Sygnatura
II KO 265/25
postanowienie SN II KO 265/25
- Izba
- Izba Karna
- Data orzeczenia
- 27 sierpnia 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> II KO 265/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Igor Zgoliński Dnia 27 sierpnia 2026 r. w sprawie J.S., w przedmiocie wydania wyroku łącznego, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 27 sierpnia 2026 r., sygnalizacji obrońcy skazanego dotyczącej wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. akt II AKz 1411/23, utrzymującym w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt VIII K 71/23, na podstawie art. 542 § 1 k.p.k., p o s t a n o w i ł: stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. VIII K 71/23, Sąd Okręgowy w Warszawie umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego wobec skazanego J.S. Na to postanowienie obrońca skazanego wniósł zażalenie, które nie zostało uwzględnione w instancji odwoławczej. Postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2024 r., sygn. II AKz 1211/23, zaskarżone postanowienie zostało utrzymane w mocy. W dniu 19 grudnia 2025 r. obrońca skazanego nadała pismo zatytułowane „wniosek o wznowienie z urzędu postępowania sądowego zakończonego II KO 265/25 2 prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2024 r. w sprawie o sygn. akt II Akz 1411/23, ze względu na ujawnienie uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.” Wskazała w nim, że wydanie orzeczenia przez SSA X. Y., tj. sędziego powołanego do Sądu Apelacyjnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, skutkowało wystąpieniem powyższego uchybienia. Powołując się na treść uchwały BSA I-4110-1/20 wskazała, że brak wniosku złożonego na podstawie art. 41 k.p.k. nie zamyka drogi do badania tej kwestii z urzędu. Podniosła nadto, że SSA X. Y. zgodnie z medialnymi doniesieniami sama uważa, że ma wadliwy status i nie chce brać udziału w wydawaniu wyroków, które mogą być potem uchylane, a Skarb Państwa obciążony koniecznością wypłaty odszkodowań. Obrońca wniosła w konsekwencji o wznowienie postępowania, uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Na wstępie stwierdzić trzeba, że treść przedmiotowego wniosku przesądza o tym, że uznać go należało za inicjatywę podjętą w oparciu o art. 9 § 2 k.p.k. Instytucja uregulowana treścią tego przepisu może być stosowana do postępowań zakończonych prawomocnym orzeczeniem sądowym, obok wnioskowego trybu wznowienia takiego postępowania, jako impuls do podjęcia czynności z urzędu. Wznowienie postępowania z powodu uchybień z art. 439 § 1 k.p.k. dopuszczalne jest wyłącznie w tej formie (art. 542 § 3 k.p.k.). Jak wynika z treści pisma, podstawą takiego wznowienia miałaby być nienależyta obsada sądu odwoławczego – Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Badając wystąpienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych w postanowieniu tego sądu z dnia 28 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy nie stwierdził, by orzeczenie to było nimi obarczone, w tym także uchybieniem w postaci nienależytej obsady sądu (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Tej podstawy uchylenia orzeczenia nie należy bowiem wywodzić z kwestii związanych z procedurą powołania (zob. np. postanowienia SN z dnia 18 lipca 2024 r., V KO 38/24, z dnia 9 kwietnia 2026 r., I KO 14/26). Sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8 grudnia II KO 265/25 3 2017 r., przez Sejm RP, jest zgodny z Konstytucją RP, o czym orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt K 12/18. Bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., w postaci nienależytej obsady sądu, wiązać należy z rozpoznaniem sprawy w składzie odbiegającym liczbowo lub strukturalnie (jakościowo) od składu przewidzianego dla rozpoznania danej kategorii spraw w sądzie określonego szczebla lub w danym postępowaniu. Bezprzedmiotowe przy tym było odwoływanie się w piśmie sygnalizacyjnym do treści uchwały, która utraciła wszak znaczenie prawne (vide: wyrok TK z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20). Notabene ani ta uchwała, ani żadne inne orzeczenie Sądu Najwyższego nie torowały drogi do kontestowania statusu sędziego sądu powszechnego li tylko z uwagi na tryb powołania. Dla skuteczności takiej czynności wymagały bowiem wykazania, że sędzia nie mógł być gwarantem atrybutu swobody orzeczniczej w konkretnej sprawie. Za niezbędne traktowały istnienie nie tylko takiego zagrożenia, ale nadto związku przyczynowego między sposobem procedowania a potencjalnym brakiem obiektywizmu. Innymi słowy, musiały zaistnieć w sprawie konkretne przejawy sprzeniewierzenia się przez sędziego tym wartościom oraz ich realny wpływ na konkretną sferę orzeczniczą (zob. np. uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r. sygn. akt I KZP 2/22, postanowienia: z dnia 31 sierpnia 2022 r., II KK 85/22, z dnia 24 sierpnia 2022r., III KK 216/22). Tego kryterium nie spełniały doniesienia dotyczące oglądu na sposób powołania na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego samej sędzi X. Y., która przecież dysponuje instrumentami procesowymi mającymi służyć realizacji zasady obiektywizmu orzekania. Zaznaczyć trzeba również, że jeżeli strona upatrywałaby w określnych okolicznościach braku tej gwarancji ze strony danego sędziego, to adekwatną metodą do podjęcia czynności sprawdzających w tej materii są uprawnienia przewidziane w art. 41 § 1 k.p.k. oraz w art. 42a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r. 334 t.j.). Ewentualne nieprawidłowości w tym zakresie nie lokują się natomiast w katalogu uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., stanowiących jedyny możliwy asumpt do wznowienia postępowania z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.). Nie znajdując takich podstaw w postępowaniu dotyczącym J.S., Sąd Najwyższy orzekł zatem jak w sentencji postanowienia. [WB] [r.g.] II KO 265/25 4
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Karna Wydział II
- Sędziowie
- SSN Igor Zgoliński
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy