I USK 456/26

I USK 456/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Renata Żywicka Dnia 10 września 2026 r. w sprawie z odwołania M.J. dochodzącego świadczenia po zmarłej H.K. przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA w Warszawie o wysokość policyjnej renty rodzinnej, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 10 września 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt III AUa 179/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [it] UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, wyrokiem z 6 grudnia 2023 r., VI U 1518/23 oddalił odwołanie od decyzji z dnia 11 lipca 2017 r. Dyrektora Zakładu Emerytalno- Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, zaskarżoną decyzją ponownie ustalającej wysokość renty rodzinnej H.K. od 1 października 2017 r. oraz zasądził od M.J. (dochodzącego świadczenia po zmarłej H.K.) na rzecz organu rentowego 720 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 stycznia 2025 r., III AUa 179/24 oddalił apelację M.J. wniesioną od powyższego wyroku. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku ubezpieczony zarzucił naruszenie: 1. art. 378 § 1 w zw. z art. 382 k.p.c. oraz art. 3271 § 1 pkt 1 i 2 w zw. Z art. 391 § 1 k.p.c.; 2. art. 382 k.p.c. w zw. art. 387 § 21 pkt 1 oraz art. 3271 § 1 pkt 1 I USK 456/26 2 i 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., 3. art. 382 w zw. z art. 228 § 2 i art. 391 § 1 k.p.c.; 4. art. 382 k.p.c. i art. 3271 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.; 5. art. 24a ust. 2 w zw. z art. 15c ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2024 r. poz. 1121 ze zm., dalej jako „ustawa zaopatrzeniowa"); 6. art. 24a w związku z art. 13b i art. 15c ustawy zaopatrzeniowej; 7. art. 2, art. 31 ust.3, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2 i art.67 ust. 1 w zw. z art.178 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP; 8. art. 24a w zw. z art. 13b ustawy zaopatrzeniowej oraz art. 24a w zw. z art. 15c ustawy zaopatrzeniowej Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący uzasadnił jej oczywistą zasadnością wynikającą z wydania zaskarżonego wyroku z całkowitym (przeprowadzonym jedynie pozornie) pominięciem obowiązku rozproszonej kontroli konstytucyjności zastosowanej w sprawie norm materialnoprawnej stanowionej przez art. 24a w związku z art. 13b i art. 15c ustawy zaopatrzeniowej wskutek: 1) niewłaściwego zastosowania w sprawie normy prawnej stanowionej przez art. 24a w związku z art. 13b i art. 15c ustawy zaopatrzeniowej, która w toku rozproszonej kontroli konstytucyjności przeprowadzonej w sprawie powinna zostać pominięta (należało odmówić jej zastosowania), z uwagi na okoliczności danej sprawy, 2) zastosowania przy jego ferowaniu normy prawnej stanowionej przez art. 24a ust. 2 w zw. z art. 15c ust.3 ustawy zaopatrzeniowej, będącej oczywiście niekonstytucyjną, gdyż stanowiony nią mechanizm „równania w dół" do wysokości przeciętnej renty rodzinnej jest „ślepy" jako oderwany całkowicie od reguły proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), abstrahuje od powszechnie rozumianego i akceptowanego poczucia sprawiedliwości oraz narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych (art.32 ust. 1 Konstytucji RP), co nakazywało jej pominięcie w toku tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności; 3) naruszenia art. 178 ust. 1 i art. 8 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art.2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2 i art. 67 ust. 1 Konstytucji RP w efekcie zaniechania spoczywającego na Sądzie Apelacyjnym obowiązku dokonania I USK 456/26 3 rozproszonej kontroli konstytucyjności normy prawnej wynikającej z art. 24a w związku z art. 13b i art. 15c ustawy zaopatrzeniowej ze standardami konstytucyjnymi wynikającymi z przytoczonych przepisów konstytucji. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku (art. 39815 § 1 k.p.c.); względnie w sytuacji, w której Sąd Najwyższy uzna, że ujęte w podstawach kasacyjnych zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są trafne o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy (art.39816 k.p.c.) poprzez zmianę decyzji organu stanowiącej przedmiot odwołania i zobowiązanie go do ustalenia renty rodzinnej należnej zmarłej H.K. od 1 października 2017 r. do […] 2020 r. (data zgonu) z pominięciem art. 24a w związku z art. 13b i art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. A ponadto o orzeczenie wraz z przekazaniem sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania o pozostawieniu mu rozstrzygnięcia o kosztach postępowania ze skargi kasacyjnej, względnie, w sytuacji, w której Sąd Najwyższy uznałby możliwość orzekania co do istoty sprawy, zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego i apelacyjnego według norm przepisanych oraz kosztów postępowania ze skargi kasacyjnej według norm przepisanych, uwzględniających koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. Dodatkowo skarżący wniósł o zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego, w uzasadniającej to sytuacji procesowej, na podstawie art. 39815 § 1 zd. drugie w zw. z art. 415 k.p.c., kwoty 720 zł, należnej powodowi tytułem zwrotu świadczenia spełnionego 7 marca 2025 r. na rzecz organu rentowego na podstawie pkt 2 wyroku VI U 1518/23 Sądu Okręgowego w Bydgoszczy wydanego 6 grudnia 2025 r. Ubezpieczony zapłacił na rzecz organu rentowego, jako dotąd wygrywającego spór, wyżej oznaczoną tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna służy realizacji interesu publicznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Funkcje postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się I USK 456/26 4 na wykazaniu, iż w konkretnej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu Najwyższego. Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. i tylko w przypadku przekonania Sądu Najwyższego przez skarżącego, za pomocą jurydycznej argumentacji, że zachodzi publicznoprawna potrzeba rozstrzygnięcia sformułowanego w skardze zagadnienia prawnego przy jej merytorycznym rozpoznawaniu. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona. Stawiane w uzasadnieniu wniosku tezy w żaden sposób nie świadczą o zasadności skargi, która winna być łatwo dostrzegalna już nawet przy jej pobieżnej lekturze (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2023 r., I CSK 4298/22, LEX nr 3582570). Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, że przesłanka ta rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że strona skarżąca musi wskazać, w czym - w jej ocenie - wyraża się "oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty wykazujące, że rzeczywiście skarga jest oczywiście uzasadniona, czego strona skarżąca niestety nie zdołała zrobić. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Strona skarżąca powinna więc w stosownym wywodzie prawnym - którego w przedmiotowej skardze niestety również zabrakło - wykazać kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774; z dnia 22 marca 2016 r., II PK 31/15, OSNP 2017 Nr 10, poz. 127; z dnia 18 sierpnia 2021 r., II PSK 97/21, LEX nr 3325579; z dnia 6 września 2022 r., II USK 667/21, LEX nr 3416129). Ponadto, przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej I USK 456/26 5 w ujęciu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oznacza to, że we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 września 2022 r., II USK 716/21, LEX nr 3487761). Z tym, że oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna natychmiast, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109; z dnia 15 grudnia 2020 r., III PK 191/19, LEX nr 3270748; z dnia 27 kwietnia 2021 r., III PSK 45/21, LEX nr 3181515; z dnia 5 maja 2021 r., II USK 175/21, LEX nr 3245310). Należy stwierdzić, że kwestia, objęta zakresem skargi kasacyjnej była rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 sierpnia 2024 r. II USKP 152/23 (LEX nr 3747280), w którym przyjęto, że pozbawienie skarżącej wyższych świadczeń za okres służby zmarłego męża na rzecz totalitarnego państwa przy zachowaniu świadczenia do zabezpieczenia społecznego w wysokości nie niższej niż świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeniowego (Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) nie stanowi naruszenia Konstytucji (zob. także wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 29 października 2024 r., III USKP 77/24, LEX nr 3780911; 21 stycznia 2025 r., II USKP 23/24, LEX nr 3821826; 12 maja 2025 r., I USKP 23/25, LEX nr 3861320 oraz 3 czerwca 2025 r., I USKP 11/25, LEX nr 3888781). Z analizy uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego wynika, że Sąd ten akceptował przyjętą powyżej linię orzeczniczą uznając, że nie istnieją podstawy, aby uznać, że art. 24a ustawy zaopatrzeniowej stanowi naruszenie powszechnej zasady równości lub proporcjonalności świadczeń uzyskiwanych z zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych przez osoby pełniące służbę na rzecz totalitarnego państwa, w porównaniu do standardów świadczeń uzyskiwanych z powszechnego systemu ubezpieczenia społecznego. W związku z tym stwierdził niezasadność utrzymywania na obecnym poziomie wysokości renty rodzinnej dla małżonki zmarłego, która przez wiele lat korzystała z uprzywilejowanej pozycji męża I USK 456/26 6 (wysokiego uposażenia zmarłego, następnie z otrzymywanego przez niego wysokiego świadczenia emerytalnego, a na koniec z renty rodzinnej). Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy nie dostrzegł w wywodzie prawnym przedstawionym przez skarżącego wystarczających powodów przemawiających za przyjęciem skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [it] [SOP]