II ZO 138/25

II ZO 138/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 czerwca 2026 r. SSN Marek Siwek (przewodniczący) SSN Maria Szczepaniec (sprawozdawca) Ławnik SN Arkadiusz Sopata Protokolant sekretarz sądowy Lena Stasiak po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 24 czerwca 2026 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej odwołania Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego z dnia 12 listopada 2025 r. oraz Zastępcy Prokuratora Regionalnego z dnia 12 listopada 2025 r. na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 4 listopada 2025 r., sygn. akt […] w przedmiocie odmowy przedłużenia zawieszenia X. Y. – prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] w czynnościach służbowych na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 171 pkt 1 oraz art. 166 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, postanowił 1. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie; 2. kosztami postępowania w sprawie obciążyć Skarb Państwa Arkadiusz Sopata Marek Siwek Maria Szczepaniec UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2025 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla […] okręgu regionalnego wszczął postępowanie wyjaśniające o sygn. […] w sprawie podejrzenia popełnienia przez X. II ZO 138/25 2 Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] przewinienia dyscyplinarnego polegającego na uchybieniu godności urzędu. Zarządzeniem z dnia 7 maja 2025 r., sygn. [...], Prokurator Regionalny w [...] zawiesił z dniem 8 maja 2025 r. w czynnościach służbowych X. Y. – prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] na okres 6 miesięcy, tj. do dnia 7 listopada 2025 r. Jednocześnie odsunięto w/w od wszelkich czynności służbowych. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2025 r. wobec X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne o to, że w okresie od daty bliżej nieustalonej nie później niż 31 lipca 2020 r. do dnia 17 października 2024 r. w [...], w czasie wykonywania obowiązków służbowych w ramach delegacji do Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w [...], w związku z postępowaniem o sygn. […] prowadzonym w tamtejszym Wydziale przekroczył uprawnienia poprzez art. pozaprocesowe kontakty z uczestnikami wyżej wskazanego postępowania oraz postępowania prowadzonego pod sygn. […] przez Prokuraturę Regionalną w [...]1, działając na szkodę interesu publicznego wynikającego z prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i zasad nieujawniania istotnych informacji procesowych osobom nieuprawnionym, czym uchybił godności urzędu- tj. o czyn z art. 137 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o prokuraturze. W dniu 21 października 2025 r. Zastępca Rzecznika wydał postanowienie o przedstawieniu zarzutu dyscyplinarnego prokuratorowi X. Y. Wnioskiem z dnia 22 października 2025 r. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego sygn. akt [...], na podstawie art. 150 § 3 p.p., zwrócił się do Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym o przedłużenie okresu zawieszenia w czynnościach służbowych X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] na dalszy niezbędny okres, tj. do dnia 7 maja 2026 r., zawieszonego uprzednio w czynnościach służbowych prokuratora na okres sześciu miesięcy, tj. do dnia 7 listopada 2025 r. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2025 r. sygn. […] Sąd Dyscyplinarny przy Prokuraturze Generalnym na podstawie art. 150 § 3 ustawy z dnia 28 stycznia II ZO 138/25 3 2016 roku - Prawo o prokuraturze (Dz.U.2024.390 t.j.) w zw. z art. 437 § 1 kpk w zw. z art. 171 pkt 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 roku - Prawo o prokuraturze (Dz.U.2024.390 t.j.) nie uwzględnił wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego o przedłużenie zawieszenia w czynnościach służbowych X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] Postanowienie to zostało zaskarżone przez Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego, w całości na niekorzyść X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] W odwołaniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę, polegający na niezasadnym uznaniu, że wskazanie charakteru przewinienia służbowego, co do którego toczy się postępowanie dyscyplinarne, jako podstawy wniosku o przedłużenie zawieszenia prokuratora w czynnościach bez powołania innych argumentów, które uzasadniałyby zastosowania tej instytucji, nie daje podstaw do przedłużenia zawieszenia Pana prokuratora X. Y. w czynnościach, co miało wpływ na treść orzeczenia i wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i przedłużenie zawieszenia w czynnościach służbowych Pana X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] na dalszy niezbędny okres tj. do dnia 7 maja 2026 r. Postanowienie to zostało również zaskarżone przez Zastępcę Prokuratora Regionalnego, w całości na niekorzyść X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] W odwołaniu zarzucono: 1. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, mianowicie art. 92 k.p.k., polegającą na nie uwzględnieniu całokształtu okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, mianowicie na: - pominięciu okoliczności, że w sytuacji zawieszonego prokuratora, w stosunku do stanu faktycznego istniejącego w momencie zawieszenia go w czynnościach służbowych, zaszła zmiana polegająca na przedstawieniu mu zarzutu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, - nierozważeniu w dostateczny sposób kwestii społecznego odbioru odstąpienia od zawieszenia prokuratora w czynnościach, a także uszczerbku, jaki II ZO 138/25 4 taka decyzja może spowodować w wizerunku prokuratury jako instytucji powołanej do ścigania przestępstw oraz stojącej na straży praworządności, a także polegającą na wykroczeniu w toku orzekania poza zakres okoliczności ujawnionych w postępowaniu, mianowicie na: - dokonaniu w postępowaniu wpadkowym dotyczącym zawieszenia prokuratora w czynnościach służbowych nieuprawnionej oceny zarzutu przedstawionego prokuratorowi X. Y. w postępowaniu dyscyplinarnym, w tym stopnia zawinienia prokuratora, w istocie podważającej zasadność tego zarzutu oraz przesądzającej o wyniku postępowania przygotowawczego prowadzonego w jego sprawie przez Wydział Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej, 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mający wpływ na jego treść, polegający na niezasadnym i dowolnym uznaniu, że ustała przyczyna, dla której zawieszono prokuratora X. Y. w czynnościach, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, że stosowanie tego środka jest w dalszym ciągu uzasadnione, w szczególności w sytuacji, kiedy prokuratorowi w okresie zawieszenia go w czynnościach został przedstawiony zarzut popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. W konsekwencji wyżej podniesionego zarzutu, odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...] zgodnie z wnioskiem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego, to jest do dnia 7 maja 2026 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Na wstępie trzeba wskazać, że upływ terminu zawieszenia prokuratora, a nawet upływ terminu wnioskowanego w zażaleniu co do przedłużenia zawieszenia prokuratora w czynnościach służbowych nie stanowi w każdej sytuacji II ZO 138/25 5 podstawy do stwierdzenia, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, a więc do jego umorzenia, względnie do umorzenia postępowania odwoławczego. Przedmiotem kontroli odwoławczej jest bowiem zasadność i legalność decyzji co do przedłużenia zawieszenia prokuratora w czynnościach służbowych. O ile w sytuacji podzielenia stanowisk wyrażonych we wniesionych odwołaniach rzeczywiście w realiach sprawy konieczne byłoby umorzenie postępowania, to w sytuacji przeciwnej nie ma przeszkód do wyrażenia pozytywnej oceny zaskarżonego postanowienia. Przypomnieć należy, że na gruncie postępowania odwoławczego dotyczącego tymczasowego aresztowania, Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd odwoławczy ma obowiązek merytorycznego rozpoznania wniesionego zażalenia (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2007 r., I KZP 37/06). Zgodnie z przepisem art. 150 § 5 ustawy Prawo o prokuraturze od postanowienia sądu dyscyplinarnego o przedłużeniu zawieszenia prokuratora w czynnościach przysługuje odwołanie. Wedle przepisu art. 150 § 1 wspomnianej ustawy, prokurator może być zawieszony w czynnościach na okres do 6 miesięcy, jeżeli z uwagi na charakter przewinienia dyscyplinarnego konieczne jest natychmiastowe odsunięcie go od wykonywania obowiązków. Zgodnie natomiast z przepisem art. 150 § 3 wspomnianej ustawy, zawieszenie prokuratora w czynnościach, w uzasadnionych przypadkach, może być przedłużone na wniosek rzecznika dyscyplinarnego przez sąd dyscyplinarny na dalszy, niezbędny okres. Zatem jednym z podstawowych obowiązków sądu odwoławczego jest stwierdzenie, czy w danym stanie faktycznym wystąpiła przesłanka uzasadnionego przypadku, która wpływałaby na konieczność dalszego przedłużenia zawieszenia prokuratora w czynnościach służbowych. Z kolei przepis art. 151 § 1 p.p. upoważnia przełożonego dyscyplinarnego do zawieszenia prokuratora w czynnościach w przypadku prawomocnego zezwolenia na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, a także wtedy gdy został złożony do właściwego sądu wniosek o ubezwłasnowolnienie prokuratora. Zawieszenie to może trwać do czasu prawomocnego zakończenia tych postępowań. Artykuł 151 § 2 p.p. stanowi, że zawieszenie w czynnościach, z uwagi na prawomocne zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, jest obligatoryjne w przypadku, gdy wydane zezwolenie dotyczy przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia II ZO 138/25 6 publicznego zagrożonego karą co najmniej pięciu lat pozbawienia wolności. W takim wypadku zawieszenie nie może być uchylone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Przenosząc treść powyższych rozważań na grunt niniejszej sprawy, trzeba stwierdzić, że w ocenie Sądu Najwyższego „uzasadniony przypadek” obligujący do przedłużenia zawieszenia prokuratora w czynnościach, w aktualnym stanie sprawy dyscyplinarnej dotyczącej prokuratora X. Y., nie zachodzi, co trafnie uzasadnił Sąd Dyscyplinarny przy Prokuraturze Generalnym w rozstrzygnięciu z dnia 4 listopada 2025 r. o nieuwzględnieniu wniosku o przedłużenie zawieszenia w czynnościach służbowych. Zarzuty z obu odwołań, w realiach niniejszej sprawy, nie mogą zostać uznane za zasadne. Zastępca Prokuratora Generalnego podniósł, że sprawa związana z czynami będącymi przedmiotem postępowania dyscyplinarnego o sygn. [...] prowadzonego w stosunku do X. Y. oraz postępowania przygotowawczego o sygn. […] prowadzonego przez Wydział Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej była szeroko nagłośniona i komentowana w mediach. Powyższe zdaniem Zastępcy Prokuratora Generalnego powoduje, że wykonywanie czynności służbowych przez prokuratora związanych m.in. ze stawianiem zarzutów i występowaniem przed sądami przez osobę, na której ciąży szeroko nagłośniony zarzut naruszenia podstawowych zasad prokuratora, będzie miało negatywny wpływ na wizerunek prokuratury jako instytucji powołanej do ścigania przestępstw oraz stojącej na straży praworządności. Podniósł, że w dalszym ciągu uzasadnione jest stosowanie tego środka w sytuacji kiedy prokuratorowi w okresie zawieszenia go w czynnościach został przedstawiony zarzut dyscyplinarny. Z kolei Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego dla [...] okręgu regionalnego podniósł, że treść przedstawionego zarzutu dyscyplinarnego prowadzi do przekonania, że sprawowanie przez obwinionego w toku trwania postępowania dyscyplinarnego urzędu może prowadzić do istotnego podważenia autorytetu prokuratury, albowiem zachowania obwinionego godziły w prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Podniósł, że zachowania prokuratora były ściśle związane z wykonywaniem przez niego obowiązków oskarżyciela publicznego w toku postępowania o sygn. […]. II ZO 138/25 7 Nie rozstrzygając w tym momencie zasadności postawionego obwinionemu zarzutu dyscyplinarnego, albowiem rolą sądu dyscyplinarnego jest jedynie ocena zasadności odsunięcia prokuratora od wykonywania czynności służbowych w związku ze sformułowanym zarzutem, nie sposób nie zauważyć, że X. Y. został zawieszony w czynnościach na mocy decyzji Prokuratora Regionalnego w [...] z dnia 7 maja 2025 r., sygn. akt [...] na okres 6 miesięcy. Decyzja ta motywowana była koniecznością natychmiastowego odsunięcia w/w prokuratora od wykonywania czynności służbowych prokuratora z uwagi na prowadzone w Wydziale Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej śledztwo o sygn. […] w sprawie przekroczenia uprawnień przez prokuratora w związku z postępowaniem karnym sygn. […] toczącym się w […] Wydziale Zamiejscowym Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej, poprzez m.in. pozaprocesowe kontakty z uczestnikiem wyżej wskazanego postępowania karnego oraz postępowania prowadzonego pod sygn. […] przez Prokuraturę Regionalną w [...]1 i działanie tym na szkodę interesu publicznego wynikającego z prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości i zasad nieujawniania istotnych informacji procesowych osobom nieuprawnionym, tj. o czyn z art. 231 § 1 kk. W niniejszej sprawie zawieszenie trwało od dnia 8 maja 2025 r. do dnia 7 listopada 2025 r. i ten okres winien być wystarczający do zgromadzenia dowodów w sprawie dyscyplinarnej. We wniosku o przedłużenie zawieszenia w czynnościach X. Y. - prokuratora Prokuratury Regionalnej w [...], nie podano przeprowadzenie jakich konkretnie czynności dowodowych jest niezbędne w prowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym i dlaczego uzasadniałoby to dalsze odsunięcie go od wykonywania czynności prokuratora. Wskazano jedynie, że prokurator X. Y. swoim zachowaniem znacząco naruszył autorytet prokuratury, a w tym stanie rzeczy podejmowane przez niego czynności służbowe prokuratora w trakcie trwającego postępowania w sprawie dyscyplinarnej mogą prowadzić do dalszego istotnego jego podważenia. Przekonujących argumentów za uwzględnieniem wniosku o przedłużenie zawieszenia w czynnościach dopatrzyć nie można się również w złożonych odwołaniach. W ocenie Sądu Najwyższego nie jest zasadna teza, że konieczne jest dalsze odsunięcie prokuratora od czynności służbowych, skoro osądzenia wymaga sprawa dyscyplinarna, która jest komentowana w mediach. Sąd Najwyższy II ZO 138/25 8 zauważa oczywiście w prowadzonym wobec prokuratora X. Y. postępowaniu dyscyplinarnym związek pomiędzy czynem stanowiącym jego przedmiot, a sprawowanym przez niego urzędem, albowiem podejrzenie dotyczy pozaprocesowych kontaktów z uczestnikami wyżej wskazanych postepowań. Jednakże okoliczność ta nie może, niejako automatycznie, stanowić uzasadnienia przedłużenia zawieszenia w czynnościach. W niniejszej sprawie zauważyć należy, że prokurator X. Y. został odwołany z delegacji w […] Wydziale Zamiejscowym Departamentu do Spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w [...] Prokurator X. Y. został również wyłączony od udziału w charakterze oskarżyciela publicznego w sprawie o sygn. […] Sądu Okręgowego w W. Nadto do chwili obecnej nie złożono do Sądu Najwyższego wniosku o podjęcie uchwały w sprawie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora X. Y. Należy również mieć na względzie, iż instytucja zawieszenia prokuratora w czynnościach służbowych stanowi tylko tymczasowy środek reagowania w postępowaniu dyscyplinarnym, jest więc instytucją wyjątkową, co powoduje, że środka tego nie powinno się nadużywać. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji, kosztami postępowania odwoławczego obciążając przy tym Skarb Państwa. [M. T.] [r.g.] Arkadiusz Sopata Marek Siwek Maria Szczepaniec