S 1/25

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 11 lipca 2025 r. Pozycja 67 POSTANOWIENIE z dnia 8 kwietnia 202 5 r. Sygn. akt S 1 /2 5 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki – przewodniczący Wojciech Sych Bogdan Święczkowski – sprawozdawca Michał Warciński Rafał Wojciechowski, w związku z wyrokiem z 12 marca 2025 r. (sygn. SK 80/22) , p o s t a n a w i a : zasygnalizować Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej oraz Senatowi Rzeczypospoli- tej Polskiej konieczność stosownej zmiany przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809) , wyłączający ch możliwość wytaczania przez rodziców powództw w sprawach dotyczących pochodzenia dziecka po osiągnięciu przez nie pełnoletności. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE 1. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) Trybunał sygnalizuje Sejmowi i Senatowi oraz innym organom stanowiącym prawo istnienie uchybień i luk w prawie, których usunięcie jest niezbędne do zapewnienia spójności systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. 2. W wyroku z 12 marca 2025 r. (sygn. SK 80/22) Trybunał orzekł, że art. 63 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ; dalej: k.r.o. lub kodeks rodzinny ), w części obejmującej słowa „ , nie później jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletności”, jest niezgodny z art. 30 w związku z art. 47, w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W pozostałym zakresie postępowanie zostało umorzo- ne na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. 3 . Trybunał ocenił, że problemy konstytucyjne analogiczne do rozstrzygniętego w sprawie o sygn. SK 80/22 zagadnienia prawnego, związane z wyłączeniem przez ustawo- OTK ZU A/2025 S 1/25 poz. 67 2 dawcę możliwości wytaczania przez rodziców powództw w sprawach dotyczących pochodze- nia dziecka po osiągnięciu przez nie pełnoletności, występują także na gruncie innych regula- cji kodeksu rodzinnego, które z uwagi na obowiązującą w postępowaniu przed Trybunałem zasadę związania granicami skargi konstytucyjnej (art. 67 u.o.t.p.TK) nie mogły stanowić przedmiotu kontroli w tym postępowaniu . Chodzi o następujące przepisy: art. 61 13 § 2 k.r.o. , normujący zakaz wyt a cz a nia przez mężczyznę powództwa o zaprzeczenie macierzyństwa po dniu osiągnięcia przez dziecko peł- noletności ; art. 69 § 1 k.r.o. , ustanawiający zakaz wyt a cz a nia przez matkę powództwa o za- przeczenie ojcostwa swego męża po dniu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności ; art. 61 11 k.r.o. , zakazujący wyt a cz a nia powództwa o ustalenie macierzyństwa po uzyskaniu pełnolet- ności przez dziecko ; art. 80 k.r.o. , zakaz ujący wytaczania powództwa o ustalenie bezskutecz- ności uznania ojcostwa po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności oraz art. 84 § 2 k.r.o. , zgodnie z którym matka ani domniemany ojciec nie mogą wytoczyć powództwa o ustalenie ojcostwa po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności. 4. W tym miejscu Trybunał zwraca uwagę na potrzebę dostosowania obowiązującego ustawodawstwa do standardów konstytucyjnych , określonych przez Trybunał w wyroku o sygn. SK 80/22 . Interwencja ustawodawc y jest konieczna, także w celu usunięcia występującej obecnie niespójności w systemie prawa polegającej na tym, że wciąż co do zasady wytaczanie powództw przez rodziców w sprawach o pochodzeni e dziecka nie jest dopuszczalne po osią- gnięciu przez nie pełnoletności, z wyjątkiem – wynikającej z wyroku Trybunału o sygn. SK 80/22 – możliwości występowania przez męża matki z powództwem o zaprzeczenie ojco- stwa, także po dniu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności . Inaczej mówiąc , w systemie prawnym wciąż obowiązują regulacje zawierające uchybienia analogiczne do występującego na gruncie sprawy o sygn. SK 80/22 . 5. Trybunał nie przesądza, jak modyfikacja wymienionych regulacji kodeksu rodzin- nego powinna wyglądać w szczegółach – pozostaje to bowiem w gestii ustawodawcy – jed- nak jako punkt wyjścia dla Sejmu przy podjęciu prac legislacyjnych należy wskazać potrzebę ograniczenia przyjętej na gruncie ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 220, poz. 1431) zasady za- kładającej , że po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności tylko ono (względnie prokurator) powinno decydować , czy chce ustalenia bądź zaprzeczenia swojego pochodzenia. Trybunał podkreśla, że ochrona praw rodziców wymaga wzmocnienia . Powinni oni dysponować realnymi mechanizmami umożliwiającymi dochodzeni e swoich konstytucyjnych praw do poznania rodzicielstwa zgodnie z prawdą biologiczną przed niezależnym sądem tak- że po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności . Z przedstawionych powodów – na podstawie art. 35 ust. 1 u.o.t.p.TK – Trybunał Kon- stytucyjny postanowi ł jak w sentencji.