I USK 830/26

I USK 830/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Prusinowski Dnia 9 września 2026 r. w sprawie z odwołania M.W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie o emeryturę pomostową, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt III AUa 1413/24, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; II. zasądza od odwołującego się na rzecz organu rentowego 240 zł (dwieście czterdzieści) z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 26 stycznia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych III Oddział w Warszawie odmówił M.W. prawa do emerytury pomostowej. Powołał się na art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2022 r. poz. 1340 ze zm.) i wskazał, że ubezpieczony po dniu 31 grudnia 2008 r. nie pełnił służby i nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 niniejszej ustawy. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił odwołanie ubezpieczonego, a wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w I USK 830/26 2 Warszawie oddalił apelację odwołującego się. U podstaw tych rozstrzygnięć leżało ustalenie, że odwołujący się w trakcie kariery zawodowej nigdy nie wykonywał żadnych prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy. Ubezpieczony był zatrudniony na stanowiskach: dziennikarza, redaktora, sekretarza redakcji, a następnie od dnia 1 kwietnia 2015 r. do 31 maja 2015 r. podlegał ubezpieczeniom z tytułu wykonywania działalności gospodarczej, a od 1 czerwca 2015 r, do 31 października 2023 r. był zatrudniony na stanowisku specjalisty ds. reklamy. Skargę kasacyjną wywiódł odwołujący się, zarzucił naruszenie art. 49 w związku z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych i w konsekwencji odmówienie przyznania skarżącemu emerytury pomostowej, podczas gdy praca wykonywana przez ubezpieczonego przez całe jego zawodowe życie od dnia 1 lutego 1986 r. powinna zostać zakwalifikowana nie tylko jako praca w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, ale i w rozumieniu przepisów ustawy pomostowej. W ocenie ubezpieczonego jego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jak również w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne. Przedstawiając je odwołujący się wskazał, że „pracował całe swoje zawodowe życie od 1 lutego 1986 r. do dnia przejścia na emeryturę jako dziennikarz. Do 1999 r., do zmiany stanu prawnego zawód dziennikarza znajdował się w wykazie prac objętych prawem do emerytury pomostowej. Zagadnieniem prawnym wymagającym wyjaśnienia i rozstrzygnięcia jest kwestia ochrony praw nabytych w takiej sytuacji. Czy skarżący, który od 1986 r. do 1999 r. wykonywał zawód dziennikarza nabywa prawa i je ma mimo zmiany stanu prawnego zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz? Czy może po zmianie stanu prawnego nabyte lata pracy i uprawnienia podlegają całkowitemu skasowaniu, wyzerowaniu i przyjmuje się, że skarżący nigdy nie wykonywał zawodu uprawniającego na emerytury pomostowej i przyjmuje się, że jego staż pracy w zawodzie uprawniającym do emerytury pomostowej to zero lat?” Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania. I USK 830/26 3 Na wstępie warto wskazać, że Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem zwykłej, trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym. Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania, oraz zapewnieniu jednolitości orzecznictwa sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest dokonanie zasadniczej wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny i abstrakcyjny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2009 r., II CSK 13/09; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2006 r. II CSK 126/05). W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Jeżeli skarżący jako przesłankę uzasadniającą przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazuje występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, to powinien zagadnienie to przedstawić przez jego sformułowanie z przytoczeniem przepisów prawa, na tle których ono powstało, przytoczyć argumenty prawne prowadzące do rozbieżnych ocen prawnych, a także wykazać, że jest to zagadnienie, którego rozwiązanie jest istotne nie tylko dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, lecz także dla praktyki sądowej (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2016 r., II CSK 382/15, Legalis 1508600; z dnia 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, Legalis 1482401; z dnia 24 maja 2016 r., I CSK 666/15, LEX nr 2080880). Innymi słowy istotne zagadnienie prawne powinno kotwiczyć się w regulacji prawnej, która powinna zostać przeanalizowana i opracowana, tak aby to wpierw sam skarżący mógł stwierdzić, że istotne zagadnienie prawne rzeczywiście występuje i dlatego powinien rozpoznać je Sąd Najwyższy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2015 r., III UK 206/13). W tym kontekście należy też zauważyć, że zagadnieniem prawnym jest zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w I USK 830/26 4 judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz innych podobnych spraw (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z dnia 16 maja 2018 r., II CSK 15/18, LEX nr 2499790). Chodzi o problem prawny, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2018 r., I UK 268/17, LEX nr 2508639). Ochrona praw nabytych była wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. Ostatnio z tym wielowątkowym tematem można się zapoznać po przeczytaniu szczegółowego uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2024 r., II USKP 126/22, OSNP 2024 nr 9, poz. 94. Analiza zawartych tam tez prowadzi do jednoznacznej odpowiedzi na zagadnienie prawne postawione w skardze kasacyjnej. W rezultacie trzeba przyjąć, że w sprawie nie występuje „istotne” w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. zagadnienie prawne, skoro na podstawie dostępnego dorobku orzeczniczego można udzielić na nie odpowiedzi (niekorzystnej dla wnioskodawcy). Skarga kasacyjna odwołującego się nie jest też „oczywiście uzasadniona”. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter i być dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001 nr 3, poz. 52; z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001 nr 10, poz. 156). W rozpoznawanej sprawie stan tego rodzaju nie zachodzi. I USK 830/26 5 Kierując się wskazanymi racjami Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. i art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. i art. 99 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. [A.P.] [SOP]