Sygnatura
I CSK 1022/25
postanowienie SN I CSK 1022/25
- Izba
- Izba Cywilna
- Data orzeczenia
- 27 sierpnia 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> I CSK 1022/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze 27 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 27 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku A. S., M. B., L. K., R. P., D. S. i C. W. z udziałem J. B. i J. K. o stwierdzenie zasiedzenia, na skutek skargi kasacyjnej A. S. od postanowienia Sądu Okręgowego w Świdnicy z 17 września 2024 r., II Ca 1134/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. (G.G.) UZASADNIENIE Postanowieniem z 30 października 2023 r., I Ns 277/21, Sąd Rejonowy w Ząbkowicach Śląskich oddalił wniosek o stwierdzenie zasiedzenia, a Sąd Okręgowy w Świdnicy postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną oddalił apelację wnioskodawców. Sąd drugiej instancji ustalił, że rodzice wnioskodawców w latach 60-tych XX w. otrzymali w użytkowanie od PGR-u dom oraz sporną działkę, która była przeznaczona na ogródek warzywny. Działka miała powierzchnię ok. 2,5 ara. Rodzice wnioskodawców użytkowali ogródek do końca lat 70-tych. W tym czasie ojciec wnioskodawców był pracownikiem PGR. Później zwrócił się do kierownika PGR-u o wyrażenia zgody na zaoranie pod ogródek warzywny dalszych dwóch metrów bieżących sąsiedniej działki i taką zgodę uzyskał. W 1993 roku rodzice I CSK 1022/25 2 wnioskodawców kupili od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa nieruchomość składającą się z działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. Wiedzieli, że w skład kupionej nieruchomości nie wchodzą działki stanowiące ogródek warzywny. Po śmierci rodziców jeden z wnioskodawców uprawiał ogródek warzywny do 2005 r. Sporne działki zostały nabyte przez uczestników postępowania odpowiednio 2 lutego 2021 r. i 16 marca 2021 r. Sąd drugiej instancji uznał, że ojciec wnioskodawców, pracownik PGR, wiedząc, że nieruchomości są własnością PGR, zwracał się do kierownictwa PGR o zezwolenie na użytkowanie działek jako ogródka. Użytkowanie to rozpoczynało się i trwało na podstawie zgody PGR, a tym samym nie stanowiło posiadania samoistnego. Nie zostało wykazane, aby posiadacze (rodzice wnioskodawców lub wnioskodawcy) kiedykolwiek ujawnili wolę posiadania samoistnego. W ocenie Sądu Okręgowego, nawet gdyby uznać, że posiadanie samoistne miałoby się rozpocząć na rzecz wnioskodawców po śmierci ich rodziców, co miało miejsce w 1998 roku i 2015 roku, to nie upłynąłby wymagany 30 letni termin nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, a bez wątpienia bieg tego terminu przerwałoby najpóźniej nabycie spornych działek przez uczestników, odpowiednio 2 lutego 2021 r. i 16 marca 2021 r. Postanowienie Sądu odwoławczego zaskarżył jeden z wnioskodawców i wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na potrzebę wykładni art. 172 § 1 w zw. z art. 336 i art. 65 k.c. w kontekście możliwości zasiedzenia nieruchomości „przekazywanych" przez PGR, bez weryfikacji podstawy prawnej posiadania nieruchomości przez PGR, jego wejście w posiadanie, bez analizy protokołu zdawczo-odbiorczego i bez przesłuchania kierownika PGR. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarżący zarzuca, że Sąd Okręgowy nie zbadał, na jakiej podstawie PGR posiadał działki przekazane rodzicom skarżącego. Wnioskodawca zasadnie podnosi, że gdyby posiadanie przez PGR było posiadaniem samoistnym, to mogło zostać przeniesione na rodziców wnioskodawcy. Jednak władanie gruntami Skarbu Państwa przez przedsiębiorstwa państwowe, w tym państwowe gospodarstwa rolne I CSK 1022/25 3 (PGR-y), nie było posiadaniem samoistnym. Odbywało się na podstawie zarządu mieniem państwowym (instytucja prawna już nieistniejąca). W sprawie nie jest istotne, czy zarząd ten był rodzajem posiadania zależnego, czy też zarząd był sprawowany w imieniu Skarbu Państwa, czyli PGR nie był posiadaczem zależnym, lecz specyficznym zarządcą. Do rozstrzygnięcia wniosku o przyjęcie skargi wystarczy stwierdzenie, że PGR nie był posiadaczem samoistnym. Tak więc to wnioskodawców obciążało powołanie okoliczności, że w tej sprawie – brew zasadom władania gruntami państwowymi przez przedsiębiorstwa państwowe – pracodawca ojca wnioskodawców był posiadaczem samoistnym. Tymczasem skarżący wskazuje jedynie, że Sąd miał obowiązek sprawdzenia z urzędu, czy ten PGR był posiadaczem samoistnym. Skarżący nie wskazał, jakiego rodzaju okoliczność mogłaby sprawić, że PGR władał gruntem jak właściciel. W świetle przepisów regulujących zarząd przedsiębiorstw państwowych nie było możliwe samoistne posiadanie przez te przedsiębiorstwa gruntów państwowych. A jeżeli PGR władał gruntem niepaństwowym (co się w praktyce zdarzało), to posiadaczem samoistnym był Skarb Państwa, a przekazanie takiego gruntu pod ogródek pracowniczy było oddaniem gruntu w posiadanie zależne. W ramach wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący zarzuca, że wnioskodawcy i ich rodzice nie władali działkami jako dzierżawcy, a Sąd drugiej instancji nie wskazał innego stosunku prawnego pozwalającego na ocenę posiadania jako zależnego. Jednak nie było to konieczne. Oddanie gruntu we władanie prowadzi do posiadania samoistnego tylko w przypadku woli przeniesienia własności, która to wola została jednak wyrażona w sposób wadliwy (np. przez niedochowanie formy aktu notarialnego). Tymczasem oddanie gruntu pod ogród, przysługujący pracownikom PGR-ów, następuje do używania, co z kolei co do zasady oznacza nawiązanie stosunku użyczenia (ewentualnie z ograniczoną, w stosunku do przepisów K.c., możliwością wypowiedzenia użyczenia przez użyczającego). Znaczenie zgody właściciela dla kwalifikacji posiadania jako samoistnego lub zależnego nie budzi poważnych wątpliwości i nie wywołuje rozbieżności I CSK 1022/25 4 w orzecznictwie sądów (art. 3989 pkt 2 k.p.c.). Skarżący nie wskazał rozbieżności w orzecznictwie sądów. Trzeba również mieć na uwadze fakt, że jedna ze spornych działek jest drogą dojazdową do pozostałych nieruchomości, a tym samym także obecnie nie pozostaje w wyłącznym władaniu wnioskodawców. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. (G.G.) [a.ł]
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Cywilna Wydział I
- Sędziowie
- SSN Dariusz Pawłyszcze
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy