SK 19/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 19 grudnia 2019 r. Pozycja 6 9 POSTANOWIENIE z dnia 3 grudnia 2019 r. Sygn. akt SK 19/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący Julia Przyłębska Stanisław Rymar – sprawozdawca Michał Warciński Andrzej Zielonacki, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2019 r., skargi konstytucyjnej D.F. o zbadanie z godności: art. 632 pkt 2 w zw iązku z art. 635 i art. 630 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm.) w zakresie, w jakim normy wynikające z tych przepisów ograniczają w sprawie z oskarżenia publicznego przyznanie oskarżonemu , wobec którego sąd pierwszej instancji orzekł rażąco niewspółmierną surową karę, zwrot kosztów wynagrodzenia obrońcy za postępowanie odwoławcze, w przypadku uwzględnienia apelacji oskarżonego wniesionej wyłącznie co do kary i złagodzenia orzeczonej kary , z art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 w zw iązku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 oraz z 2019 r. poz. 125) umorzyć postępowanie . Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W sporządzonej przez adwokata i wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 15 maja 2017 r. skardze konstytucyjnej D.F. (dalej: skarżący ) zarzucił niezgodność art. 632 pkt 2 w związku z art. 635 i art. 630 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm.; dalej: k.p.k.) w zakresie, w jakim normy wynika- jące z tych przepisów ograniczają w sprawie z oskarżenia publicznego przyznanie oskarżo- OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 2 nemu, wobec którego sąd pierwszej instancji orzekł rażąco niewspółmierną surową karę, zwrot kosztów wynagrodzenia obrońcy za postępowanie odwoławcze, w przypadku uwzględ- nienia apelacji oskarżonego wniesionej wyłącznie co do kary i złagodzenia orzecz onej kary, z art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Kon- stytucji. 2. Skarga została wniesiona w związku z następującą sprawą. Wyrokiem Sądu Okręgowego (dalej: sąd okręgowy) skarżący został uznany za winne- go popełnienia trzech z siedmiu zarzucanych mu przestępstw. Sąd o kręgowy w 24 punkcie swego wyroku orzekł, że koszty procesu dotyc zące przestępstw, od których popełnienia oskarżony został uniewinniony, ponosi Skarb Państwa (na podstawie art. 630 i art. 632 pkt 2 k.p.k.) a w pozostałym zakresie zwolnił go od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów są- dowych, w tym opłaty (na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. i art. 17 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych, Dz. U. z 1983 r. Nr 49, poz. 223; dalej: u.o.s.k.), uznając, że ich uiszczenie w jego sytuacji majątkowej przy orzeczeniu w stosunku do niego kary grzywny byłoby zbyt uciążliwe. Od po wyższego wyroku obrońcy oskarżone go wni eśli apelacje , podnosząc zarzut ra- żąc ej niewspółmiernoś ci orzeczonej kary. Sąd Apelacyjny (dalej: sąd apelacyjny) uznał, że zachodzą podstawy do uwzględnienia wywiedzionych apelacji w zakresie orzeczenia o karze łącznej, chociaż nie w takim wymiarze o jaki obrońcy postulowali. W wyroku s ąd apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok sadu okręgowego w ten sposób, że obniżył orzeczoną wobec oskarżonego karę łączną pozbawienia wolności z uwagi na jej rażącą surowość. W pozosta- łym zakresie utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Ponadto s ąd apelacyjny zasądził od oskar- żonego na rz ecz Skarbu Państwa wydatki za postępowanie odwoławcze i wymierzył mu opła- tę za obie instancje, powołując się na art. 635 w związku z art. 626 § 1 k.p.k. oraz art. 17 u.o.s.k.). W związku z zakończonym postępowaniem karnym, w imieniu oskarżonego jego obrońca wystąpił z wnioskiem o zasądzenie na rzecz oskarżonego poniesionych przez niego wydatków na koszty obrony przed sądem pierwszej i drugiej instancji w związku z uwzględ- nieniem, co do zasady, wniosków wniesionych apelacji. Sąd o kręgowy postanowieniem z 27 lutego 2017 r. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz skarżąc ego koszty procesu tytułem zwrotu poniesionych wydatków związanych z oskarżeniem w części uniewinniającej, zaś w pozostałym zakresie oddal ił wniosek. W uza- sadnieniu postanowienia sąd wskazał, że w związku z tym, iż skarżący został obciążony kosz- tami postępowania odwoławczego, to nieuzasadnione jest domaganie się przez niego zwrotu wydatków poniesionych na tym etapie postępowania. Jako podstawę rozstrzygnięcia sąd wskazał art. 626 § 2, art. 630, art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 5 w związku z § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.). Na powyższe postanowieni e skarżący wniósł zażalenie w zakresie, w jakim s ąd o krę- gowy nie zasądził na jego rzecz wydatków poniesionych na koszty obrony w postępowaniu apelacyjnym. Wskazał, ż e wskutek wniesionych apelacji doszło do uwzględnienia co do za- sady wniosków apelacji kwestionujących wyrok sądu pierwszej instancji w części dotyczącej orzeczenia o karze, złagodzenia orzeczonej wobec niego kary oraz wyeliminowania z porząd- ku prawnego przez sąd drugiej instancji wadliwego (zawierającego sprzeczną z obowiązują- cymi przepisami karę) wyroku. Skoro zatem w wyniku wniesionych apelacji doszło do zmia- ny zaskarżonego wyroku na korzyść oskarżonego, to ustalenie kosztów procesu za postępo- wanie odwoławcze powinno nastąpić na zasadach ogólnych. Jeśli s karżący wygrał postępo- OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 3 wanie odwoławcze co do zasady, to zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, należy mu się Skarbu Państwa zwrot wydatk ów poniesionych na koszty obrony w postępo- waniu apelacyjnym. Sąd a pelacyjny utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Wskazał, ż e w toku po- stępowania odwoławczego nie doszło do zmiany wyroku sądu pierwszej instancji, która pro- wadziłaby do zmniejszenia odpowiedzialności karnej, tj. uniewinnienia, umorzenia postępo- wania w całości lub części, co więcej nie było to nawet przedmiotem zaskarżenia. T ym sa- mym żądanie zwrotu kosztów obrony w postępowaniu odwoławczym jest bezzasadne. Powo- łując się na treść art. 630 k.p.k., s ąd a pelacyjny stwierdził, że jeżeli oskarżonego nie skazano za wszystkie zarzucane mu przestępstwa, Skarb Państwa ponosi jedynie wydatki związane z oskarżeniem w części uniewinniającej lub umarzającej postępowanie. Do takich wydatków nie sposób zaliczyć wydatków powstałych w związku z postępowaniem apelacyjnym zaini- cjowanym w celu weryfikacji wymiaru kar orzeczonych za przypisane mu czyny. Jako pod- stawę wyroku wskazał art. 437 § 1 k.p.k. 3. Skarżący w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej wskazał, że podstawą prawną roz- strzygnięcia s ądu a pelacyjnego była norma prawna wyrażona w art. 630 i art. 632 pkt 2 w związku z art. 635 k.p.k. 3.1. W jego ocenie, norma prawna wynikająca z zaskarżonych przepisów , jest nie- zgodna z art. 42 ust. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji i wynikający m z nich prawem do obrony oraz prawem do sądu. Skarżący podnosi, że na powyższe prawa składa się m. in prawo do dochodzenia zwrotu wydatków z tytułu ustanowionej obrony w postępowaniu odwoławczym w sytuacji wniesienia przez oskarżonego środka odwoławczego ( kwestionującego wymiar orzeczonej kary ), który powoduje wyeliminowanie z porządku prawnego sprzeczn ego z pra- wem wyroku sądu pierwszej instancji. Skarżący stwierdził, że wyrażone w art. 42 ust. 1 Konstytucji prawo do obrony, przy- sługujące każdemu i we wszystkich stadiach postępowania, jest elementarnym standardem demokratycznego państwa prawnego i stanowi gwarancję ochrony interesów osoby oskarżo- nej. To z kolei jest warunkiem uznania postępowania za sprawiedliwe i zgodne z wymaga- niami, które w państwie prawa musi spełniać każda procedura, w której or g any władzy pu- blicznej decydują o prawach i wolnościach jednostki. Każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, może wybrać obrońcę al- bo – na zasadach określonych w ustawie – skorzystać z obrońcy z urzędu. Prawo to gwarantu- je możliwość obrony racji oskarżonego przez wykwalifikowanego pełnomocnika p rocesowe- go. Zadaniem obrońcy jest ochrona oskarżonego w taki sposób, by cel procesu karnego osią- gnięty został z zagwarantowaniem prawa do obrony ( zob. wyrok TK z 17 lutego 2004 r., sygn. SK 39/02, OTK ZU nr 2/A/2004, poz. 7). Nie ulega wątpliwości, że praw o do obrony w znaczeniu formalnym ma istotny aspekt ekonomiczny. Prawo do ustanowienia obrońcy pozostaje w ścisłym związku z możliwościami ekonomicznymi oskarżonego, determinujący- mi swobodę wyboru obrońcy. Koszty mające znaczenie dla samego podjęcia obrony i usta- nowienia obrońcy powinny zostać zwrócone osobie, wygrywającej postępowanie odwoław- cze co do zasady. Zdaniem skarżącego, z treści art. 42 ust. 2 Konstytucji i wynikającego z tego przepisu prawa do obrony, wynika, że osoba oskarżona, która w ramach zastosowanej przez nią obrony i wniesienia przez nią zasadnego środka odwoławczego (nawet kwestionującego jedynie wyrok sądu pierwszej instancji w części dotyczącej orzeczenia o karze) nie powinna ponosić żadnych – w tym finansowych – negatywnych konsekwencji działań wymiaru sprawiedliwości (w wy- padku skarżącego – wadliwego wyroku sądu pierwszej instancji). OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 4 Wniesione przez obrońców skarżącego apelacje kwestionujące wyrok sądu pierwszej instancji w części dotyczącej orzeczenia o karze okazały się, co do zasady, słuszne. Zaskarżo- ny przez niego wyrok został wydany z rażącym naruszeniem prawa, cechował się bowiem rażącą niewspółmiernością i surowością orzeczonej kary. Jako taki nie mógł zostać utrzyma- ny w obowiązującym porządku prawnym. Obrona skarżącego w postępowaniu odwoławczym okazała się zatem słuszna, zaś poniesione na nią wydatki konieczne. Sprzeczny z prawem wy- rok sądu pierwszej instancji w konsekwencji wniesienia przez oskarżonego środka odwoław- czego został wyeliminowany z porządku prawnego. Skarżący podkreśla, że sytuacja, gdy mimo wniesienia zasadnego środka odwoław- czego ponosi on materialne skutki niesłusznego wyroku sądu pierwszej instancji, prowadzi do naruszenia prawa do obrony. W rezultacie osoba skazana, w obawie przed brakiem możliwo- ści uzyskania zwrotu kosztów obrony, może powstrzymać się od ustanowienia obrońcy, co może mieć wpływ na wynik postępowania. W skrajnym wypadku mo że to skutkować nierze- telnym procesem i orzeczeniem wobec oskarżonego rażąco surowej kary pozbawienia wolno- ści. Na poparcie swego stanowiska w tej części zaskarżenia, skarżący przywołał zasadni- cze tezy wyroku TK z 26 lipca 2006 r., sygn. SK 21/04 (OTK ZU nr 7/A/2006, poz. 88). 3.2. W skardze podniesiono również, że art. 632 pkt 2 w związku z art. 635 i art. 630 k.p.k. są sprzeczne z art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 77 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżącego zas karżone przepisy godzą w zasadę zaufa- ni a obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, w prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności oraz w zasadę równorzędności stron, obciążając oskarżonego niemal w całości ciężarem kosztów podjętej obrony nawet w wypadku wygrania sporu w postępowaniu odwoławczym i wyelimi- nowania przez s ąd drugiej instancji wadliwego wyroku s ądu pierwszej instancji . W ocenie skarżącego , przepisy te pr owadzą do nieuzasadnionego nierównego traktowania osób, w obec których sąd orzekł rażącą niewspółmierną karę , w stosunku do osób , wobec których wydano wyrok zgodny z prawem. Pierwsza kategoria osób zmuszona jest bowiem ponieść koszt y wy- nagrodzenia obrońcy w postępowaniu apelacyjnym, co narusza konstytucyjną zasadę równo- ści. 3.3. Skarżący wskazuje również na niezgodność zaskarżonej regulacji z art. 77 ust. 1 Konstytucji. W jego ocenie, osoba skazana wadliwym wyrokiem sądu pierwszej instancji, cechującym się rażąco niewspółmierną karą (co według niego stanowi nielegalne działanie władzy publicznej) postawiona jest przed koniecznością podjęcia obrony, z którego to tytułu w jej mieniu powstaje szkoda. Mając na uwadze, ż e art. 77 Konstytucji formułuje zasadę wy- n agrodzenia szkody wyrządzonej niezgodnym z prawem działaniem organu władzy publicz- nej, skarżący uważa, że zaskarżona regulacja postępowania karnego , skutkująca brakiem możliwości zwrotu kosztów wynagrodzenia obrony w postępowaniu odwoławczym w przy- padku wniesienia przez nią zasadnego środka odwoławczego, kwestionującego wyrok sądu pierwszej instancji w części dotyczącej orzeczenia o karze, jest sprzec zna z tym wzorcem kontroli. 4. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 14 lutego 2018 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniesionej skarg , a mianowicie: wyka- zanie, że zaskarżone przepisy były podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia , wyjaśnienie, w zakresie wskazanych wzorców konstytucyjnych, rozbieżności pomiędzy petitum skargi konstytucyjnej a jej uzasadnieniem oraz udokumentowanie daty doręczenia postanowienia s ądu apelacyjnego z 12 kwietnia 2017 r. OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 5 W piśmie z 19 lutego 2018 r. skarżący odniósł się do powyższ ych brak ów . Wskazał, że art. 630 k.p.k. został wprost wskazany jako podstawa prawna postanowienia s ądu o kręgo- wego, które to w zaskarżonym zakresie (dotyczącym kosztów procesu za postępowanie od- woławcze) został o utrzymane w mocy postanowieniem s ądu apelacyjnego. Skarżący wskazał, że art. 632 pkt 2 k.p.k. stanowi normę regulującą zasady rozstrzy- gania o kosztach procesu, na którą powołuje się s ąd apelacyjny w uzasadnieniu postanowie- nia. Art. 635 k.p.k. stanowi za ś normę regulującą zasady rozstrzygania o kosztach procesu w postępowaniu odwoławczym, a on kwestionował postanowienie s ądu o kręgowego z 27 lu- tego 2017 r. w przedmiocie kosztów procesu za postępowanie odwoławcze. Z uwagi na to, ż e postanowienie s ądu o kręgowego w zakresie kosztów procesu za postępowanie odwoławcze zostało utrzymane w mocy przez s ąd apelacyjny, norma ta, w jego ocenie, również stanowiła podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia wskazanego w skardze konstytucyjnej. Jednocześnie skarżący podkreślił, że nie może ponosić negatywnych konsekwencji uchybień s ądu apela- cyjnego, który w postanowieniu z nie wskazał podstaw prawnych swojego rozstrzygnięcia. Skarżący wskazał nadto, że wnosi o poddanie ocenie przez TK zgodności norm praw- nych z wzorcami konstytucyjnymi zawartymi w art. 32 ust. 1, art. 42 ust. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. 5 . W piśmie z 19 listopada 2018 r. stanowisko w sprawie zajął Prokurator Generalny, wnosząc o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listo- pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed T rybunałem K onstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: uotpTK) , wobec niedopuszczalności wyrokowania. Prokurator Ge- neralny uznał, że przedmiotem niniejszej skargi jest w istocie zakwestionowany jako niekon- stytucyjny brak określonych treści normatywnych, którego nie można jednak zakwalifikować jako podlegające kontroli TK pominięcie prawodawcze, bo jest to zaniechanie prawodawcze, co stanowi podstawową przeszkodę do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. 6 . W piśmie z 22 listopada 2018 r. stanowisko w sprawie zajął Marszałek Sejmu, wno- sząc o uznanie, że art. 630 k.p.k. w zakresie, w jakim uniemożliwia przyznanie oskarżonemu zwrotu wydatków poniesionych na etapie postępowania odwoławczego na obrońcę w sytuacji, gdy na skutek jego apelacji doszło do obniżenia wymierzonej wobec oskarżonego kary, jest niezgodny z art. 42 us t. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Ponadto, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 uotpTK , wniósł o umorzenie postępowania w pozostałym zakresie, ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. 7. Rzecznik Praw Obywatelskich nie zajął stanowiska w niniejszej sprawie. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Warunki rozpoznania skargi konstytucyjnej. 1.1. Skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu, w ramach którego Trybu- nał ustala, czy odpowiada ona warunkom formalnym oraz czy nie jest oczywiście bezzasadna. Na gruncie orzecznictwa Trybunału ugruntowany jest pogląd, że nadanie skardze konstytu- cyjne j biegu nie przesądza o spełnieniu formalnoprawnych przesłanek dopuszczalności orze- kania w danej sprawie. Trybunał, na każdym etapie postępowania, jest bowiem obowiązany do badania, czy nie zachodzi ujemna przesłanka wydania wyroku, skutkująca obligatoryjn ym OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 6 umorzeniem postępowania (zob. m.in. postanowienia TK z: 19 października 2010 r., sygn. SK 8/09, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 94; 18 czerwca 2013 r., sygn. SK 1/12, OTK ZU nr 5/A/2013, poz. 70; 26 maja 2015 r., sygn. SK 6/13, OTK ZU nr 5/A/2015, poz. 76 oraz powołane tam wcześniejsze orzecznictwo). 1.2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej można uczynić przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o prawach, wolnościach albo obowiązkach skarżą- cego określonych w Konstytucji (por. wyrok z 24 października 2007 r., sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108, postanowienia z: 6 lutego 2001 r., sygn. Ts 139/00, OTK ZU nr 2/2001, poz. 40; 5 listopada 2013 r., sygn. SK 15/12, OTK ZU nr 8/A/2013, poz. 127). Wykorzystanie skargi konstytucyjnej jako instrumentu ochrony konstytucyjnych wol- ności i praw jednostek uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w Konstytucji (art. 79 ust. 1 Konstytucji) oraz w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: uotpTK). Trzy przesłanki mają konstytutywne znaczenie. Pierwsza to naruszenie określonych w Konstytucji wolności lub praw, których pod- miotem jest skarżący. Druga dotyczy uzyskania ostatecznego orzeczenia sądu lub organu ad- ministracji publicznej rozstrzygającego o tych wolnościach lub prawach skarżącego. Trzecia natomiast wymaga wykazania, że to ustawa lub inny akt normatywny, będące podstawą osta- tecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego, stanowią źródło naruszenia jego wol- ności lub praw. Zarzut niezgodności z Konstytucją przepisów ustawy bądź innego aktu nor- matywnego, stanowiąc ych podstawę ostatecznego orzecz enia, musi dotyczyć tych przepisów, które ukształtowały sytuację prawną skarżącego, powodując naruszenie jego konstytucyjnych wolności i praw. Skarżący musi również w odpowiedni sposób powiązać zaistniałe naruszenie z wła- ściwą normą konstytucyjną, która w danym wypadku jest adekwatnym wzorcem kontroli kwestionowanych przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego. Formułując zarzut , skarżący musi zatem wykazać nie tylko, że jest podmiotem konkretnej konstytucyjnej wolno- ści lub prawa. Ciąży na nim obowiązek uprawdopodobnienia, że ta wolność lub prawo zostały faktycznie naruszone, a naruszenie to wynika z treści kwestionowanych przepisów, na pod- stawie których sąd lub organ administracji publicznej ostatecznie ukształtował jego sytuację prawną. Dopiero kumulatywne spełnienie tak rozumianych przesłanek warunkuje możliwość skutecznego wniesienia, a następnie merytorycznego rozpatrzenia skargi konstytucyjnej przez Trybunał. Niedochowanie wskazanych wymogów prowadziłoby do sytuacji, w której skarga konstytucyjna, za miast środka ochrony konstytucyjnych wolności i praw skarżącego, stałaby się swoistą formą actio popularis , zbliżoną w swej istocie do wniosku w sprawie abstrakcyj- nej kontroli norm (zob. postanowienie o sygn. SK 15/12; postanowienie z 13 października 2004 r., sygn. Ts 55/04, OTK ZU nr 5/B/2004, poz. 299 oraz wyrok o sygn. SK 7/06). W swoim orzecznictwie Trybunał podkreślał, że w odróżnieniu od wniosków kiero- wanych przez podmioty wyliczone w art. 191 ust. 1 pkt 1-5 Konstytucji, skarga nie jest środ- kiem uruch amiania tzw. kontroli abstrakcyjnej, a więc realizowanej w oderwaniu od płasz- czyzny stosowania kwestionowanych przepisów. W konsekwencji skarżący może uczynić przedmiotem zaskarżenia wyłącznie przepisy zastosowane w jego sprawie, które legły u pod- staw osta tecznego jej rozstrzygnięcia przez sąd lub organ administracji publicznej. Warunek ten spełniony jest wówczas, gdy kwestionowany w skardze akt normatywny wyznacza treść orzeczenia przyjętego za podstawę skargi w tym jego aspekcie, w którym skarżący upatruj e naruszenia przysługujących mu praw lub wolności o charakterze konstytucyjnym. Ustalenie spełnienia tego warunku wymaga oceny w świetle stanu faktycznego, w którym zapadło orze- czenie, i skonfrontowania podstawy prawnej orzeczenia z przedmiotem zaskarżenia (por. po- OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 7 stanowienie z 6 lipca 2005 r., sygn. SK 25/03, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 83 oraz powoływa- ne tam postanowienia z: 22 lutego 2001 r., sygn. Ts 193/00, OTK ZU nr 3/2001, poz. 77; 2 kwietnia 2003 r., sygn. Ts 193/02, OTK ZU nr 2/B/2003, poz. 145; postanowienie z 22 maja 2007 r., sygn. SK 38/05, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 59). Jednym z warunków dopuszczalności rozpoznania skargi konstytucyjnej jest zatem jej ścisły związek z konkretnym orzeczeniem sądu albo decyzją organu administracji publicznej. Przedmiotem skargi jest zaś akt normatywny, na którym odpowiedni organ oparł swoje roz- strzygnięcie. Innymi słowy, skarga konstytucyjna pozwala dochodzić ochrony konstytucyj- nych praw i wolności każdemu, jeżeli zostały one naruszone przez zastosowanie w jego in- dywidualnej sprawie aktu normatywnego (przepisu) niezgodnego z Konstytucją, a naruszenie ma źródło w treści normatywnej zakwestionowanej regulacji. Skarżący nie może natomiast w drodze skargi kwestionować konstytucyjności aktów normatywnych niestanowiących pod- stawy indywidualnego rozstrzygnięcia w jego sprawie. 2. Przedmiot skargi konstytucyjnej. 2.1. W skardze konstytucyjnej z 15 maja 2017 r. D.F. (dalej: skarżący ) jako przedmiot kontroli konstytucyjności wskazał: „ art. 632 pkt 2 w związku z art. 635 i 630 Kodeksu Postę- powania Karnego (Dz.U.1997.89.556) w zakresie w jakim wskazane normy prawne ograni- czają przyznanie w sprawie z oskarżenia publicznego, oskarżonemu wobec, którego Sąd pierwszej instancji orzekł rażąco niewspółmierną surową karę, zwrot kosztów wynagrodzenia obrońcy za postępowanie odwoławcze, w przypadku uwzględnienia wniosków apelacji oskar- żonego wniesionej wyłącznie co do kary i złagodzenia orzeczonej wobec oskarżonego kary tj. wyeliminowania z porządku prawnego przez Sąd drugiej instancji wadliwego, zawierającego sprzeczną z obowiązującymi przepisami karę wyroku Sądu pierwszej instancji, nie gwarantu- jąc oskarżonemu wygrywającemu postępowanie przed Sądem drugiej instancji, zwrotu kosz- tów wynagrodzenia obrońcy – przez co ograniczają prawo do obrony, prawo do sądu, jak również naruszają prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności oraz zasadę równorzędności stron, obciążając oskar- żonego kosztami procesu oraz kosztami wynagrodzenia obrońc y w postępowaniu przed Są- dem drugiej instancji, nawet w przypadku gdy apelacja oskarżonego doprowadziła do zmiany wyroku na jego korzyść”. 2.2. W pierwszej kolejności należ y zauważyć, że w skazanie wersji ustawy, której przepisy zostały zakwestionowane w skardze konstytucyjnej, determinuje treść normatywną poddaną kontroli Trybunału. W petitum skargi wskazano jako przedmiot zaskarżenia brzmie- nie przepisów według tekstu pierwotnego ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postę- powania karnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1904, ze zm.; dalej: k.p.k.). Niezależnie od tego, skarżący najwidoczniej omyłkowo podał błędny adres publikacyjny tekstu pierwotnego; wła- ściwy adres pierwotnego tekstu k.p.k. to Dz. U. z 1997 r. Nr 89, poz. 555 (a nie poz. 556, jak wskazano w petitum skargi). W tym kontekście należy wskazać, że o ile art. 630 i art. 635 k.p.k. zachowały swoje pierwotne brzmienie, o tyle treść art. 632 pkt 2 k.p.k. była zmieniana. Art. 632 pkt 2 k.p.k. w pierwotnym brzmieniu nie mógł być podstawą rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego , al- bowiem był przedmiotem kilku nowelizacji (zob. art. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o zmia- nie ustawy – Kodeks postępowania karnego , Dz. U. Nr 80, poz. 539; art. 5 pkt 53 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw , Dz. U. poz. 396; art. 1 pkt 142 ustawy z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw , Dz. U. poz. 437, ze zm.), przy czym już pierwsza z nich nie przewidywała stosowania pierwotnego brzmienia przepisu do stanów OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 8 prawnych lub faktycznych powstałych na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów . Trybunał stwierdził, że w tym wypadku należy uznać – zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet – i ż w skardze omyłkowo wskazano nie tylko niewłaściwy adres publikacyjny , ale również niewłaściwą wersję zaskarżonych przepisów, a rzeczywistą intencją pełnomocnika skarżącego było zakwestionowanie przepisów w brzmieniu, które mogł o być podstawą wyda- nia orzeczenia w jego karnej sprawie, tzn. w wersji Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm. (wska- zuje na to brak konsekwencji w powoływaniu w uzasadnieniu skargi właściwego publikatora – powoływany jest zarówno Dziennik Ustaw z 1997 r., jak i Dziennik Ustaw z 2016 r). 2.3. Zakwestionowane przepisy mają następujące brzmienie : – art. 630 k.p.k.: „W sprawach z oskarżenia publicznego, jeżeli oskarżonego nie ska- zano za wszystkie zarzucane mu przestępstwa, wydatki związane z oskarżeniem w części uniewinniającej lub umarzającej postępowanie ponosi Skarb Państwa” , – art. 632 pkt 2 k.p.k. : „Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, w razie uniewinnienia o skarżonego lub umorzenia postępowania koszty procesu ponosi (…) w sprawach z oskarże- nia publicznego – Skarb Państwa, z wyjątkiem należności z tytułu udziału adwokata lub radcy prawnego w charakterze pełnomocnika pokrzywdzonego, oskarżyciela posiłkowego alb o in- nej osoby ” , – art. 635 k.p.k. : „Niezależnie od tego, kto wniósł środek odwoławczy, jeżeli dojdzie do zmiany wyroku skazującego lub orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania na niekorzyść oskarżonego, koszty procesu za postępowanie odwoławcze ustala się na ogólnych zasadach” . Odnosząc się do wymogu wskazania podstawy prawnej ostatecznego orzeczenia, któ- rej treść doprowadziła do naruszenia przysługujących skarżącemu konstytucyjnych praw lub wolności, w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej wskazano , że „[p]odstawę prawną rozstrzy- gnięcia Sądu Apelacyjnego (…) stanowiła wyrażona w art. 630 kpk oraz art. 632 pkt 2 w związku z art. 635 kpk norma prawna”. 2.4. W związku z tym, że merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej jest uwa- runkowane spełnieniem szeregu wymagań formalnych, zarządzeniem sędziego TK z 14 lute- go 2018 r. o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, Trybunał wezwał skarżącego do wykazania, że zaskarżone przepisy były podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia wskazanego w skardze oraz wyjaśnieni a rozbieżności pomiędzy petitum skargi a jej uzasadnieniem odno- śnie do wskazanych wzorców konstytucyjnych. Skarżący odniósł się do powyższego zarządzenia w piśmie procesowym z 19 lutego 2018 r. Odpowiadając na w ezwanie TK do uzupełnienia braków formalnych, w tym m.in. do wykazania, że za kwestionowane w skardze przepisy były podstawą ostatecznego rozstrzy- gnięcia naruszającego jego konstytucyjne wolności lub prawa, skarżący stwierdzi ł, że: a) p ierwszy ze wskazanych przepisów, tj. art. 630 k.p.k. „został wprost wskazany, jako podstawa prawna postanowienia Sądu Okręgowego (…) z dnia 27 lutego 2017 roku (…) w przedmiocie kosztów procesu, które to w zaskarżonym zakresie (w zakresie kosztów proce- su za postępowanie odwoławcze) zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Apelacyj- nego (…) z dnia 12 kwietnia 2017 r. (…), a które stanowiło ostateczne rozstrzygnięcie instan- cyjne kwestionowane przez Skarżącego” ; b) z akwestionowany związkowo art. 632 pkt 2 k.p.k. „stanowi norm [ ę ] prawną regulu- jącą zasady rozstrzygania o kosztach procesu, na którą powołuje się w uzasadnieniu postano- wienia z dnia 12 kwietnia 2017 r. (…) Są d Apelacyjny (…) [skarżący przyt oczył w tym miej- scu następujący fragment z s. 4 uzasadnienia: « Prawdą jest, iż w związku z wywiedzionymi przez obrońców D. F. apelacjami doszło do obniżenia orzeczonej wobec niego kary łącznej (…). Jednak biorąc pod uwagę, iż w toku postępowania odwoławczego nie doszło do zmiany OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 9 wyroku sądu I instancji, która prowadziłaby do zmniejszenia przypisanej D.F. odpowiedzial- ności karnej (tj. uniewinnienia, umorzenia postępowania w części/całości (…)» ]; c) art. 635 k.p.k. „stanowi no rm[ ę ] prawną regulującą zasady rozstrzygania o kosztach procesu w postępowaniu odwoławczym – Skarżący zaś kwestionował postanowienie Sądu Okręgowego (…) z dnia 27 lutego 2017 roku (…) w przedmiocie kosztów procesu za postę- powanie odwoławcze – z uwagi na to , iż postanowienie to w zaskarżonym zakresie ( w zakre- sie kosztów procesu za postępowanie odwoławcze) zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Sądu Apelacyjnego (…) z dnia 12 kwietnia 2017 r. (…) w/w norma również stanowił[a] podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia wskazanego przez Skarżącego”. Ponadto w swoim piśmie procesowym skarżący wskazał, że nie może ponosić nega- tywnych konsekwencji uchybień s ądu a pelacyjnego, który w postanowieniu z 12 kwietnia 2017 r. nie wskazał podstaw prawnych swojego rozstrzygnięcia. 2.5. P omimo przedłożenia przez skarżącego pisma procesowego z 19 lutego 2018 r. oraz przeprowadzenia wstępnej kontroli pod kątem spełnienia przesłanek formalnych, Trybu- nał Konstytucyjny stwierdził, że w dalszym ciągu istnieją wątpliwości co do spełnienia wy- magań warunkujących dopuszczalność rozpoznania niniejszej skargi konstytucyjnej w zakre- sie tak określonego przedmiotu kontroli konstytucyjności. Na gruncie orzecznictwa Trybunału utrwalony jest pogląd, że nadanie skardze konsty- tucyjnej biegu nie przesądza o spełnieniu formalnoprawnych przesłanek dopuszczalności orzekania w danej sprawie. Wątpliwości w zakresie dopuszczalności merytorycznej kontroli konstytucyjności zainicjowanej niniejszą skargą konstytucyjną dostrzegli zarówno Prokurator Generalny, jak i Sejm (choć analiza tej kwestii doprowadziła ich do odmiennych wniosków). TK zbadał zatem, czy nie zachodzi ujemna przesłanka wydania wyroku, skutkująca obligatoryjnym umorzeniem p ostępowania. 3. Zaskarżone przepisy jako podstawa orzeczenia o prawach konstytucyjnych skarżą- cego. 3.1. W postanowieniu z 27 lutego 2017 r. w przedmiocie poniesionych przez skarżą- cego wydatków na koszty obrony przed sądem pierwszej i drugiej instancji, s ąd o kręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego zwrot poniesionych przez niego wydatków związanych z oskarżeniem w części uniewinniającej, zaś w pozostałym zakresie oddalił wnio- sek. Jako podstaw ę prawn ą swego rozstrzygnięcia s ąd o kręgowy wskaza ł: art. 626 § 2 , art. 630 i art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. oraz § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 5 w związku z § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nie- opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.). Sąd apelacyjny , rozpatrując zażalenie na powyższe postanowienie s ądu o kręgowego , za podstawę swego rozstrzygnięcia przyjął art. 437 § 1 k.p.k. W uzasadnieniu jednak wskazał także na treść art. 630 k.p.k., wywodząc, że na mocy tego przepisu Skarb Państwa ponosi wy- datki związane z oskarżeniem wyłącznie w części uniewinniającej lub umarzającej postępo- wanie, tymczasem w zainicjowanym przez obrońcó w skarżącego postępowaniu odwoław- czym nie doszło ani do uniewinnienia, ani do umorzenia postępowania, a jedynie do obniże- nia orzeczonej kary łącznej. W związku z czym Skarb Państwa nie może ponieść wydatków na obrońców skarżącego za postępowanie odwoławcze . 3.2. Spośród zaskarżonych przez skarżącego przepisów , za podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia naruszającego prawa konstytucyjne skarżącego można uznać jedynie art. 630 k.p.k. W szczególności samo niepowołanie przepisu w sentencji rozstrzygnięcia nie przes ą dza OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 10 o niemożliwości uznania go za taką podstawę . Trybunał wielokrotnie uznawał, że kwestią techniczną jest to, w jaki sposób proces analizy obowiązujących przepisów, który ostatecznie doprowadził organ procesowy do konkluzji zawartej w wydanym o rzeczeniu, zostanie w nim uzewnętrzniony w postaci podstawy prawnej rozstrzygnięcia ( zob. wyrok TK z 17 września 2002 r., sygn. SK 35/01 , OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 60 ). Przedmiotem kontroli w ramach procedury skargi konstytucyjnej może być zatem nie tylko p rzepis wskazany w petitum roz- strzygnięcia, czy w jego uzasadnieniu, ale także mogą to być regulacje, które znajdują zasto- sowanie p odczas rozstrzygani a sprawy, mając e bezpośredni wpływ na ukształtowanie osnowy sentencji (zob. np. wyrok TK z 29 kwietnia 2008 r. , sygn. SK 11/07, OTK ZU 3/A/ 2008, poz. 47 ). W związku z treścią orzeczenia s ą du okręgowego – prawomocnym uniewinnieniem skarżącego od części zarzucanych mu prze stępstw – zastosowanie w odniesieniu do niego mogła mieć jedynie norma wynikająca z art. 630 k.p.k., co też znalazło wyraz zarówno w postanowieniu sądu okręgowego jak i sądu apelacyjnego , orzekających w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych przez skarżą cego na obronę. 3.3. N a gruncie sprawy, na tle której wniesiona została ta skarga konstytucyjna, brak natomiast podstaw, aby twierdzić, że podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia s ądu apelacyjne- go, prócz art. 630 k.p.k., były także art. 632 pkt 2 oraz art. 635 k .p.k. Konkluzja ta nie wynika przy tym z błędnego sformułowania przez sąd podstaw prawnych swego rozstrzygnięcia, jak zdaje się sugerować skarżący, ale z samej treści tych przepisów. Art. 632 pkt 2 k.p.k. stanowi podstawę obciążenia Skarbu Państwa kosztami procesu w razie uniewinnie nia oskarżonego lub umorzenia postępowania w sprawach z oskarżenia publicznego. Art. 630 k.p.k. stanowi natomiast podstawę obciążenia Skarbu Państwa wydat- kami związanymi z oskarżeniem w części uniewinniającej lub umarzającej postępowanie w wypadku uniewinnienia oskarżonego od części zarzucanych mu przestępstw lub częściowego umorzenia postępowania w sprawach z oskarżenia publicznego N iemożliwe jest zatem wyda- nie orzeczenia opartego jednoc ześnie zarówno na art. 632 pkt 2 k.p.k., jak i art. 630 k.p.k., gdyż zakresy zastosowania tych przepisów dotyczą wzajemnie wykluczających się sytuacji. Trybunał Konstytucyjny przychylił się do stanowiska Prokuratora Generalnego, doty- czącego niedopuszczalno ści orzekania o konstytucyjności art. 635 k.p.k. Przepis ten nie mógł stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach procesowych w postępowaniu odwo- ławczym w sprawie skarżącego. Jak wynika z art. 634 k.p.k. , jeżeli przepisy ustawy nie sta- nowią inaczej, do kosztów procesu za postępowanie odwoławcze od orzeczeń kończących postępowanie w sprawie mają odpowiednie zastosowanie przepisy o kosztach za postępowa- nie przed sądem pierwszej instancji. Jest to podstawowa norma regulująca kwestię kosztów postępowania odwoławczego . Zgodnie z art. 635 k.p.k. „[n]iezależnie od tego, kto wniósł środek odwoławczy, jeżeli dojdzie do zmiany wyroku skazującego lub orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępo- wania na niekorzyść oskarżonego, koszty procesu za postępowanie odwoławcze ustala się na ogólnych zasadach”. Przepis ten jest wyjątkiem od regulacji wyrażonej w art. 634 k.p.k., („przepisem ustawy stanowiącym inaczej”) i odnosi się jedynie do sytuacji, kiedy w postępo- waniu odwoławczym dochodzi do zmiany wyroku skazującego lub orzeczenia o warunko- wym umorzeniu postępowania na niekorzyść oskarżonego. Jego treść, jako przepisu stano- wiącego wyjątek od regulacji podstawowej, zgodnie z zasadami wykładni nie może być inter- pretowana rozszerzająco. W postępowaniu apelacyjnym doszło jedynie do obniżenia wymierzonej mu kary łącznej, w związku z czym nie można uznać, by dyspozycja art. 635 k .p.k. mogła stanowić podstawę rozstrzygnięcia przez sąd o prawach lub obowiązkach skarżącego. N ie doszło bo- wiem do zmiany wyroku skazującego ani do orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępo- wania na niekorzyść oskarżonego . OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 11 3.4. Podsumowując tę część rozważań, Trybunał stwierdził, że skoro w sprawie karnej skarżącego, leżącej u podstaw niniejszej skargi konstytucyjnej, nie doszło ani do całkowitego jego uniewinnienia ani do umorzenia postępowania, to podstawą prawną rozstrzygnięcia sądu o zwrocie wydatków na koszty obrony nie mógł być art. 632 pkt 2 k.p.k. Zaś w związku z tym, że w wyniku wniesionych przez obrońców skarżącego apelacji nie doszło do zmiany wyroku skazującego lub orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania na jego nieko- rzyść , podstawą prawną rozstrzygnięcia nie mogła być regulacja szczególna wobec art. 634 k.p.k., zawarta w art. 635 k.p.k. W obec braku innych unormowań szczególnych, na podstawie ogóln ej zasady dotycząc ej kosztów procesu za postępowanie odwoławcze (art. 634 k.p.k.), zastosowanie w rozstrzygnięciu o kosztach w postępowaniu odwoławczym znalazła regulacja wynikająca z art. 630 k.p.k. W ocenie TK, to art. 630 k.p.k. był zatem podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia sądu o zwrocie poniesionych przez skarżącego wydatków na koszty obrony przed sądem pierwszej instancji (w części uniewinni ającej go od zarzutów), jak również podstawą oddalenia wniosku o zwrot kosztów w zakresie postępowania odwoławczego. 3.5. Trybunał Konstytucyjny uznał, że skarżący, pomimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych, powierzchownie potraktował wymagania formalne skargi konstytucyjnej do tyczące prawidłowego wskazania przedmiotu kontroli konstytucyjności . W tym kontekście należy jeszcze raz podkreślić, że to na skarżącym ciąży obowiązek wykazania, i ż zaskarżone przepisy były podstawą ostatecznego rozstrzygnięcia w j ego sprawie. Samo stwierdzenie, że art. 632 pkt 2 k.p.k. został przywołany w uzasadnieniu roz- strzygnięcia przez s ąd apelacyjny i że reguluje on zasady rozstrzygania o kosztach procesu, zaś art. 635 k.p.k. reguluje zasady rozstrzygania o kosztach procesu w postępowaniu odwo- ławczym, podczas gdy skarżący kwestionował postanowienie s ądu o kręgowego z 27 lutego 2017 r. w przedmiocie kosztów procesu za postępowanie odwoławcze – nie dowodzi, że przepisy te stanowiły podstawę indywidualnego rozstrzygnięcia w jego sprawie. Skarżący w tym zakresie nie spełnił wymagań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 uotpTK. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Trybunał umorzył postępowanie w zakresie badania konstytucyjności art. 632 pkt 2 i art. 635 k.p.k. ze względu na niedopuszc zalność wy- dania wyroku na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 uotpTK. 4. Dopuszczalność orzeczenia o konstytucyjności art. 630 k.p.k. 4.1. Skarżący upatruje niekonstytucyjność zaskarżon ych regulacji w tym, że ustawo- dawca , ustanawiając zasady zwrotu kosztów procesowych w sprawie z oskarżenia publiczne- go, zaniechał przyznania oskarżonemu prawa do zwrotu wydatków poniesionych na obronę w sytuacji, w której dochodzi do uwzględnienia apelacji wniesionej na jego korzyść jedynie od wymiaru orzeczonej kary. Sprzeczność z Konstytucją skarżący upatruje zatem nie w rze- czywistym brzmieniu zakwestionowanych przepisów, ale w tym, że nie zawierają one treści, jaką – w jego ocenie – z uwagi na obowiązujące normy konstytucyjne zawie rać powinny; dotyczy to w szczególności także art. 630 k.p.k. W skardze sfomułowano zatem w stosunku do tego przepisu , choć nie w sposób bezpośredni, zarzut pominięcia prawodawczego . 4.2. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, pominięcie prawodawcze należy starannie odróżniać od zaniechania prawodawczego (ustawodawczego). Jeżeli określone rozwiązanie, pożądane dla zapewni enia konstytucyjności regulacji, zostało w zamierzony sposób pozostawione poza jej zakresem, należy je kwalifikować jako zanie- chanie prawodawcze (por. np. wyrok z 8 września 2005 r., sygn. P 17/04, OTK ZU OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 12 nr 8/A/2005, poz. 90). W kompetencjach Trybunału Konstytucyjnego nie leży orzekanie o za - niechaniu prawodawczym, w ramach jego określonej konstytucyjnie kognicji mieszczą się bowiem jedynie istniejące akty normatywne (zob. wyrok TK z 24 listopada 2010 r., sygn. K 32/09, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 108). Tylko na zasadzie wyjątku Trybunał Konstytucyjny może orzekać o tzw. pominię- ciach prawodawczych, przez które należy rozumieć sytuację, gdy ustawodawca podjął decy- zję o regulacji określonej materii. Wówczas regulacja musi zostać dokonana przy poszanowa- niu wymagań konstytucyjnych (wyrok TK z 24 października 2001 r., sygn. SK 22/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 216). Zatem z pomini ęciem mamy do czynienia wówczas, gdy integralną, funkcjonalną częścią treści jakiejś normy powinien być pewien element, którego brakuje, a z uwagi na podobieństwo do istniejących unormowań należy oczekiwać jego istnien ia (zob. postanowienie TK z 14 maja 2009 r., sygn. Ts 189/08, OTK ZU nr 3/B/2009, poz. 202). Ze względu na wyjątkowy charakter badania przez Trybunał pominięć prawodaw- czych, ewentualne wątpliwości co do zakwalifikowania konkretn ej sytuacji należy zawsze ro zstrzygać na korzyść zaniecha nia ustawodawczego („co do zasady brak regulacji oznacza, że mamy do czynienia z zaniechaniem ustawodawczym” – postanowienie z 10 października 2012 r., sygn. Ts 38/12, OTK ZU nr 6/B/2012, poz. 534). 4.3. Skuteczne zakwestionowanie pominięcia prawodawczego wymaga od podmiotu inicjującego postępowanie przed Trybunałem wyjątkowej staranności i zaangażowania (zob. postanowienia o sygn. SK 7/14 i sygn. K 17/02 i z 11 grudnia 2002 r., sygn. SK 17/02, OTK ZU nr 7/A/2002, poz. 98). Stawiane w skardze konstytucyjnej zarzuty dotyczące pomi- nięci a ustawodawczego mus zą być precyzyjne i nie mo gą polegać tylko na wskazaniu, że kwestionowany przepis nie zawiera konkretnej regulacji, której istnienie zadowalałoby skar- żącego ( zob. wyrok TK z 19 listopada 2001 r., sygn. K 3/00, OTK ZU nr 8/2001, poz. 251). Zakwestionowanym przepisom skarżący stawia zarzut braku koniecznego z punktu widzenia wskazanych wzorców konstytucyjnych, w tym w szczególności prawa do obrony, unormowania przewi dując ego możliwość zwrotu wydatków poniesionych przez oskarżonego na obronę w sprawach z oskarżenia publicznego w sytuacji wniesienia apelacji wyłącznie w zakresie wymiaru kary na jego korzyść . Jak wyżej wskazano , dopuszczalna kontrola konstytucyjności mogłaby objąć jedynie art. 630 k.p.k ., zgodnie z którym „ W sprawach z oskarżenia publicznego, jeżeli oskarżonego nie skazano za wszystkie zarzucane mu przestępstwa, wydatki związane z oskarżeniem w części uniewinniającej lub umarzającej postępowanie ponosi Skarb Państwa”. Istota zarzu- tu sformułowanego w skardze konstytucyjnej dotyczy zaś zwrotu kosztów wynagrodzenia obrońcy za postępowanie odwoławcze. Skarżący nie wskazał jednak , dlaczego jego zdaniem taka regulacja m iałaby się znaleźć właśnie w art. 630 k.p.k. (a w istocie nie twierdził tego nawet, wskazując ten przepis jedynie jako związkowy). W ocenie Trybunału, art. 630 k.p.k. , stanowiący jedną z podstawowych regulacji do- tyczących kosztów procesu przed sądem pierwszej instancji, nie może być samodzielnym przedmiotem kontroli bez jakiegokolwiek powiązania z normami dotyczącymi postę powania odwoławczego. Zarzut pominięcia oczekiwanej przez skarżącego treści mógłby być skiero- wany – przy braku innych przesłanek uniemożliwiających merytoryczne rozpoznanie skargi – przede wszystkim wobec regulacji określonej w art. 635 k.p.k. Tymczasem, jak wskazano wcześniej, formalne przesłanki dopuszczalności rozpoznania skargi zostały spełnione jedynie w odniesieniu do art. 630 k.p.k. A rgumentacja przedstawiona przez skarżącego nie pozwala zatem na przyjęcie, że mamy do czynienia z pominięciem prawodawczym, którego konstytu- cyjność mogłaby być przedmiotem badania przez Trybunał. OTK ZU A/2019 SK 19/18 poz. 69 13 4.4. Na marginesie jedynie należy wskazać, że do TK wpłynął wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, w którym z punktu widzenia podobnie sformułowanych zarzutów został zakwestionowan y art. 635 w związku z art. 632 pkt 2 k.p.k. w zakresie, w jakim przepis ten wyłącza w sprawie z oskarżenia publicznego , w wypad ku uwzględnienia apelacji oskarżone- go wniesionej wyłącznie od wymiaru kary, zwrot oskarżonemu kosztów z tytułu wynagro- dzenia obrońcy za postępowanie odwoławcze . Wskazany przez skarżącego istotny problem konstytucyjny będzie mógł być zatem rozpoznany w szerszym kontekście normatywnym w kontroli abstrakcyjnej, której nie ograniczają wąskie przesłanki wymagane w zakresie przedmiotu kontroli w postępowaniach zainicjowanych skargą konstytucyjną. 4.5. Podsumowując powyższe uwagi, należy stwierdzić, że w sprawie niniejszej wy- stępują nieusuwalne przeszkody do merytorycznego orzekania przez Trybunał. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.