 7, art. 40, art. 41 ust. 4, art. 30, art. 67 ust. 2 Konstytucji. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Przesłanki dopuszczalności merytorycznego ro zpoznania skargi konstytucyj- nej. 1.1. Zgodnie z dotychczasowym, utrwalonym stanowiskiem Try bunału, pomimo prze- prowadzenia wstępnej kontroli, zwieńczonej postanowieniem Trybunału o nadaniu skardze dalszego biegu, Trybunał, na każdym etapie postępowania obwiązany jest badać , czy rozpo- znawana skarga spełnia wymogi formalne (zob. m.in. wyrok TK z 28 czerwca 2016 r., sygn. SK 31/14, OTK ZU A/2016, poz. 51; postanowienia TK z: 30 maja 2007 r., sygn. SK 67/06, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 67; 18 listopada 2009 r., sygn. SK 12/09, OTK ZU nr 10/A/2009, poz. 158; 2 grudnia 2010 r., sygn. SK 11/10, OTK ZU nr 10/A/2010, poz. 131; 18 czerwca 2013 r., sygn. SK 1/12, OTK ZU nr 5/A/2013, poz. 70; 26 maja 2015 r., sygn. SK 6/13, OTK ZU nr 5/A/2015, poz. 76; 14 listopada 2017 r., sygn. SK 4/16, OTK ZU A/2017, poz. 76; 9 kwietnia 2019 r., sygn. SK 7/19, OTK ZU A/2019, poz. 15). Nadanie skardze dalszego biegu ani nie przes ądza o spełnieniu formalnoprawnych przesłanek dopuszczalności orzekania w danej sprawie, ani nie wiąże składu wyznaczonego do rozpoznania sprawy co do meritum (zob. wyrok TK z 25 września 2019 r., sygn. SK 31/16, OTK ZU A/2019, poz. 53 ). Nadanie skardze biegu nie oznacza również konwalidacji jej wad formalnych (zob. postanowienie TK z 27 listopada 2019 r., sygn. SK 17/19, OTK ZU A/2019, poz. 65). Stąd też również na obecnym etapie postępowania Trybunał zobligowany był do oceny, czy rozpoznawana skarga konstytucyjna spełnia wszystkie warunki jej dopuszczalno- ści. 1.2. Przes łanki wniesienia oraz merytorycznego rozpoznania skargi został y uregulo- wane w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz dookreślone w art. 53 us t. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postepowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, dalej: u.o.t.p.TK). W myśl art. 79 ust. 1 Kons tytucji „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zo- stały naruszone , ma prawo, na zasada ch określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konst ytucj ą ustawy lub innego aktu normatywnego, OTK ZU A/2022 SK 74/20 poz. 39 6 na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolno- ścia ch lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji ” . Z kolei, w myśl art. 5 3 ust. 1, skarga powinna zawier ać : 1) „określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego ak tu normatywnego, na podsta- wie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostateczn ie o wolnościach lub pra- wach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skar- żący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją; 2) wskazanie, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego , i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone; 3) uzasadnienie zarzutu niezgodn ości kwestionowanego przepisu us tawy lub innego aktu normatywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie; 4) przedstawienie stanu faktycznego; 5) udokumentowanie daty doręczenia wyroku, decyzji lub innego rozst rzygnięcia, o których mowa w art. 77 ust. 1; 6) informację, czy od wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 77 ust. 1, został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia”. Z powyższych przepisów wynika kilka przesłanek, których spełnienie jest wymagane dla me- rytorycznego rozpoznania skargi pr zez Trybunał. Po pierwsze, przedmiotem skargi może być wyłącznie przepi s ustawy lub innego aktu normatywnego. Winien być to przepis (przepisy) wykazując y podwójną kwalifikację, tzn. taki, któr y był podstawą prawną ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego i prowadzi jednocześnie do naruszenia wskazanych przez skarżącego konstytucyjnyc h wolno- ści lub praw ( zob. postanowienie TK z 19 października 2004 r., sygn. SK 13/03, OTK ZU nr 9/A/2004, poz. 101 ). Skarżący nie może natomiast kwestionować stoso wania przepisu. Będąc „sądem prawa” , a nie „sądem faktów” , Trybunał nie ma kognicji do rozpoznawania skargi konstytucyjnej, w której sf ormułowano zarzut dotyczący przyjętej przez organ interpr etacji przepisu, nieprawidłowej subsumpcji stanu faktycznego czy też wadliwości argumentacji sformułowanej w ostatecznym orzeczeniu ( zob. postanowienie TK z 2 grudnia 2010 r., sygn. SK 11/10, OTK ZU nr 10/A/2010, poz. 131). Po drugie, warunkiem koniecznym merytorycznego rozpoznania skargi jest zaskarże- nie takiego przep isu, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł o konstytucyjnych pra wach lub wolnościach albo obowiązkach skarżącego (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK). Za „ orzeczenia ” o wolnościach, prawach lub obowiązkach jednostki Trybu- nał przyjmuje „rozstrzygnięcia, które nakładają, zmieniają lub uchylają obowiązki albo przy- znają, zmieniają lub znoszą uprawnienia”. Do orzeczeń o wolnościach, prawach lub obowiąz- kach Trybunał zalicza również „rozstrzygnięcia, które autorytatywnie stwierdzają istni enie obowiązku lub uprawnienia, jeżeli rozstrzygnięcia te mają znaczenie dla realizacji okreś lo- nych uprawnień lub obowiązków jednostki” , oraz „rozstrzygnięcia polegające na odmowie wydania jed nego z wymienionych wcześniej rozstrzygnięć” (postanowienie pełnego składu TK z 4 grudnia 2000 r., sygn. SK 10/99, OTK ZU nr 8/2000, poz. 300). Po trzecie, do merytorycznego rozpoznania skargi niezbędne jest określenie, które konstytucyjne wolności lub pr awa przysługujące skarżącemu, i w jaki sposób, zostały naru- szone przez „ ostateczne orzeczenie ” sądu lub organu administracji publicznej, wydane na podstawie zaskarżonego przepisu ( przepisów ) aktu normatywnego. W niesienie skargi konsty- tucyjnej jest zatem mo żliwe dopiero po wyczerpaniu drogi prawnej przewidzianej dla roz- strzygnięcia, z którego wydaniem s karżący wiąże naruszenie swoich konsty tucyjnych wolno- ści lu b praw. Wymaga się więc od s karżącego złożenia skargi konstytucyjnej dopiero po bez- skutecznym wycze rpaniu zwykłych środków zaskarżenia przysługujących w ramach okr eślo- nego rodzaju postępowania. Skarżący winien zatem dysponować orzeczen iem o charakterze OTK ZU A/2022 SK 74/20 poz. 39 7 ost atecznym, tj. końcowym w ramach danego postępowania, co do zasady więc rozstrzygnię- ciem organu albo sądu drugiej instancji. Warunkiem dopuszczalności skargi konsty tucyjnej jest zatem wniesienie przez skarżącego środka odwoławczego od rozstrzygnięcia wydane go w pierwszej instancji (zob. postanowienie TK z 16 lutego 2012 r., sygn. Ts 31/11, OTK ZU nr 1/B/2012, poz. 115). Po czwarte, skarga konstytucyjna powinna zawier ać uzasadnienie zarzutu niezgodno- ści z Konstytucją kwestionowanych przepisów z powołaniem ar gumentów lub dowodów na jego poparcie. 2. Ocena dopuszczalności merytorycznego rozpoznania sk argi. 2 .1. J ako ostateczne rozstrzygnięcie wydane na podstawie zaska rżonego przepisu s karżący wskazał dwa pisma sędziego z 26 lutego 2018 r. Skarżący określił je jako „postano- wienia Sądu Okręgowego” stanowiące ostateczne rozstrzygnięcie w jego sprawie . Jednakż e a naliza treści powyższych pism prowadzi do wniosku, że mają on e charakter informacyjny. Przedstawiają interpretację przepisów ustawy pr zyjętą przez sędziego . Nie są wiążącymi roz- strzygnięciami o wolnościach, prawach lub obowiązkach s karżą cego ani nie pol e gają na od- mowie wydania rozstrzygnięcia stwierdzającego istnien ie obowiązku lub uprawnienia. 2 .2. W pierwszym ze wskazanych jako „posta nowienie” pism sędzia poinformował s karżącego o treści obowiązujących w tym zakresie przepisów. Nie było to autorytatyw n e rozstrzygnięcie o braku uprawnienia do zapomogi. W drugim, sę dzia zarzuty s karżącego uznał za bezzasadne i poinformował o braku możliwości złożenia skargi w trybie art. 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, ze zm.; dalej k.k.w.) na odmowę udzielenia zapomogi w trybie art. 114 k.k.w. I w tym wypadku nie mamy do czynienia z rozstrzygnięciem przyzna- jącym, zmieniającym czy znoszącym uprawnienie s karżącego. Nie mamy też do czynienia z roz strzygnięciem polegając y m na odmowie wydania któregokolwiek z powyższych roz- strzygnięć. W obu przypadkach sąd nie wydał żadnego rozstrzygnięcia merytorycznego . S porządził pisma, jed ynie informujące skarżącego o przysługiwaniu lub nieprzysługiwaniu określonych uprawnień . A tego rodzaju pisma nie są wiążącymi rozstrzygnięciami o statusie jedno stki i nie można ich uznać za orzeczenia (zob. postanowienie pełnego skła du TK z 4 grudnia 2000 r., sygn. SK 10/99). W ocenie Trybunału , zasadniczym argumentem za nie- dopuszczalnością uznania t ego typu pism informacyjnych za ostateczne rozstrzygnięcie o wol nościach i prawach s karżącego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji jest to, że mają one cha rakter niewładczy, są czynnoś ciami materialno- technicznymi, nie zaś orzeczeniami prawnokształtując ymi (zob. np. postanowienia TK z: 23 marca 2009 r., sygn. Ts 369/08, OTK ZU nr 4/B/2009, poz. 320; 23 marca 2009 r., sygn. Ts 371/08, OTK ZU nr 4/B/2009, poz. 324; 14 czerwca 2010 r., sygn. Ts 236/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 450; 3 grudnia 2010 r., sygn. Ts 79/10, OTK ZU nr 2/B/2011, poz. 159; 15 grudnia 2009 r., sygn. Ts 188/09, OTK ZU nr 1/B/2010, poz. 66). 2.3. W myśl przywołanego wyże j art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu przewidzianej w danym postępowaniu d rogi prawnej. Z oko- liczności rozpoznawanej sprawy jednoznacznie wynika, że obowiązek ten nie został spełnio- ny. Skarżący co prawda wniósł skargi na decyzje dyrektora aresztu śledczego, uzyskał na nie odpowiedzi od sędziego, jednakże odpowiedzi te nie są rozstrzygnięciami, które można uznać za orzeczenie. Trybunał Konstytucyjny, rozpatrując skargi konstytucyjne, wielokrotnie ju ż podkre- ślał, że w sprawach, w któ rych możliwe jest skorzystanie przez skarżącego ze środka odwo- OTK ZU A/2022 SK 74/20 poz. 39 8 ławczego, do uznan ia drogi prawnej za wyczerpaną nie jest wystarczające uzyskanie jakiego- kolwiek rozstrzygnięcia. Dla spełn ienia przesłanek stawianych skardze k onstytucyjnej ko- nieczne jest wnies ienie tego środka zgodnie z przepisami prawa, a w następstwie jego rozpo- znania – uzyskanie merytory cznego rozstrzygnięcia sądowego (zob. postano wienia TK z: 21 października 2003 r., syg n. Ts 53/03 , OTK ZU nr 4/B/2003, poz. 233; 3 lipca 2007 r., sygn. Ts 91 /07 , OTK ZU nr 5/B/2007, poz. 253). Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z mery torycznym rozstrzygnięciem sądu. Sąd takie go rozstrzygnięcia w ogóle nie wydał. Wobec powyższego Trybunał przyjął, że s karżący nie tylko nie uzyskał „ostatec znych orzeczeń” w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, ale w ogóle nie uzyskał merytorycznych roz strzygnięć sądu . Nie wyczerpał zatem wymaganej , w myśl art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, drogi prawnej, a to skutkuje niedopuszczalnością meryt orycznego rozpoznania przez Trybunał skargi konstytucyjnej. 2.4. Gdyby nawet przyjąć, że to drugie p ismo sędziego z 26 l utego 2018 r. jest „osta- tecznym orzeczeniem” w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, to przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu należałoby uczynić za stosowanie normy prawnej przez sąd. Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwe m Trybunału Konstytu cyjnego niedopusz- czalna jest skarga konstytucyjna na stosowanie prawa, a zatem skarga, której za rzuty dotyczą przyjętej przez sąd wykład ni przepisu, nieprawi dłowej subsumpcji czy wadliwości argumen- tacji sformułowanej w orzeczeniu. Należy podkreślić, że sposób stosowania prawa, również wadliwie ukszta łtowan y, pozostaje zasadniczo poza zakres em kontroli Trybunału Konstytu- cyjnego (zob. wyrok TK z 20 grudnia 2017 r., sygn. SK 37/15, OTK ZU A/2017, poz. 90). Trybunał Konstytucyjny, dokonując kontroli konstytucy jności prawa, uwzględnia spo- sób rozumienia i stosowania zaskarżonego przepisu, jeżeli ma on charakter stały, powtarzal- ny, powszechny oraz determinuje faktycznie jednoznaczne odczytanie przepisu poddanego kontroli (zob. np. wyroki TK z: 8 maja 2000, sygn. SK 22/99, OTK ZU nr 4/2000, poz. 107; 28 stycznia 2003 r., sygn. SK 37/01, OTK ZU nr 1/A/2003, poz. 3; 17 listopada 2008 r., sygn. SK 33/07, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 154). W niniejszej sprawie tego rodzaju sytuacja nie zachodzi. Interpre tacji sędziego przed- stawionej w piśmie do s karżącego nie można uznać za stałą, powtarzalną czy powszechną. W doktrynie dominuje stanowisko opowiadające się za dopuszczalnością s kargi z art. 7 k.k.w. na odmowną decyzję dyrek tora jednostki penitencjarnej, po djętą na podstawie art. 114 k.k.w. Decyzja o przyznaniu zapomogi ma wprawdzie charakter uznaniowy, jednakże n ie oznacza to d owolności przy jej podejmowaniu. Jeżeli decyzja odmow na została podjęta w wyniku nie- uwzględnienia wniosku skazanego, podlega zaskarżeniu do sądu peniten cjarnego w trybie art. 7 k.k.w. Z powyższych względów Trybunał postanowił jak w senten cji.