III CZP 43/24

III CZP 43/24 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 8 maja 2026 r. SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący) SSN Monika Koba SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Agnieszka Łuniewska na posiedzeniu jawnym 8 maja 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa W. W. przeciwko M. K., D. K., B. K. i W. K. o zapłatę, na skutek przedstawienia przez Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z 9 kwietnia 2024 r., V ACa 478/22, zagadnienia prawnego: „Czy zobowiązanie posiadaczy zależnych w złej wierze do zapłaty właścicielowi na podstawie art. 224 § 2 k.c. w zw. z art. 225 k.c. i art. 230 k.c. wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy jest zobowiązaniem in solidum, czy też zobowiązaniem podzielnym (pro rata parte)?” podjął uchwałę: Zobowiązanie posiadaczy zależnych w złej wierze do zapłaty właścicielowi na podstawie art. 224 § 2 w zw. z art. 225 i art. 230 k.c. wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy jest zobowiązaniem in solidum. Monika Koba Dariusz Dończyk Karol Weitz [r.g.] III CZP 43/24 2 UZASADNIENIE Wyrokiem z 31 stycznia 2022 r. w sprawie z powództwa W. W. przeciwko M. K., D. K., B. K. i W. K. o zapłatę 167 214 zł Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie zasądził od M. K., D. K., B. K. i W. K. solidarnie tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu kwotę 57 668,35 zł na rzecz powódki z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot 28 930 zł od 1 października 2011 r. do dnia zapłaty, 12 729,37 zł od 16 marca 2017 r. do dnia zapłaty, 16 008,98 zł od 18 września 2020 r. do dnia zapłaty i w pozostałym zakresie oddalił powództwo oraz orzekł o kosztach procesu. Apelację od tego wyroku wniosła zarówno powódka, jak i pozwani D. K., B. K. i W. K. Sąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznając te apelacje powziął poważne wątpliwości, którym dał wyraz występując z zagadnieniem prawnym dotyczącym charakteru odpowiedzialności posiadaczy zależnych rzeczy w złej wierze wobec jej właściciela za zapłatę mu wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z niej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 369 k.c., zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. Żaden z tych warunków nie jest spełniony w sytuacji, w której chodzi o zobowiązanie kilku posiadaczy zależnych rzeczy w złej wierze do zapłaty wynagrodzenia na podstawie art. 224 § 2 w związku z art. 225 i z art. 230 k.c. jej właścicielowi za bezumowne korzystanie z niej, gdy nie doszło w tym zakresie do stosownego porozumienia podmiotów tego zobowiązania. Solidarności kilku zobowiązanych do zapłaty wynagrodzenia nie przewiduje również ustawa. Oznacza to, że zobowiązanie, o którym mowa nie może być kwalifikowane jako solidarne. Nie ulega jednak wątpliwości, że cechą tego zobowiązania jest to, że zapłata wynagrodzenia przez któregokolwiek z posiadaczy rzeczy zaspokaja interes właściciela jako wierzyciela, który jest jeden i taki sam względem wszystkich III CZP 43/24 3 zobowiązanych do zapłaty wynagrodzenia posiadaczy rzeczy. Zaspokojenie go przez któregokolwiek z nich musi zatem zwalniać z zobowiązania pozostałych posiadaczy. W sytuacji, w której kilku posiadaczy zależnych rzeczy odpowiada wobec jej właściciela za zapłatę wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z rzeczy, zachodzi niepodzielność przyczyny powstania tego zobowiązania, gdyż korzystanie z rzeczy przez któregokolwiek z nich wyłącza możliwość korzystania z rzeczy przez właściciela. Tak rozumiana niepodzielność przyczyny powstania tego zobowiązania implikuje niemożność określenia części wynagrodzenia odpowiadających poszczególnym posiadaczom rzeczy i powoduje, że mimo podzielności samego świadczenia, do którego spełnienia są oni zobowiązani, wyłączone jest przyjęcie konstrukcji zobowiązania podzielonego (art. 379 k.c. por. mutatis mutandis uchwałę Sądu Najwyższego z 21 października 2015 r., III CZP 70/15, OSNC 2016, nr 10, poz. 118). W rezultacie właściwe jest przyjęcie, że w omawianym wypadku chodzi o przypadek zobowiązania in solidum. Konstrukcja ta dobrze służy prawnemu ujęciu sytuacji, w której odpowiedzialnych za zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy wobec jej właściciela jest kilku jej posiadaczy zależnych w złej wierze. Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak na wstępie. Monika Koba [r.g.] Dariusz Dończyk Karol Weitz