SK 59/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 27 maja 2024 r. Pozycja 49 POSTANOWIENIE z dnia 8 maja 202 4 r . Sygn. akt SK 5 9 /2 3 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący Krystyna Pawłowicz Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Bartłomiej Sochański Bogdan Święczkowski, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 maja 202 4 r., skargi konstytucyjnej R . B . o zbadanie zgodności: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o za- pobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie ob- owiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 17 ust. 11 ustawy powołanej w punkcie 1 w związku z § 5 rozporządzenia powołanego w punkcie 2 z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . U Z A S A D N I E N I E I 1. W skardze konstytucyjnej z 25 lipca 202 2 r. (data wpływu: 29 lipca 202 2 r.) R .B. (dalej: skarżący) wniósł o stwierdzenie , że: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych) są niezgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej określoności przepisów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 2) § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia OTK ZU A/2024 SK 59/23 poz. 49 2 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753; dalej: rozporządzenie o szczepieniach) jest niezgodny z wywodzoną z art. 2 Konsty- tucji zasadą dostatecznej określoności przepisów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepieniach są niezgodn e z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji. 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego: Skarżący nie poddał małoletnie j córki szczepieniu w terminach wynikających z komu- nikatu Głównego Inspektora Sanitarnego (dalej: GIS) w sprawie Programu Szczepień Ochronnych (dalej: PSO). Postanowieniem z 2 6 stycznia 2017 r. wojewoda nałożył na skar- żąc ego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ma- łoletniej córki i jednocześnie nadał klauzulę tytułowi wykonawczemu wystawionemu 18 paź- dziernika 2016 r. przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS). Postanowieniem z 22 grudnia 201 7 r. Minister Zdrowia utrzymał w mocy postanowie- nie wojewody , od czego skarżąc y wywi ó dł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyj- nego w W . (dalej: WSA). Wyrokiem z 7 listopada 2018 r. WSA skargę oddalił. Następnie skarżący złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), który oddalił ją w wyroku z 9 marca 2022 r. 1.2. Wątpliwości skarżącego koncentrowały się wokół trzech grup zarzutów: 1) naru- szenia zasady dostatecznej określoności przepisów prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji, 2) naruszenia art. 87 Konstytucji stanowiącego katalog źródeł prawa powszechnie obowiązu- jącego w Rzeczypospolitej Polskiej, 3) naruszenia prawa do prywatności. W odniesieniu do naruszenia zasady dostatecznej określoności przepisów prawa s kar- żący wskazał, że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych wprowadza- jący dla osób przebywających na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym nie określa ani listy chorób objętych obowiązkiem szczepień , ani grupy osób zobowiązanych do wykonania tego obowiązku. P rzepisy powszechnie obowiązu- jącego prawa nie określają też momentu, w którym obowiązek szczepienia ochronnego prze- ciwko poszczególnym chorobom staje się wymagalny. W ocenie skarżącego, w praktyce stosowania zaskarżonych regulacji występuje roz- bieżność interpretacyjna – niektóre z nich uznają, że wymagalność obowiązku poddania się szczepieniu przeciwko konkretnym chorobom i poszczególnymi dawkami wynika z komuni- katu GIS, inne zaś twierdzą, że wymagalność wynika z wezwania skierowanego do rodziców przez lekarza. Zdaniem skarżące go , rozbieżności tej nie można rozstrzygnąć za pomocą środ- ków prowadzących do wyeliminowania niejednolitości stosowania prawa. 1.3. W zakresie naruszenia art. 87 Konstytucji, s karżąc y podni ósł , że PSO nie należy do katalogu źródeł powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej. A kt wydawany przez GIS może być zakwalifikowany co najwyżej jako akt prawa wewnętrznego, wiążący jedynie jednostki organizacyjne podległe organowi wydającemu, nie zaś obywateli. St ą d też, jak s karżąc y podkreśli ł , nie jest związan y treścią tego komunikatu, w szczególności w zakresie konkretyzującym wiek dziecka, w którym należy podać określoną szczepionkę w określonej dawce . 1.4. W zakresie zarzutu naruszenia prawa do prywatności skarżący wskazał, że obo- wiązek poddania się szczepieniom wyłącza możliwość podjęcia przez osoby obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom (ich opiekunom prawnym lub faktycznym) decy- OTK ZU A/2024 SK 59/23 poz. 49 3 zji o odmowie pod d ania się takim szczepieniom. S tanowi to, w ocenie skarżącego, ingerencję w zasadę autonomii jednostki . Zdaniem skarżącego, ograniczenie prawa do prywatności i prawa do decydowania o swoim życiu osobistym nie spełnia wymogu proporcjonalności. Obowiązkowe szczepienia ochronne są zabiegiem medycznym obarczonym ryzykiem , a ustawodawca nie przewidział istnienia specjalnego funduszu wypłacającego odszkodowania dla osób dotkniętych niepożą- danymi odczynami poszczepiennymi. 2. W piśmie z 12 czerwca 2023 r. Prokurator Generalny zajął stanowisko w sprawie wnosząc, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), o umorzenie postępowania w zakresie badania zgodności art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepieniach z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji z uwagi na zbędność wydania orzeczenia oraz na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK o umorzenie postępowania w po- zostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia. 3. W piśmie z 21 czerwca 2023 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postępowaniu. 4. W piśmie z 22 czerwca 2023 r. Minister Zdrowia wniósł o umorzenie postępowania w zakresie punktów 1 i 2 petitum skargi konstytucyjnej z uwagi na niedopuszczalność wyda- nia orzeczenia , na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, oraz w zakresie punktu 3 petitum skargi z uwagi na zbędność wydania orzeczenia , na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. W razie nieuwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania, Minister Zdrowia wniósł o stwierdzenie, że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu cho- rób zakaźnych są zgodne z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz że § 3 rozporządzenia o szczepieniach jest zgodny z art. 2 i art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konsty- tucji. 5. W piśmie z 14 lipca 2023 r. Sejm wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK ze względu na zbędność i niedopuszczalność wydania wyro- ku. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z dotychczasowym, utrwalonym stanowiskiem Trybunału, na każdym eta- pie postępowania Trybunał ob o wiązany jest badać , czy rozpoznawana skarga spełnia wymogi formalne ( zob. np. postanowienie TK z 5 lipca 2023 r., sygn. SK 10/20, OTK ZU A/2023, poz. 63 i powołane tam orzecznictwo). Nadanie skardze dalszego biegu nie przes ą dza bowiem o spełnieniu formalnopraw- nych przesłanek dopuszczalności orzekania w danej sprawie ani nie wiąże składu wyznaczo- nego do rozpoznania sprawy co do meritum ( zob. np. postanowienie TK z 5 grudnia 2023 r., sygn. SK 54/21, OTK ZU A/2023, poz. 104 i powołane tam orzecznictwo). Stąd też również na obecnym etapie postępowania Trybunał zobligowany był do oceny, czy rozpoznawana skarga konstytucyjna spełnia wszystkie warunki jej dopuszczalności. W niniejszej sprawie skarżący uczynił przedmiotem skargi konstytucyjnej przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych OTK ZU A/2024 SK 59/23 poz. 49 4 u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1284, ze zm.; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sier - pnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 ; obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 2172, ze zm.; ze zm.; dalej: rozporządzenie o szczepieniach). W jego ocenie, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaź- nych są niezgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej określoności przepi- sów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, § 3 rozporządzenia o szcze- pieniach jest niezgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej określoności przepisów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, oraz art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepieniach są niezgodn e z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 87 Konstytucji. Jako ostateczne orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarżący wskazał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z 9 marca 2022 r. W wyro- ku tym NSA oddalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Admini- stracyjnego w W . w przedmiocie oddalenia skargi na postanowienie Ministra Zdrowia. 2. W odniesieniu do zakresu przedmiotowego sprawy Trybunał przede wszystkim zwrócił uwagę na wyrok z 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19 (OTK ZU A/2023, poz. 50). We wskazanej sprawie postępowanie zostało zainicjowane skargą, która zarówno pod względem zarzutów, jak i uzasadnienia była tożsama z zarzutami zaprezentowanymi przez skarżąc ego w niniejszym postępowaniu. W wyniku rozpoznania sprawy o sygn. SK 81/19 Trybunał uznał w części I wyroku, że „[a]rt. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządze- nia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochron- nych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochron- nych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”. W części II wyroku określono, że „[p]rzepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospoli- tej Polskiej”. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie. Z uwagi na powyższe orzeczenie Trybunał dokonał oceny dopuszczalności meryto- rycznego rozpoznania niniejszej sprawy z punktu widzenia przesłanki ne bis in idem , tj. zaka- zu ponownego orzekania o tym samym (w tej samej sprawie). Zasada ne bis in idem ma bo- wiem zastosowanie, jeżeli te same przepisy zostały już wcześniej zakwestionowane w oparciu o te same zarzuty niekonstytucyjności (por. wyrok TK z 20 kwietnia 2017 r., sygn. K 10/15, OTK ZU A/2017, poz. 31 wraz z przywołanym tam orzecznictwem oraz postanowienie TK z 23 czerwca 2022 r., sygn. SK 52/20, OTK ZU A/2022, poz. 42). Mając powyższe na uwadze , Trybunał uznał, że w przedmiotowej sprawie, w odnie- sieniu do przepisów zakwestionowanych w p unkcie 3 petitum skargi zachodzi negatywna przesłanka procesowa wynikająca z przywołanej zasady ne bis in idem . Z tego względu, s to- sownie do treści art. 59 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) , Trybunał Konstytucyjny , w zakresie badania zgodności art. 17 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepieniach, umorz ył postępowani e z uwagi na zbędność wydania wyroku. OTK ZU A/2024 SK 59/23 poz. 49 5 2. 1 . W pozostałym zakresie Trybunał zbadał , czy spełnione zostały wymogi formalne, określone w art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK, warunkujące dopuszczalność skargi konstytucyjnej. 2. 1 .1. S karżąc y zakwestionował zgodność art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz § 3 rozporządzenia o szczepieniach z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji z powodu ich nadmiernej, niedopuszczalnej konstytu- cyjnie ingerencji w je go prawo do decydowania o swoim życiu osobistym. Wskazać jednakże należy , że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym ciąży na małoletnim dziecku, a nie na skarżącym. Obowiązek skarżące go cechował się zatem wtór- nością, wynikającą z faktu sprawowania prawnej pieczy na dzieckiem. Brak wykonania obo- wiązku przez skarżąc ego – od którego zasadniczo nie może się uchylić – nie prowadzi jednak do przymusowego zaszczepienia dziecka, lecz przekłada się na konieczność egzekucji obo- wiązku o charakterze niepieniężnym. Skarżący nie decyduje zatem o swoim życiu osobistym, lecz z racji sprawowanej nad dzieckiem pieczy prawnej zastępczo o życiu osobistym swego dziecka. Wobec powyższego Trybunał powziął wątpliwości co d o legitymacj i czynn ej skarżą- cego. Trybunał , podobnie jak w sprawie o sygn. SK 81/19 uznał, że wskazanie jako przed- miot u kontroli art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaź- nych oraz § 3 rozporządzenia o szczepieniach bez powiązania tych przepisów z innymi jed- nostkami redakcyjnymi wskazanych aktów normatywnych nie powodowałoby zastrzeżeń w sytuacji, gdyby skarga konstytucyjna została wniesiona w imieniu i na rzecz małoletniego dziecka skarżącego. Art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b stanowi, że „ [ o ] soby przebywające na terytorium Rzeczypo- spolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do (…) poddawania się (…) szczepieniom ochronnym” , precyzując w zaskarżonym § 3 rozporządzenia o szczepie- niach podmioty, które takiemu obowiązkowi podlegają. W myśl tych przepisów obowiązek szczepień nie spoczywał na skarżącym, a na jego małoletnim dziecku. Obowiązek skarżące- go, dotyczący poddania dziecka szczepieniom ochronnym , wynikał zaś z art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych, który stanowi że „[w] przypadku osoby nieposiadającej peł- nej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o któ- rych mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (…) (Dz. U. z 2023 r. poz. 1545). Tymczasem ani z petitum , ani z uzasadnienia skargi konstytucyjnej nie wynika , by in- tencją skarżącego było uczynienie przedmiotem kontroli art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Skarżąc y nie przedstawił też żadnej argumentacji dotyczącej naruszenia je go własnego prawa do prywatności, w postaci praw a do podjęcia wolnej decyzji o tym, czy w sferze „dobra” dziecka mieści się poddanie go szczepieniom ochronnym. Nie wskazał, w jaki sposób jego prawo, jako rodzica małoletniego dziecka, do samostanowienia zostało naruszone przez zakwestionowane przepisy. Stosownie do treści art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK, „Trybunał przy orzekaniu jest związany zakresem zaskarżenia wskazanym we wniosku, pytaniu prawnym albo skardze konstytucyj- nej”. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, „[z]akres zaskarżenia obejmuje wskazanie kwestionowa- nego aktu normatywnego lub jego części (określenie przedmiotu kontroli) oraz sformułowa- nie zarzutu niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą (wskazanie wzorca kontroli)”. Co prawda w postępowaniu przed Trybunałem ma zastosowa- nie zasada falsa demonstratio non nocet , w myśl której podstawowe znaczenie ma istota sprawy, a nie jej oznaczenie (por. np. postanowienie TK z 14 grudnia 2021 r., sygn. SK 22/20, OTK ZU A/2022, poz. 3) , a zatem r ekonstrukcji zarzutu sformułowanego w skar- dze konstytucyjnej należy dokonywać zarówno na podstawie jej petitum , jak i uzasadnienia, które stanowi integralną część skargi (por. np. postanowienie TK z 5 czerwca 2019 r., sygn. OTK ZU A/2024 SK 59/23 poz. 49 6 SK 29/18, OTK ZU A/2019, poz. 28) to jednak zasada ta ( falsa demonstratio non nocet ) nie może być rozumiana jako instrument eliminujący stosowanie zasady skargowości w postępo- waniu przed Trybunałem. Nie może w szczególności służyć sanowaniu przez Trybunał bra- ków formalnych wniesionej skargi konstytucyjnej. Z uwagi na brak dostatecznie wyraźnego wskazania przez skarżąc ego na istotę ciążą- cego na ni m obowiązku na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz stosownej argumentacji, Trybunał nie był uprawniony do takiej rekonstrukcji skargi kon- stytucyjnej, która pozwalałaby na jej merytoryczne rozpoznanie we wskazanym zakresie. 2. 1 .2. W ątpliwości Trybunału wzbudziło też powołanie przez skarżąc ego , jako samo- dzielnego wzorca kontroli, art. 2 Konstytucji i wywodzonej z niego zasady dostatecznej okre- śloności przepisów prawa. W skazać bowiem należy, że w dotychczasowym orzecznictwie Trybunał konsekwent- nie przyjmował , że art. 2 Konstytucji, w którym wyrażono zasadę demokratycznego państwa prawnego, nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną . Art. 2 Konstytucji nie jest samodzielnym źródłem praw podmiotowych , w przepisie tym ustrojodawca zawarł wyłącznie zasadę przedmiotową, która wyznacza okre- ślony standard kreowania przez ustawodawcę wolności i praw, a także ogólny standard ko- rzystania z nich przez podmioty (por. postanowienie z 9 lipca 2012 r., sygn. SK 19/10, OTK ZU nr 7/A/2012, poz. 87). Trybunał uznawał, że art. 2 Konstytucji może stanowić subsydiar- ny wzorzec kontroli , jedynie dla uzupełnienia lub wzmocnienia argumentacji. Po pierwsze, jeżeli „ skarżący wskaże wywiedzione z art. 2 Konstytucji prawa lub wolności, które wyraźnie nie zostały wysłowione w treści innych przepisów konstytucyjnych ” (wyrok z 10 lipca 2007 r., sygn. SK 50/06, OTK ZU nr 7/A/2007, poz. 75), p o drugie, jeżeli skarżący „ odwoła się do jednej z zasad wyrażonych w art. 2 Konstytucji dla uzupełnienia lub wzmocnienia ar- gumentacji dotyczącej naruszenia praw i wolności statuowanych w innym przepisie konstytu- cyjnym (…) (zob. wyrok z 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2)” – (wyrok z 10 lipca 2007 r., sygn. SK 50/06, OTK ZU nr 7/A/2007, poz. 75; por. postanowienie z 27 października 2021 r., sygn. SK 40/20, OTK ZU A/2022, poz. 8). W realiach niniejszej sprawy nie wystąpiła żadna z powyższych okoliczności . Skarżą- c y nie powiązał wskazanego jako wzorzec kontroli art. 2 Konstytucji z przepisem określają- cym jego podmiotowe prawo konstytucyjne ani nie wykazał w uzasadnieniu skargi, że odwo- łanie się do zasady wyrażonej w art. 2 Konstytucji służy wzmocnieniu argumentacji dotyczą- cej naruszenia praw wynikających z art. 47 Konstytucji . Wobec powyższego Trybunał umorzył na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK po- stępowanie w zakresie oceny zgodności art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji i § 3 rozporządzenia o szczepieniach z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytu- cji, ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.